Page images
PDF
EPUB

ad plerosque nuncios Roma millos partibus
suis autoraydos. Haec fere funt, quae, dili-
genter exploratis, rebus per Mathiam geftis,
illi familiaria fuille affirmare possumus.

[blocks in formation]
[ocr errors][ocr errors]

Res militaris tempore Mathiae. Prudentiae politicae coniuncta erat folida , et multiplex fcientia militaris, quam euolua tis omnibus veterum de re militari commentariis, ac propemodum memoriae mandatis comparatam, continua fubinde bellorum exercitatione eo adduxerat, vt omnes fere eius aetatis belliduces antecelleret. Primo cum Mabomete in Boffnia bello A. 1463. gefto , 1463 cum animaduertiffet, militem tumultuarie col. lecium, disciplinae caftrenfi minime affuetum, nec armorum tractatione rite exercitatum 0. neri potius effe belliducibus, quam vsui: ex aduerfo veteranum militem , quamquam minore numero, maximis etiam Turcarum exercitibus superandis efse parem, in id de. inceps incubuit , vt ftabilem militem conftanter haberet , atque illo, quem ordines regui pro veteri more, ac instituto dabant, nonnisi tum, cum maxima vrgebat necessitas, vteretur. Quadruplex porro ftabilis mie litiae genus ftipendio conductum nullo non tempore ad arma expeditum habebat: primi fuere equites armig'eri grauibus, et multiplicibus instructi armis: poft hos Husurones,

feu leuioris armaturae equites , tum pedites armigeri vario armorum genere ita onufti, vt ad ea geftanda baiulis opus haberent: denique pedites non clypeati leuiora deferentes arma: qüae fingulis his militum Hungarorum generibus domi praebita fint ftipendia, ardu. um eft definire, at cum eos A. 1481. in foceri fui Ferdinandi regis auxilium Neapolim submiserat , ita omnium ftipendia definiué. rat , vt equites armigeri auri forenos LX. Huffarones XL. pedites armigeri LXIV. non clypeati denique XXXII. anni spatio accipe. rent (a). Militiae huic adiunxit Mathias ca. rissimam fibi deinceps legionem, VI. mille capitibus constantem, quae ab atris thoracibus, ac amictu, vultu item per coeli iniurias ob fufcato nigra legio audiit: ad hanc nulli, nifi animi, corporisque robore praeftantes, autorati funt : hac Matbias , vbi grauius erat periculum, opportunę vti, hac hoftes et. iam numero, et viribus superiores fua e ftatione folebat depellere: vt adeo legio haec inuincibilis effe crederetur. Regis et imi. tatione et hortatu , praelati quoque et magnates militem eo, quo facultates ferebant, aluere numero , ac in armis, disciplinaque militari exercuere: qui regi interdum bello Bohemico et Auftriaco pruefto fuit , potiffi.

[ocr errors][ocr errors]

(a) Vide Mathiae regis literás ad cardinalem GabrieJem Rangonium Neapoli cum agentem Zagrabia die 1o. Martii A. 1481, datas in epiftolis Mathias Tomo IV. pag. 263.

[ocr errors]

1

[ocr errors][ocr errors]

mum vero aduersus Turcas non fine succesfu depugnauit. Vt adeo fi fucceffores Hungariae reges Matbiae regis in re militari iu. ftituta 'obleruare aut voluiffent, aut etiam in fumma temporum iniquitate potuissent, numquam Hungaris miles, numquam militibus duces defuissent. Porro ad militum a. morem, fidemque fibi conciliandam, peculiaribus prorsus in eos beneuolentiae fignis vfus fuit Matbias : praeterquam , quod sti. pendia statis temporibus accurate eis numerari procurauerit , fiquid interdum alearum quibus excellebat, lusu in caftris a locupletioribus magnatibus lucrifecerat, inter milites diftribuebat, rara deinde memoriae fe. licitate, gregarium quemque fuo compellabat nomine , nec alienum a sua principis dignitate ducebat, singulorum in caftris obire tentoria, comiter quemuis alloqui, fau. ciorum in praelio obligare vulnera, aegrotantium contubernia follicite perluftrare , languentibus manu fua cibum praebere, 0. mnes denique, quod sua causa tantum toleraffent, blandis verbis confolari. Vnde tan. to in benignum fibi adeo principem exarsere amore milites , vt contentis quibuscumque periculis hostem etiam numero fuperiorem intrepide aggrederentur , nec vnquam e pugna nisi victores excefferinta Seueram qui. dem in caftris disciplinam exegit Matbias, at poft reportatam victoriam, paulo plus, quam communis falus exigebat, victori militi con.

[ocr errors]

Еез

cedebat licentiae (a). Vnde apüd Silesitas praesertim , vbi Polonos debellauerat, grauissimae non raro querimoniae in Matbiae militem - sunt exortae (b). Quamquam in Hungaria seueriffimis legibus militis feu hi. bernantis, seu iter agentis licentiam prohi. buit, neue praefectorum militarium feu negligentia, seu conniuentia cuiquam mole. ftiae aliquid inferretur , id diserte fanxit, vt damna incolis per milites illata duces ipfi de suo farcirent (c). Quae omnia fi vera funt, nemo iam mirabitur Mathiam de

potentissimis tot hoftibus tam illustres retulille victorias.

$. XXVIII.

Hungaria fcientiis, et artibus exculta. Haec, quae hactenus recenfuimus, Mathias non excellenti folum ingenio fuo accepta debuit , verum etiam infigni prorsus, ac rarae admodum in summo imperante eruditioini, quam ille cum in pueritia Ioanne Vitézio moderatore, tum vero in folio iam collocatus , aslidua praeftantiffimorum autorum lectione,et meditatione fibi familiarem fecerat. Quanta ea fuit Matbiae felicitas, vt, cum

(a) Bonfinius decade IV. lib. VIIL
(6) Cureus in Annal. Silesiae.
( Mathiae decret, III. art. XXI,

5

pleraque calleret Europie idiomata, cum omnium fere principum legatis citra interpretem loqueretur. Theologiae, et SS, canonum cognitioni adiecit Romanam, Graecam, ceterorumque Europae populorum historiam, et geographiae notitiam ; mathesim item, astronomiam, et cum militarem, tum vero ciuilem architecturam ; in hac autem ita -verfatus fuit, vt de commoda, et decora aedium constructione cum peritissimis architectis non fine victoria difceptaret. Tam vaftae eruditionis is fructus fuit, vt de quolibet literaturae genere fumma cum facun. dia dillereret (a). Sic cum ipse literis effet, addictus, literatos quoque profusa prorsus liberalitate fouit et donis excoluit : post virtutem , non alia profecto, quam per do. ctrinae laudem, fuit lub Mathia ad facros aeque, ac profanos honores elưctandi via. Vt autem genti suae eruditionis omnis capacifGmae literarum condifcendarum opportunitatem praeberet, coeptam olim a Sigismundo imperatore Budensem academiam , ac fortafle tum idoneorum magistrorum inopia collaplam, ex Ioannis Vitézii

consilio A. 1465. inftaura- 1465 uit, euocatis tam ex Italia, quam ex Germania fcientiarum profefforibus (b). Huic, quae

[ocr errors]

(2) Plura lege in Galeoti Martii Narniensis commen

tario de egregie, fapienter, et iocose dictis, ac
factis regis Mathiae ad inclicam ducem Ioannem

eius filiuin.
(6) Vide cl. Pauli Vallaszky Tentamen historiae

literarum sub Mathia Coruino editum Lipsiae
A. 1709.

« PreviousContinue »