Page images
PDF
EPUB

ufquam terrarum quæritare, quam in hoc loco; quod fi ita fit, neceffe eft protinus ipfam barbariem, errorem, ignorantiam, et omne illud mufis invifum genus quam celerrimè aufugere ad afpectum veftrum, et fub diverso longe cœlo abfcondere fefe; atque deinde quidem quid obftat, quo minus quicquid eft barbaræ, inculta, et obfoletæ locutionis abigatur exemplò ab oratione mea, atque ego afflatu veftro, et arcano diftinctu difertus et politus fubito evadam. Utcunque tamen vos, auditores, obteftor, ne quem veftrum pœniteat meis paulifper vacaffe nugis; ipfi enim dii omnes, cœleftis politiæ cura ad tempus depofita, depugnantium homunculorum fpectaculo fæpius interfuiffe perhibentur; aliquoties etiam humiles non dedignati cafus, et paupere hofpitio excepti, fabas et olera narrantur efitaffe. Obfecro itidem ego vos, atque oro, auditores optimi, ut hoc meum quale quale conviviolum ad fubtile veftrum et fagax palatum faciat. Verum etiamfi ego permultos nove rim fciolos quibus ufitatiffimum eft, fi quid ignorarunt, id fuperbe et infcite apud alios contemnere, tanquam indig num cui operam impendant fuam: quemadmodum hic dialecticam infulfe vellicat, quam nunquam affequi potue rit; ille philosophiam nihili facit, quia fcilicet formofiffima dearum natura nunquam illum tali dignata eft honore, ut fe nudam illi præbuerit intuendam: ego tamen feftivitates et fales, in quibus quoque perexiguam agnofco facultatem meam, non gravabor, ut potero, laudare; fi prius hoc unum addidero, quod fane arduum videtur, et minime proclive, me jocos hodie feriò laudaturum. Atque id non immeritò quidem, quid enim eft quod citius conciliet, diutiufque retineat amicitias, quam amoenum et feftivum ingenium? et profecto cui defunt fales, et lepores, et politulæ facetiæ, haud temere invenietis cui fit gratus et acceptus. Nobis autem, academici, fi quotidiani moris effet indormire et quafi immori philofophiæ, et inter dumos et fpinas logica confenefcere citra ullam enim relaxationem, et nunquam conceffo refpirandi loco, quid, quæfo, aliud effet philofophari, quam in Trophonii antro vaticinari, et Catonis plus nimio rigidi fectam fectari; immo dicerent vel ipfi rufticani, finapi nos victitare. Adde quod, quemadmodum qui luctæ et campeftri ludo affuefcunt fe, multo cæteris valentiores redduntur, et ad omne opus paratiores; ita pariter

ufu

ufur venit, ut per hanc ingenii palæftram corroboretur nervus animi, et quafi melior fanguis et fuccus comparetur, utque ipfa indoles limatior fiat acutiorque, et ad omnia fequax et verfatilis. Quod fi quis urbanus et lepidus haberi nolit, ne fis hoc illi ftomacho fi paganus et fubrufticus appelletur; et probe novimus illiberale quoddam genus hominum, qui cum ipfi prorfus infulfi fint et infeftivi, suam tacite fecum æftimantes vilitatem et infcitiam, quicquid forte urbanius dictitatum audiunt, id ftatim in fe dici putant; digni fane quibus id vere eveniat, quod injuria fufpicantur, ut fcilicet omnium dicteriis everberantur, pene ufquedum fufpendium cogitent. Sed non valent iftæ hominum quifquilia urbanitatis elegantulæ licentiam inhibere. Vultis itaque me auditores, rationis fundamento fidem exemplorum fuperftruere? ea utique mihi abunde fuppetunt, pri mus omnium occurrit Homerus ille oriens, et Lucifer cultioris literaturæ, cum quo omnis eruditio tanquam gemella nata eft ; ille enim interdum à deorum confiliis et rebus in cœlo geftis divinum revocans animum, et ad facetias diver tens, murium et ranarum pugnam lepidiffime defcripfit. Quinetiam Socrates, tefte Pythio, fapientiffimus ille mortalium, jurgiofam uxoris morofitatem fæpenumero quam ur bane perftrinxiffe fertur. Omnia deinde veterum philofophorum diverbia sale sparsa, et lepore venufto paffim legimus referta: et certe hoc unum erat quod antiquos omnes comœdiarum et epigrammatum fcriptores, et Græcanicos et Latinos, æternitate nominis donavit. Quinimo accepimus, Ciceronis jocos et facetias tres libros à Tyrone confcriptos impleviffe. Et cuique jam in manibus eft ingeniofiffimum illud Moria encomium non infimi fcriptoris opus, multæque aliæ clariffimorum hujus memoriæ oratorum de rebus ridiculis extant haud infacetæ prolufiones. Vultis fummos imperatores, et reges, et fortes viros? Accipite Periclem, Epaminondam, Agefilaum, et Philippum Macedonem, quos (ut Gelliano more loquar) feftivitatum et falfe dictorum fcatuiffe memorant hiftorici: ad hos Caium Lælium, Pub. Cor. Scipionem, Cneium Pompeium, C. Julium et Octavium Cæfares, quos in hoc genere omnibus præstitiffe coetaneis author eft M. Tulius. Vultis adhuc majora nomina? ipfum etiam Jovem reliquofque Colites inter epulas et pocula jucunditati fe dantes inducunt poetæ fagacif

