Page images
PDF
EPUB

L

[merged small][ocr errors]

praestiti memoriam pollicitus: Wayuoda tam
gloriosa, tamque toti regno vtili victoria ali.
quantum elatior, grandioraque ian animo vol-
uens confilia, id vnum grati animi titulo a
Batborio fagitauit, vt iuramento interposito
caueret, nullum fe deinceps in regno magi-
ftratum aut ambiturum , aut sponte etiam per
regem oblatum admissurum , illo aut incon.
sulto, aut inuito: verebatur nempe Zápolya,
te, fi Emericus de Perén regni palatinus, vir
et aetate, et articulorum doloribus fractus
obiret, fummum hunc in republica Hunga-
rica magiftratum Batborius fibi praeriperet ,
ad

quem ille, et, quae huic ex legum prae.
scripto coniuncta erat, pupilli regis tutelam
iam tum afpirabat(a). Hic erat cruciatae expedi-
tionis exitus, quae mente optima sub signo cru-
cis collecta, in funeftam poftea feditionem defiit.
Ab his cruciatis nonnulli deriuatam volunt
eam, quae pofteriorum temporum feditiosis
adhaefit Curutziorum, aut Curutzonum ap-
pellationem , fed quoniam haec Vladislai ,
avt Ludouici II, aetate prorsus incognita
nonnifi poftremo, sub principium huius secu-
li, gesto Rakotziano bello, adhiberi coepit,
malumus Curutzonum nomen seditionis oestro
furentibus, ac, vt paflim audiebant, male cona
tentis Rakotzianis a Gallis, atque Italis attrie
bui coepifle (b).

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

(a) Iftuánfi Hiftor. lib. V. pag. 49,
(6) Courroux Gallis, Corroccio Italis, concitatum,

furentein, tumultuantemque animum; Courroucer

, ,

or

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

S. XIV.

Hungariue Saluti opportunis legibus profpi

citur.

Fatali hac procella Ioannis de Zápolya avfpiciis, ac virtute dissipata, rufticisque re. fiduis ad vicos, agrosque suos reuersis, cum nil amplius mali ab his metuendum appareret, placuit omnibus, vt generalis regni conuentus ad diem XVIII. Octobris D. Late cae euangeliftae facrum e, a. 1514. Budam indiceretur: hic cum difcriminis, in quod praelati, barones, ac nobiles non fine fua culpa coniecti erant, magnitudo ante omnium oculos versaretur, fingulorum mentes excitatae funt ad ea media excogitanda, quibus et regis sui maiestati, et regni securitati deinceps profpiceretur: cumque nul. lus omnino ordo culpa vacaret, communem totius gentis reformationem fuscipere oportuit (a). Actum ante omnia de castiganda rusticorum cruciatorum audacia, ac idcirco negotium datum vice-comitibus, vt iudice nobilium, et duodecim insuper viris ad confilium vocatis, in feditiofos quaestionem in. ftituerent , eosdemque pro delicti grauitate

ante:n Gallis. inale contentuin tumultuari, ac in furias agi significat. Sic cum pelagus tumultuari, fuc ibusque agitari exprimere volunt, hac phrafi

vtuntur : la mer eft courroucée. (a) Vladislai decretuin VIII. A. 1514. die XIX,

Nouembris editum.

[ocr errors]

