Page images
PDF
EPUB
[ocr errors][ocr errors]

in vtilitatem fuam fuere abufi. Vt aulae
magnificentia potentiffimos quosque princi-
pes antecelleret, infanos profudit sumtus (a),
qui luxus , et bella insuper causa fuere, vt
Matbias grauissima tributa suis imponere fit
coactus, per quae omnium demum facultates
fuere exhauftae (b). Vt adeo ad vltimam e. '
geftatem prohibendam, quoque Hungari rem
fuam familiarem aliquantum reftituendi spa-
tium nanciscerentur , iam A. 1478. publica 1478
lege in comitiis Budensibus fancitum fuerit,
ot communis inopiae causa , a consuetis an-
te iudiciis generalibus per fingulos comita-
tus habendis quinquennio integro ceflaretur,
totidem annis rex ab inferendo bello, ordi.
nes autem regni a militia facienda abftine-
rent, nifi forte vicini principes : Caesar, Po-
lonus, Bohemus, ac Turca vltro ipfi Hun.
gariam inuaderent: ipfa denique tribuca ita
diminui oportuit, vt, incluso vna lucro ca-
merae, non plus a lessione integra, quam

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

(a) Horum specimen vide apud eumdem decad. cit.

lib. VII. Chronici cap. LXVII. ac demum ex lite-
ris nuncii apostol. A. 1481. Romam datis, quas
lege in Annal. reg. Hung. ad h. a.
() Sugillat istud Fridericus caesar his verbis: Re.

grum ipfum nulla urgente regni necessitate , et sua
dumtaxas incuria , absque omni externo bello pe-
Me contriuit , et exactionibus , et aliis modis ad
Sunimam redegit inopiam, ac vaftitatem: ' in literis
diffidatoriis & 1477. datis ibidem ad h. a. Huc
facit Ludouici Tuberonis comentar, sui reinporis
lib. I. $. XIX,

forenus ynus penderetur (a). Denique cum decennio integro coniugio abftinendi lege, obstrictus erat, paulo licentius vixille, multorumque thoros violasse notatur : quod tamen vitium ducta Beatrice ita correxit, vt fuis et fidei, et continentiae coniugalis luculentum praebuerit exemplum. Ex quo intelligas maximis etiam heroibus aliquid labis, adhaerere, neque eos penitus hominem exuere.

[ocr errors]

S. XXV.

Quaedam Mathiae regis leges , et instituta. Monarchiam Hungaricam, cuius et fplendor, et vires poft Ludouici M. obitum multum defluxerant, Mathias magno conatu ad pristinum gloriae apicem reftituere ftuduit. Praeftitit hoc ille fapientiffimis imprimis le. gibus, quibus illa, quae

decefforum

regum quorumdam negligentia corrupta repererat, egregie , atque vtiliter correxit. Artes etiam nonnullas in gubernándo adhibuit, quae non modo eum tot inter regni amittendi difcrimina feruarunt incolumem, verum etiam fubditorum populorum voluntates , ac studia eidem conciliarunt. Rem deinde militarem eo perduxit, vt nec copiarum numero, nec armorum tractandorum dexteritate vllus Eur

(n) Mathiae decredi IV. art. I. II. III. VI. et VIL

[ocr errors]

ropae principum cum illo id temporis poflet.
comparari, denique vt artibus, et fcientiis
populares fui excolerentur, ea, quae hacte.
pus maguo Hungariae dawno defiderabantur,
adiumenta omnia regia prorsus munificen.
tia procurauit. Nos fingula paucis explica.
biinus. Ex innumeris legibus sub Mathia
Coruino lacis eas folum commemorabimus,
quae in decessorum regum decretis minime
reperiuntur: itaque fub Matbia primum in.
troductum, vt reges noftri quinque sigillis
yterentur : bulla aurea, tum figillo duplici,
secreto, iuridico , et annulari (a). Regi pe-
culiariter commiffa cura conseruandae sacrae
coronae, poteftasque facta ejusdem cuftodem
arbitrio fuo nominandi (6). Ne innocentes
multi maleuolorum calumniis opprimerentur,
rex fidem dare debuit, ad fimplicem cuius.
cumque delationem, citra praelatorum, ba-
ronum , nobiliumque regni consilium , nemi.
nem deinceps comprehendendum , nota inti-
delitatis afficiendum , aut. denique bonis effe
spoliandum (c), in tributis imponendis ita
regis potestas restricta fuit, vt demto lucro
camerae nullum aliud vectigalis genus absque
omnium regni ordinum consensu posset im.
perare (d). Vnde auri florenus a fingulis

