Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]

exemti (a). Cum in pluribus coenobiis disci. plina religiosa adınodum collapsa animaduerteretur , ea potiflimum de caula, quod praeteritis illius ordinis religiofis, abbatum, ac praepositorum regularium dignitas nonnullis ecclefiafticis viris collata erat , qui opimi beneficii prouentus traxisse contenti, parum de regulari coenobitarum obferuantia fuere folliciti, decretum fuit, vt abbates, et prae. positi non alii deinceps, quam eorumdein or. dinum religiofi eligerentur, vtque apud coenobitas primaeuae sanctimoniae rigor eo facilius reftitueretur, religiofeque custodiretur, episcopi quotannis binis vicibus dioecesis fuae coenobia visitare iufli funt (b). Vt de locorum , vt vocamus, credibilium in teftimoniis perhibendis fide ac libertate eo certius vniuerfum regnum redderetur, placuit, vt idmodi abbatiarum, ac praepofiturarum ius patronatus, a priuatis hominibus etiam fundatoruin successoribus ablatum , soli regi alle reretur (c: Impositum praeterea tam capi. tulorum canonicis, quani conuentuum facerdotibus, vt folenni iuramenco se obstringerent, ad ea omnia, quae eis conimitteren. tur, summa fide non minus peragenda, quam in capitulo subinde, aut conuentu referenda (d).

(a) Ibidem art. III. Epistolaruin Petri de Varda

epist. LXIII, et LXIV. (6) Deeret. VI. art. XI. et XII: (c) Decret, III. art. XVIII. (1) Decret. VI. art, Xi

Cum antea et episcopi plura facerdotia regalia , et canonici ex regum, aut. antiftitum gratia complures tenuissent canonicatus , interdictum, ne quis ecclefiafticorum pofthac vno plura consequeretur beneficia (). Vt cleri querimoniis aliquid concederetur , a tributis quidem, quae dicas appellabant, aba folutus fuit, ea tamen lege, vt ceterorum regni ordinum more, cum regni falus posceret, commensuratum bonis fuis militem daret (b). In eo quoque illius votis fatisfactum fuit, vt caufae : testamenti , matrimonii, doa tis, rerum parapbernalium, periurii , verberationis , aut fpoliationis clericorum , ac mulie. rum in foro ecclefiaftico cognoscerentur (c). Lis primuna apud dioecesanum ageretur , in, de ad metropolitam, ac ab hoc demum Romam liceret appellare (d). Quodfi quis praeteritis facris regni tribunalibus, caulam suam illico Romam deferre ausus fuerit, ecclefiafticus beneficio, secularis autem capite multaretur (e). Quod ad rem monetarian attinet , aurei Hungarici pondus, ac probi. tas, vt a Carolo, et Ludouico I. regibus introducta fuit, porro 'etiam perftitit. Dena. rii autem regales argentei ea ratione procu. di iubebantur, vt eorum centuria vno auri

1

(a) Decret. III. art. XIII.
(6) Ibidein art. XXIV.
(0) Decret. II. art. XVII, decret. III. art, XVII,
(d) Decret. V. art. XVII
() Decret, III, art. XIX.

foreno redimeretur(a). Ceteris Mathiae regis constitutionibus fere ea folummodo, quae a Ludouico M. et Sigismundo fancita fuis los cis meminimus, innouantur.

. XXVI.

Eiusdem in gubernando artes. Leges, quas in reipublicae commodum Ma. thias pértulit, non modo leueritate adhibi. ta, verum etiam perpetua quadam in fingu. las fiiorum actiones vigilantia obseruari procurauit. Quoties a castris, aut ab aula per grauiores curas abelle licuit, Ludouici M. imitatione, mutato incerdum habitu ignotus, aut etiam palam fingulas regni partes, ciui. tates, oppida, et pagos obibat, quaeque contra aequitatem, vel mandata fua perperam agi reperit, summo cum rigore corrigebat : hac itinerandi ratione, praeterquam quod quarumuis partium ficum, copiam, aut inom piam, senfa item de se hominum optime perfpexit, praelatos vna , et feculares regni niagistratus suo in munere exactos, diligentesque reddidit. Illustres vtriusque ordinis viros interdum fuis in caftellis , aut villis adire, apud eos hospitari, conuiuarique non

dedigna

(a) Decreti V. art. Vi

dedignabatur, vt eorumdem fentiendi , vis uendique rationem cognofceret , profufa prae ceteris tum humanitate vtebatur in fequiorem sexum, vt mulierum animis ad se attractis, viros quoque earumderii opera sibi apa ctius adftringeret, Cum excelsam gentis Hungaricae indolem exploratam haberet , fie quid durius, vt erant vectigalia, et crebra militum supplementa, imperandum fuit, pofita ad tempus autoritate, precibus potius, et ratione , quam fummo imperio cum fuis . agebat. Vt eos, qui potentia ceteris anteibant , mandatis suis obsequentes redderet, ac semper in metu contineret, in cognatos, familiaresque suos, qui aliquid in se deliquerant, paulo vehementius animaduertere confueuerat. Id quod Szilagyii auunculi, et low annis Vitézii casus fatis, superque declarat, In hominibus, siue ad arcada aulae munia seu ad facras, profanasque in regno dignitates promovendis singulari vsus circumspection ne, nec generis, nec nationis, fed folius ina genii, doctrinae, prudentiae , ac in rebus gerendis dexteritatis habuit rationem. Sic Ioannem Alemannum Silefitam, Vratislauien. fis carpentarii filium, ob plurium linguarum peritiam , atque prudentiam ad Strigonienfis archiepiscopi , et S. R. E, cardinalis dignitatem euexit. Gabrielem Rangonium, O. S. Franá cisci monachum Italum , ob insignem eruditionem, et raram in negotiis tractandis fa: cilitatem Transsiluaniensi primum, tum vero Agrienfi episcopatu donatum, intimum libi de legit arcanorum confiliorum adminifirum,

PALMA P. II.

quo

in munere cum annis aliquot praeclare se probaslet, Matbias peruicit, vt in cardinalium collegium affumeretur, ac Romae deinceps degeret , res illius apud fedem apostolicam, Italiaeque principes curaturus (a), huius autem loco mox miniftrum fibi adici. uit Ioannem de Pruis, tenui fortuna in Morauia oriundum, episcopum Varadinensem, virum virtutis, doctrinae, prudentiaeque laude conspicuum ; quamquam hoc exteros prae domesticis ad praecipua in regno facerdotia admouendi ftudium non leuem illi apud Hungaros conflauit inuidiam. Quemadmodum

porro in hominum ad dignitates delectu fingulare studium adhibuit Mathias , ita tiam laborum pro se, et republica toleratorum aequisfimus et arbiter, et mecaenas fuit, profusa plane munificentia in eos vti folitus, qui arduis in rebus fidem, dexteritatemque fuam

demonftrauerant. Vt eo expeditior effet negotiorum cum aliis aulis tractatio, cum exteros quofuis, tum vero imprimis principum oratores comiter, liberaliterque habuit, ac adeo nonnumquam eorum ftudia, voluntates. que fibi conciliauit, vt hi arcana fua non inuiti proderent, atque mira fane metamorpho. fi Matbiae potius res apud suos principes,

quam horum apud illum negotia tractarent: hac profecto arte feliciter vfus fuit Matbias

[ocr errors]

(a) Vide purpuram Pannonicani Samuelis Timon, et Nicolai Schmitt episcopor, Agrienfium partent II. qui viri huius res copiose persecuci sunt,

« PreviousContinue »