fimi

fimi veritates adumbratores. Veftra demum, academici, utar tutela et patrocinio, quod mihi erit omnium adinftar; quippe quam non difpliceant vobis fales et joculi; indicat fatis tantus hodie veftrum factus concurfus, et hoc fane unumquodque caput mihi annuere videtur; nec mirum eft mehercle feftam hanc ut mundulam urbanitatem omnes probos, fimulque claros viros fic oblectare, cum et ipfa inter fplendidos virtutum Ariftotelicarum ordines fublimis fedeat, et velut in Panthæo quodam diva cum divis fororibus colluceat. Sed forte non defunt quidem barbati magistri tetrici oppido et difficiles, qui fe magnos Catones, nedum Catunculos putantes, vultu ad feveritatem ftoicam compofito, obftipo mutantes capite anxie querantur omnia nunc dierum commifceri, et in deterius perverti et loco priorum Ariftotelis ab initiatis recens baccalaureis exponendorum, fcommata et inanes nugas inverecunde et intempeftive jactari; hodiernum quoque exercitium à majoribus noftris fine dubio recte et fideliter inftitutum ob infignem aliquem, five in rhetorica, five in philofophia fructum inde percipiendum, nunc nuper in infipidos fales perperam immutari. At vero his quod refpondeatur ad manum mihi eft, et in procinctu; fciant enim illi, fi nefciant, literas, cum leges reipub. noftræ literariæ primum effent latæ, ab exteris regionibus vix has in oras fuiffe advectas: idcirco cum Græcæ et Latinæ linguæ peritia impendio rara effet et infolens, expediebat eò acriori ftudio, et magis affiduis exercitationibus ad eas eniti et afpirare: nos autem quandoquidem fuperioribus noftris pejus fumus morati, melius eruditi,opportebit relictis quæ haud multam habent difficultatem ad ea ftudia accedere, ad quæ et illi contuliffent fe, fi per otium licuiffet; nec vos præteriit primos quofque legumlatores duriora paulo fcita, et feveriora quam ut ferri poffint femper edere folere, ut deflectentes et paululum relapfi homines in ipfum rectum incidant. Denique mutata nunc omnino rerum facie, neceffe eft multas leges,multafque confuetudines fi non antiquari et obfolefcere coanguftari faltem nec per omnia fervari. Verum fi leves iftiufmodi nugæ palam defenfitatæ fuerint et approbatæ publicamque demeruerint laudem, (fic enim arduis fuperciliis folent dicere) nemo non averfo ab fana et folida eruditione animo eum ad ludicra ftatim et hiftrionalem prope

1

levitatem adjunget, adeo ut ipfa philofophorum fpatia pro doctis et cordatis nugatores emiffura fint vel mimis et scurris proterviores. At vero ego exiftimo eum qui jocis infubidis fic folet capi, ut præ iis feria et magis utilia plane negligat, eum inquam, nec in hac parte, nec in illa poffe admodum proficere: non quidem in feriis, quia fi fuiffet ad res ferias tractandas natura comparatus, factufque, credo non tam facile pateretur fe ab iis abduci; nec in nugatoriis, quia vix queat ullus belle et lepide jocari, nifi et ferio agere prius addidicerit. Sed vereor, academici, ne longius æquo deduxerim orationis filum; nolo excufare quod potui, ne inter excufandum ingravefcat culpa. Janı oratoriis foluti legibus profiliemus in comicam licentiam. In qua fi forte morem meum, fi rigidas verecundiæ leges tranfverfum, quod aiunt, digitum egreffus fuero, fciatis academici, me in veftram gratiam exuiffe antiquum meum, et parumper depofuiffe: aut fi quid folute, fi quid luxurianter dictum erit, id quidem non mentem et indolem meam, fed temporis rationem et loci genium mihi fuggeffiffe putetis. Itaque, quod fimile folent exeuntes implorare comœdi, id ego inceptans flagito. Plaudite, et ridete.