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

(a) Mathiae regis decret. III. art, VIII. in codice iu.

ris patrii.
(6) Decret. 'II. art. II.
(c) Decret. II. art. III. et XVIII. D. III. art. X. D.

IV. art. IX. et V.D. VI, art. XLVI.
(d) Decret, III. art, XI.

[ocr errors]

portis pendendus nonnisi comitiorum voluntate pofthac aliquoties exactus fuit (a) , ea tamen lege, vt pro veteri apud Hungaros consuetudine fal fingulorum comitatuum in. colis abfque omni pretio indulgerecur (b). Illud autem plane fingulare fuit, quod ad communes comitatuum necessitates praelati, barones, ac nobiles possessionati aliquid pe. cuniae bonis suis commensuratum conferre jubebantur, vnde fpeciatim nobiles communi comitatus nomine cum alio, tum ad regem negotiorum caufa misli, stipendium , ac viaticum acciperent (c). Vt comitatuum a quorum recta administratione totius regni falus dependet, gubernatio eo accuratius perageretur, fancitum , vt cuiuis idmodi" comes parochianus daretur, qui ibidem bona posli. det , quo fic conuentibus nobilium semper adesse, negotiaque muneri suo propria per semetipsum poffit expedire (d). Praeterea cum ad id tempus locupletioribus nobilibus publica patriae onera declinantibus, pauperes fere cogerentur iudicis nobilium munus assumere, iidemqne aut potentiorum metu, aut largitionibus corrupti, non ea, qua par erat, libertate iustitiam adminiftrarent, illud

(*) Deret. IV. art. I. et II. Constitur. ftatuum art. I.

et IV.
(1) Constitut. ftatuum art. II. III. et XIII. Decret. III.

art. IV.
(c) Décret. VI. art. LXIV.
(d) Decret: III. art. XV. decret. VI. art, LX:

. VI. ært. LX:

[ocr errors]

prouide conftitutum, vt ad iudicis nobilium officium nonnisi ditiores , siue bene poffeffio. nati eligerentur, quique illud boni publici ftudio adinittere citra iustam rationem detre. carent, marcis quinquaginta per comitem parochianum nulla interposita mora exigendis multarentur (a). Praeter multas alias le ges et iudicibus, et litigantibus, et denique litigantium aduocatis praefcriptas, illud animaduersione dignum occurrit, quod illi, qui triumphantem in causa aduerfarium a bonorum ingreffu per repulsionem prohibuillent, neque

fufficientem huius rationem coram iudicio probare potuissent, non iam folum in vna, aut etiam duabus auri marcis, fed in communi illorum iurium poffeffionariorum aeftimacione conuincerentur (6). Vt ecclefiaftici decimas sibi iure debitas accurate perciperent, veteres leges nouis sanctionibus confirmatae sunt: vecitum tamen illis censu. ras ferre in dominos terrestres, citra quorum confilium , aut culpam subditi decimam denegauerant(c), Cautum etiam, ne decimas suas cuiquam in censum, vulgo arendam, lo. cent(d). Soli Rasciani populi, qui e ditio. nibus Turcicis recens in Hungariam semet transtulerant, a decimarum folutione fuere

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

(a) Decret. VI. art. IX.
(6) Ibidem art. XVI.
(c) Decret. V, art. I. II, et sequ.
(d) Ibidem aft, VIII.

« PreviousContinue »