Page images
PDF
EPUB

ta fuit (a). Terminatis coronationis vtriusque folenniis , cum diadema, sceptrum, crucem, literasque pontificias ; tum etiam gladium , sandalia, ceteraque, quibus tunc S. Stephanus vsus fuerat, placuit ad perennem eius diei memoriain asseruari: qui thesaurus poft conditam Albae-regiae 'B. V. Mariae bafilicam, ibidem in choro repofitus, atque collegiatae illius ecclesiae custodis fidei, curaeque fuit concreditus; quo loco succellorum deinceps regum coronationem haberi decretum fuit. Quanti porro fauftiffimum fuae in regem vnctionis , et inaugurationis diem faceret D. Stephanus, inligni documento teftatum fecit. Etfi enim mox a patris obi. tu A. 997. fumma cum poteftate Hungariae 997. imperare coeperit; annos nihilominus regni sui non ab illius aditu, fed a die corcnatiopis, XV. Augufti anni 1000, in diplomatibus, 10co. licerisque publicis numerari voluit (b): qui mos a reliquis poftea regibus, D. Stephani fuccefforibus, per plura continenter secula religiofe obseruatus fuit.

(a) Gislam, inquit, nomine fibi matrimonio. Sociauit ,

quam vnctione cbrysmali perunciam, gestantem coro

nam, regni fociam effe conftituit. Cap. II. pag. 135. (1) In literis fundationis S. Martini A. 1001. indi

ctione XV, quae in autu naum iocidit, vocat an-
puin regni sui secundum, qui a inorte ducis Gei-
lae erat quintus. Consen iunt calculo huic literae
fundationis episcopatus Quinque-ecclefienfis, et ab.
batiae Pétsuaradiensis, quas vide apud Ci. Koller
in Histor. cpiscop: Quinque.eccleliensis. Toin. I.

pag. 62. et 74. Palma P.I.

S. VIII.
Vndecim episcopatus a D. rege instituti ,

atque dotati.

Regio auctus honore D. Stepbanus , ante ceteras curas omnes, quos prius iam mente descriptos habebat, episcopatus conftituere, limitibusque a fe inuicem discernere coepit. Erecta Strigonii metropolitana sede, nouem praeterea episcopatus eodem tempore condere aggressus fuit, videlicet : Colocensem

Agriensem, Quinque-ecclefienfem, V'esprimienfem, Taurinensem; Batsiensem, Transiluasziensem, Vacienseni, et Varadinensem, (a), acque de hoc tempore loqui centendus eft Carchuitius, qui iam ante legationem Romanam, regnum Hungariae in decem foluinmodo episcopatus, inclusa hoc numero Scrigoniensi metropoli, diuifum fuille disertis ver

bis affirmat (b). Verum numerus hic pauIo3o. lo serius, anno videlicet 1030. auctus fuit

vndecima ecclefia Tsunadiensi, quod eam non prius, quam poit deuictum Ochtum Bulgarum, ea in regione dominantem, potuerit

(a) De Vacienfis vna , atque Varadinenfis ecclefiae

fundacione D. Stephano asferta. Lege Hierarchiae

Hung. part. I. pag. 330. et part. II. pag. 8?. (6) Poft haec, id eft poft Cupain deuictum, prouin

cias in decem parritus episcopatus, Strigonienfem ecclefiam metropolim, er magistram ceterarum fore secreuit. pag. 130.

erigere (a).

Vt adeo Strigoniensis archie piscopatus, ac decem insuper fuffraganeorum episcopatus non alium, quam D. Stepbanum primum suum conditoreni venerentur. Por to cum tefte biographo S. Gerardi episcopi Tsanadienfis, D. Stephanus duodecim omnino ecclefias in regno fuo erigere constituerit (b); merito quaeri poteft, quonam loco duodecimum , atque poftremum episcopatum collocare intenderit Non erit fortalle alienum a verisimili existimare, eumdem de florente oliin sub Slauorum dominatu Nitrienfi episcopatu inftaurando cogitaffe, praematuraque morte pias has curas fuifle interceptas. Ceterum denis, quas fupra memorauimus, ecclefiis continuo idoneos viros pro ea, qua erat instructus, potestate praefecit antiftites: Surigoniensi Sebastianum, S. Martini abbatem (c); Colocensi Anastasium, mutato in Hungaria nomine Astricum, Pétsuaradini abbatem (b); Agrienfi Katapranum (e);

(a) Carthuitius cap. III. pag. 146. Biographus S.