PROLUSIO.

Laboranti, ut videtur, et pene corruenti ftultorum rei fummæ, equidem nefcio quo merito meo dictator fum creatus. At quorfum ego? cum dux ille, et antefignatus omnium fophiftarum et fedulò ambiverit hoc munus, et fortiffime potuerit administrare; ille enim induratus miles ad quinquaginta pridem fophiftas fudibus breviculis armatos per agros Barwellianos ftrenue duxit, et obfeffurus oppidum fatis militariter aquæductum disjecit, ut per fitim poffet oppidanos ad deditionem cogere; at vero abiiffe nuper hominem valde doleo, fiquidem ejus difceffu nos omnes fophiftas non folum axepáλes reliquit, fed et decollatos. Et jam fingite, auditores, quamvis non fint Aprilis calendæ, fefta adeffe hilaria, matri deum dicata, vel deo rifui rem divinam fieri. Ridete itaque et petulanti plene fuftollite cachinnum, exporrigite frontem, et uncis indulgete naribus, fed nafo adunco ne fufpendite; profufiffimo rifu circumfonent omnia, et folutior cachinnus hilares excutiat lachry VOL. VI. mas,

N

mas, ut iis rifu exhauftis ne guttulam quidem habeat dolor qua triumphum exornet fuum. Ego profecto fi quem nimis parce diducto rictu ridentem confpexero, dicam eum fcabros et cariofos dentes rubigine obductos, aut indecoro ordine prominentes abfcondere, aut inter prandendum hodie fic opplevisse abdomen, ut non audeat ilia ulterius diftendere ad rifum, ne præcinenti ori fuccinat, et ænigmata quædam nolens affutiat fua non fphinx fed fphincter anus, quæ medicis interpretanda non Oedipo relinquo; nolim enim hilari vocis fono obftrepat in hoc cœtu pofticus gemitus: folvant ifta medici qui alvum folvunt. Si quis ftrenuum et clarum non ediderit murmur, eum ego affeverabo tam gravem et mortiferum faucibus exhalare fpiritum, ut vel Ætna, vel Avernus nihil fpiret tetrius; aut certe allium aut porrum comediffe dudum, adeo ut non audeat aperire os, ne vicinos quofque foetido halitu enecet. At vero abfit porro ab hoc cœtu horrendus et tartareus ille fibili fonus, nam fi hic audiatur hodie, credam ego Furias et Eumenides inter vos occulte latitare, et angues fuos colubrofque pectoribus veftris immififfe, et proinde Athamanteos furores vobis infpiraviffe. At enimvero, academici, veftram ego in me benevolentiam demiror atque exofculor, qui me audituri per flammas et ignes irrupiftis in hunc locum. Hinc enim in ipfo limine fcintillans ille nofter Cerberus aftat, et fumido latratu hor ribilis, flammeoque corufcans baculo favillas pleno ore egerit; illinc ardens et voraciffimus fornax nofter luridos eructat ignes, et tortuofos fumi globos evolvit, adeo ut non fit difficilius iter ad inferos vel invito Plutone; et certe nec ipfe Jafon minori cum periculo boves illos Martis Tug@véovtas aggreffus eft. Jamque auditores, credite vos in cœlum receptos, pofteaquam evafiftis Purgatorium, et nefcio quo novo miraculo ex fornace calida falvi prodiiftis, neque fane mihi in mentem venit ullius herois cujus fortitudinem commode poffim veftræ æquiparare, neque enim Bellerophontes ille ignivomam chimæram animofius debellavit, nec validiffimi illi regis Arthuri pugiles, igniti et flammigerantis caftelli incantamenta vicerunt facilius et diffiparunt; atque hinc fubit, ut puros mihi auditores et lectiffimos pollicear, fi quid enim fæcis huc advenerit post explorationem camini, ego ftatim dixero ignes noftros janitores effe fatuos. At fœlices nos et incolumes perpetuo futuros!

« PreviousContinue »