caftigarent : primipili, tribuni, et centurionés cruciatorum, nifi ad assumendum offici. um vi se se adactos probauillent , morte plecterentur , illi item, qui matronis, aut virginibus nobilibus vim intulisse deprehenderentur: quibus ea praeterea infamia dictaretur , ne vllo vnquam tempore eorum pofteri judicis, aut villici munere in pagis fungi, aut libertate a fuis dominis donari poffent , idque propterea, vt omne seculum agnofcat , quam detestabile , quam enorme, quamue turpe vitium fit post Deum, apud Hungaros , virginum defloratio, ac mulierum violatio (a). Res eo tumultu a dominis terrestri. bus ablatae, integre reftituerentur, damna autem illara ad amuslim sarcirentur , adempta tum rufticis tot ante legibus permiffa libera de loco in locum migrario: grauioraque il. lis posthac opera sunt impofita, praeter vsi. tatam fructuum omnium nonam , atque decimam, vt ante, pendendam , feflio quaeuis hebdomadis fingulis diei vnius laborem domini arbitrio praeftare, eidemque quot annis forenum auri census nomine numerare iulla fuit : praeter alterum auri florenum pro sub. fidio communi aerario regio inferendum. Ad nobilium, qui fatali ea tempestate tabularia sua amiserant, fecuritatem illud fancitum,vt dili. gente examinatione praemiffa, bona, quae aui. tica,aut quouis alio titulo propria fuisse compe

(a) Ibidem artic. XLVII.

rirentur, rex foleqni diplomate, vim nouae donationis habituro, eis confirmaret, ac in eo difertis verbis mentionem faceret, vetere: aut nobilitatis, aut iuris pofsefliouarii literas, bello ruftico fuiffe deperditas, quo fic illustrium regni familiarum antiquitati consuleretur. Decretum etiam, vt fingulis in comitatibus opportuno aliquo loco arx noua eri. geretur: aut vetuftate forte collapfa fuis e ruinis educeretur, ad quam nobiles, fi ru. fticorum seditio aliquando rediret, ad asylum fe pofsent recipere. Quin ipfis etiam domi. Bis terretribus, impetrata nihilominus prius a rege venia , permiffum domos, curiasque suas muris, foflis, turribusque communire. His tamen omnibus potior securitas nobilibus accessit a tripartito iuris patrii opere, his in comitiis confirmato. Dudum iam viri fa. pientiores animaduerterant, deesse Hungaris certam normam, cui tribunalia sua confor. marent iudicia, grauissimis in caufis fententias pro arbitrio potius, quam ex legum praescripto ferri, ac non raro iuxta vetustas conftitutiones, quibus per pofteriora decreta du. dum derogatum esset, iudicari: vt igitur certa, et constans, secundum quam vbiuis in

Hungaria iudicia ferrentur, haberetur regula, 1507 iam A. 1507. cominuni comitiorum autorita

te delectus fuit Stepbanus Verbötzius, vir cum omnigenae eruditionis laude, tum vero iuris et pontificii , et ciuilis peritia conspicuus, qui ad iuris commentatorum imitatiopem ea, quae a regibus Hungariae ad eum

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

diem conftituta erant, fuos in titulos, et ca. pita difpefceret, ac, de quo nil adhuc definitum effet, e iuris communis fontibus supple. ret: (a) cui labori cum pluribus annis infudasset , hoc demum tempore concinnatum a fe Tripartitum iuris consuetudinarii opus regi exhibuit, quod poftquam nominati ab hoc censores , vt legibus, moribus , et consue. tudinibus patriae conforme probauiffent, V. ladislaus id autoritate sua roborauit, fanxit, que, vt iuxta illud de capite, et fortunis omnium deinceps iudicaretur (b). Volebat is praeterea, vt, quemadmodum ordines regni

cupiuerant, pro tribunalium, comitatuum, ci. - uitatunque regni numero, exempla eius ope

ris defcriberentur, fuo poftea figillo regio roboranda : (c) at quia fcribarum penuria lentius èa descriptio progrediebatur, rex ante, quam ea abfolueretur, diem fuum obiit, neque vnquam pofiea celebre hoc Tripartiti Verbötziani opus illa, quam Vladislaus cupi. uerat,

forma per Hungariam promulgatum fuit.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

(a) Ex decreti VI. art. XX. et cx praefatione Vesbötzii

tripartito praefixa.
(6) Vide clausulam diplomatis Vladislai, quo tripar

titum confirmat. Vtiliter hoc loco consules cl.
Pauli Wallaszky dissertationem de Stephano Vers

bötzio iurisconsulto a pag. 9
C) Decreti VII, art, LXIII.

7

« PreviousContinue »