Page images
PDF

dia, et supina quaedam iurium maieftatis negligentia , abunde sensit Hungaria sub Ladiso lao IV. Cumano dicto, Vladislao II. et L24douico II., qui poftquam habenas omnes dimiserant, pax, et tranquillitas e regno profligata fuit. Per aulae administros etiain non raro quies domestica perturbata erat: cum hi non communem reipublicae falutem , sed pri. vata solum sua, et suorum clienrum, atque amicorum lucra, et emolumenta fectantes, vt se se regibus neceffarios facerent, clarissimos quoque viros, confictis de industria criminationibus, in perfidiae suspicionem adducere, eos, qui ingenio , virtute , autoritateque pollebant, a regiis auribus ftudiole remoue. re, illustres meritis, opibusque florențes familias agere

praecipites, ac in earum ruinis domos fuas erigere non fibi vel pudori, vel religioni ducebant : quorum audacia , et quiduis agendi libido, pimia regum in eos fiducia , et impunitate , ad fummum interdum progressa creuit His vitiis notantur : Buda sub Petro rege, Vidus sub Salamone, Dionyfius palatinus fub Andrea II. Hierofolymitano. Nicolaus de Gara pariter palatinus lub Mar ria regina , ac denique Vlricus comes Cileienfis sub Ladislao pofthumo, primi aulae miniftri. Neque defunt exempla eorum , qui vltra priuati hominis conditionein ambi, tione abrepti, ac rerum fuarum cum coma muni reipublicae damno augendarum cupidi, irreparabilem patriae fuae calamitatem con. fciuere. Talis erat Ioannes de Zápolya , çox mes Scépusiensis , qui iam fub Vladislao Il

et Ludouico II. regibus viam fibi ad folium praeparabat': talis item Stcphanus Botskai de Kis - Maria sub Rudolpho II. caefare , ad Transsiluaniae principatum eluctacus. Porro de seditionibus, bellisque incestinis in Aų. Itriaca regum periodo faepius excitatis, illud vniuerfim tenendum est, oinnium fere autores fuille Transfiluaniae principes. Cum enim 'folenni lege apud Transfiluanos vetitum effet, ne eorum principes vlla fibi , familiaeque fuae bona illic poffent addicere, haec in Hungaria quaerenda putauere: quo ties igitur reges nostros bellis alibi implici. tos, minoribusque ad tuendam Hungariain viribus instructos animaduertere , inito cuni hoftibus foedere infeftis fignis Hungariam inuadebant, vt, pace fubinde confecta, per ampla dominia consequerentur. Vt porro auaritiam , cupiditatemque suam specioso aliquo velo obtegerent, iureque le ad arma descendisse imperitis 'persuaderent , sparsis

per, vniuersum regnum libellis , fe ad vindi- candam ab Austriacorum principum oppref

fione gentis Hungaricae libertatem, religio. numque a Romano-Catholica disidentium tutelam venire iactabant : quo gemino hamo multos praesertim de vulgo ad partes suas traduxere. Nae hi egregii fane Hungariae amici, et protectores fuere , quam Turcis ipsis atrocius expilando, in vltimam mileriam, egeftatemque coniecere. Calamitas haec non ante "defiit, quam vbi Tranfiluani eosdem nobifcum Auftriaca e domo principes venerari coeperunt.

S. XIX,

Vfitatu historiae partitio. Tota regum inde a D. Stephano ad hodiernum vsque diem nobis imperantium feries. in tres periodos , quae totidem regni Hungarici aetates efficiunt, dispesci folet : prima complectitur reges e ducali ftirpe virili Arpadiana yfque ad A. 1301. altera variis e do- 1301. mibus per libera electos fuffragia , quae A. 1540. penitus defiit. Tertia denique , ac 1540 poftrema illos, quos inde a Ferdinando I. ex augusta domo Habsburgo-Auftriaca serie non interrupta venerati fumus. Iure igitur l. periodus Arpadiana, II. mixta, ac III. Austria. ca nuncupatur, fingulae fingulas historiae noftrae partes constituent.

[graphic]

N OTITIA
R E R v M
HVNGARIC ARV M.

PARS PRIM A.

[ocr errors]

I. ARPA DIANA.
. REGVM HVNGARIAE PERIODVS.
S. STEPHANVS
.. PRIMVS REX

S. I.
Amplitudo regni Hungarici , cum illud S.

Stephanus adiit.

00, Greifa duce A. 007. vt diximus, e viuis fub.

lato , D. Stephanus aetatis anno octauo supra decimum, hereditarii regni gubernacula pleno quidem iure, verum ducis folummodo titulo capeffiuit. Regni porro, quod tum adiit, fines ab ortu Cumaniam , feu Moldaviam ; ab occasu montem Cetium , amnemque Morauam ; a septemtrione Carpatum; à meridie denique Iftrum , exclusoque Sir. mio , Sauum , atque Croatiam pro limitibus habuit. Sclauoniam enim intra regni Hun

[ocr errors]

$. II. Belli cum Cupa , duce Simegbiensi, occafio. Non multo poft Geisae obitum grauiflima in D. Stepbanum tempeftas coorta fuit , cuius causas ad fcriptorum, monumentorumque domefticorum fidem paucis explicabimus. Cum D. Stephanus adolefcens adhuc, negotiorumque tractandorum vfu nondum fatis instructus, regnum et vaftum , et ob multorum potentiam , atque audaciam ad regendum difficile adiiffet, in moderanda, ac in ordinem redigendą monarchia, aduenarum vnice , quos á Geisa duce magno numero euocatos, bonis, que donatos alibi diximus, consiliis , et ope: ra vtebatur: egit praeterea toto conatu, vt quam plurimi abiecto gentilismo Chriftiana sacra amplecterentur. Vtrumque hoc et primorum gentis) et vulgi ipsius cum noua lacra, tum vero exteros homines auerlantis

[ocr errors]
« PreviousContinue »