Page images
PDF
EPUB

gis autoritate , laxatisque legum sanctionibus, tam florens antea regnum in triste, ac infor: me chaos abire coepit. Peculatus, rapina. rum, caedium, ac ipfius adeo laesae maie. Itatis reos , tacente, nihilque obmouente re. ge, per fummum nefas absolui, more iam re ceptum fuit. Munera publica non pro me. rito, aut regis voluntate , sed pro eorum qui ea prensabant, arbitrio distribuebantur, vt per eadem subditorum potius gratiam aucupari, quam cuiquam beneficium praestitis se videretur. Illi, qui summos in regno ba. ronatus , aut parochianorum comitum honores obtinuerant, vel lege praeceptum, et nullo non tempore consuetum fidelitatis iuramentum regi nuncupare dedignabantur, ne vel hac ratione, fe fe illi obnoxios elle

pro. fiterentur (a). Aerario regio thesaurariorum fraude ad fundum vsque direpto, ftabilis mi. litia omnis penitus fublata fuit, ac tantum abeft, vt in relictum a Matbia Coruino bellicum apparatum aut conferuandum, aut etiam pro aetatis illius ratione instaurandum aliquid aeris fit impensum, vt multae arces limitaneae, a quarum firmitate regni pende bat securitas, praefectorum auaritia ruinam egerint , ac ipfa adeo arma ibidem afferuari solita, pyxides, et machinae bellicae per privatos homines fint direptae, ac in domesti. cos vsus conuerfae, quae iactura nulla de.

(w) Decreti V. art. II.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

inceps arte restitui potuit. Literariis ftipendiis , quae ante ex aerario publico folui consueuerant , inopiae caufa ceffantibus, eruditorum virorum focietatem diffolui, fcientiarumque profeffores Buda abire oportuit, quibuscum adolescentes iam liteTae ex Hungaria discellere, vt adeo illi, qui Matbia Coruino imperante, ac sub V. ladislai regni initia, literas Budae magno cum fructu condidicerant , fuos poftea fi. lios, discendi caufa, ad exteras academias non fine magno fumtu dimittere fint coacti (a), fed et Coruiniana bibliotheca Budensis, regiis tot impenfis , follicita multorum annorum cura feliciter collecta grauiffimam tum iacturam accepit , nam cum et neceffariis careret redditibus , et ido. neis curacoribus deftituta eflet ; tantum abest vc noua librorum acceffione cre. uerit, vt etiam magna ex parte per eru. ditos, disciplinarumque magistros Buda difcedere coactos lit direpta : ipfe quoque Viudislaus, cum literaturae omnis rudis, literarii thefauri fui pretium ignoraret exteris fe interdum inuifentibus, biblio. thecamque Coruinianam dilaudantibus, cum alia, quibus eos excoleret , dona: deeffent,

[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small]

(a) Recole hic ea, quae cl. Wallaszky refert in lau. dato teutamine historiae literatoruin sub Mattia Coruino.

[ocr errors]

rariffimos , praestantissimosque codices per fummam imprudentiam diftribuebat. Quae omnia fi vera sunt , quis iam miretur , Nadislaum fuis quidem ludibrio , exteris gutem fuiffe commiferationi ; quamquam non defint , qui Vladislaum excufent, praecipuamque inuidiae, et contemtus caufam inde repetant, quod gentis , cui praeerat, idioma ignorarit, vnde consequi neceffe fuit, vt cum plerisque Hungarorum per interpretem loqui cogeretur (@).

(*) Hoc facit Sambucus in epitome ad Ranzanum indice XXXVII. Sed et buic, inquit, improbitas ma lorum , quod linguae Hungaricae prorfus expert fuerat nocuis , o de gloria mont parum doo fraxis

[merged small][merged small][merged small][ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][merged small][merged small]

ܗ

Decimum agebat annum Ludouicus , cum Vladislao patri fuo in ampliffimae quidem fed vehementer iam tum conuulsae,monarchiae gubernatione fucceffit. Optima, quam a Io. anne Bornemisza tenerae aetatis fuae moderacore, viro fane integerrimo , ceterisque morum et literarum magiftris accipiebat, inftitutio bonis omnibus fpem fecerat, fore, vt inueteratis, quae decefforis regis fo. cordia inualuerant , reipublicae vulneribus feliciter confanatis, Hungariam ad priftinum rectum ordinem , floremque reuocaret : nam et consultationibus de republica libenter in. tererat , et, vt non mediocri ingenii, iudi. eiique vi pollebat, accommodata plane et res bus, et temporibus confilia non raro prome. bat: placidam denique, quam a natura acce. perat, indolem conftante quadam , fupra de

[ocr errors]

erum regem ab eorum consuetudine abduce

tatem grauitate ita temperabat, vt eum et amarent, et reuererentur fui. Verum fpes hae in ipso ortu fere breui praefocatae funt. Illi enim , qui per Vladislai regis ignauiam omni metu foluto dominari, et cuncta pro libidine agere affueuerant , nullatenus libi permittendum putauere, vt Ludouicus consultationibus, negotiisque occupareturz me. rito quippe verebantur, ne eorumdem tractatione perpolitus, ac de communibus reipublicae malis clare edoctus, fenfim fuorum iugum excutere , ac Matbiac regis imitatione puer adhuc arbitrio suo imperare inciperet, monebant igitur nequiffimi homi. nes, ne teneram aetatem fuam literarum ftu. diis, grauioribusque regni curis attereret , non defore idoneos homines, qui pro eius pon minus, quam regni salute effent euie gilaturi : id autem imprimis agebant, vt purent, ex quibus communium malorum fontes, eosdenique obstruendi remedia ediscere, quorum confiliis, ac monitis opportune inftrui, ac ad dignas fummo imperante artes pofler erudiri : ex aduerfo idm'odi homines lateri illius funt adhibiti, per quos a rebus seriis ad ludicra traductus, in rerum omnium , quae in monarchia gerebantur, ignoratione conferuaretur. Primas porro in deprauanda regis indole partes habuit Georgius marchio Brandeburgicus eius cognatus, qui au. lae Hungaricae re oeconomica peffimo tum loco conftituta , vel eo nomine a Ludouici, rei oeconomicae prorsus ignari, ac reapfe egeni

« PreviousContinue »