Gerardi cap. X. et XI. Huc facit anonyini Belae regis notarii cap. XI. in quo Ochtumi per Suna. dum deuicii, atque interfecti fit men.io. Ceterum S. Gerardum nonnisi A. 1030. consecratum fu se dileimus ex Chronico Miftalis, quod eituin a Cl.

Koller. vide pag. 402. (b) Cir. biographus S. Gerardi cap. XI (s) Meminit huius Carthuitius cap. II. pag. 137.

cum diploina fundationis S. Martini A, 1001 edi.

tum, (d) Carthuitius ibidem pag. 130 (e) Cl. Schnitt in episcopis Agriensibus Tomo I. et Hierarchiae part. 1. pag. 195:

[ocr errors]

Quinqüe-ecclesiensi Bonipertum (a); Vespri. miensi Stepbanum (b); laurinensi Mode. stum (c); plerosque fortaffe ordinis S. Benedicti monachos; Batsiensis, Transfiluaniensis, Vaciensis, et Varadinenfis primi antiftites hodiedum ignorantur. Quia vero nulli fere ea aetate in Hungaria fuere ecclesiastici, nulla cleri iunioris contubernia; singulis epifcopis dati sunt complures-ordinis S. Benedicti monachi, qui canonicorum, curionumque facrorum vices obirent, iuuentutemque, praesertim ecclesiastico ordini destinatam, in Latinis literis, cantuque ecclefiaftico erudi. renc (d). Atque hinc factum fuit, vt canonicorum contubernia longiore apud nos tempore monasteria fuerint appellata. Episcopis singulis decimae fructuum omnium, quae antea fummo apud Hungaros duci ab omnibus pendi consueuerant, suis in dioecesibus col.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

(a) C1 Koller in Histor. episcoporum Quinque-ec.

ciehenfium pag. I. (6) Literae fundationis episcopatus Vespriiniensis

Hierarchiae Hung. part. I. pag. 260 (c) Speculum ecclesiae Laurinensis, et Hierarchiae

part. I. pag. 310.
(d) Speciinen huius capi poteft ex inftitutione epi-

scopatus Tsanadiensis , teste biographo , cap. XI.
qui D. Stephanum fic Gerardo loquentein inducit.
Cum clericos, quos constituamus praesules ecclefinfti.
cos, ad praefens non babeamus, in obfequium no-
stri, collamus ecclefiarum, ac monasteriorum cleri.
cos, et monachos, qui fine ordine ecclefiafticae in.
ftitutionis , fint nobis in diuino officio adiutores 999)
Igitur ad ipfum regis imperium congregari funt mo.
vachi de dinerfis regni monafteriis.

ligendae aflignatae sunt (a), Bona praeter. ea, ac praedia amplissima viua folum voce tum quidem fuere attributa, eo vtique con. filio; vt prouidus futurorum rex vsu ipso experiretur, quantum episcopis ad tuendain dignitatem, munerisque fibi impositi partes oinnes rite explendas eller suffecturum. Pluribus itaque elapfis annis, quae variis temporibus pro antiftitum necessitate donauerat, in scriptum relata , folennibus literis poftea roborauit. Vnde iam ratio reddi poteric, cur fundacionales episcopacuum literae tam sero, ac episcopis iam in ecclefiarum, bono. rumque fuorum possessione exsistentibus, fuerinç editae (b). Haec autem latifundia, et bona partim e ducalis domus patrimonio, partim e terris regalibus, partim denique e caftrorum regiorum ditione funt excisa, atque ecclesiis, earumdemque ministris donata: quae quidem hac ratione diuino cultui promouendo consecrata, adeo elle voluit stabilia diuus Stephanus , vt nullo vnquam praetextu, aut colore auelli, ac in alios vsus conuerti polfint (c). Facendum quidem eft, bona epi

(2) S. Stephani decret. lib II. cap. LII.

Illuftran, tur haec ex biographi S. Gerardi narratione, cap. XI. Ego autem, inquit rex, comitibus meis prae. cipiam, vt & populo tempore fuo decimas exigant, ut nullum defectum in temporalibus, et aliis rebus neceffariis pariamini. (6) Literae fundationis episcopatus Quinque-ecele.

fiensis fignatae funt A. 1000. quo etiam editae

funt Vesprimien ses fundationales.
(c) Decret. S. Stephani lib. II, cap. I.

« PreviousContinue »