Page images
PDF
EPUB

meliorem ordinem, formamque redegit, viamque aperuit, per quam Hungaria ad fummum potentiae, gloriaeque apicem pollet ascendere.

S. X.

Conuentus regni ordinum a S. rege ces

lebratus. Lactis nouae, Christianaeque monarchiae fundamentis, ac, vt rerum, temporumque adiuncta ferebant , multiplicibus mandatis, feu voce, feu fcripto per regnum promulgatis, praeftolandum fibi aliquot annorum interualso putauit D. Stephanus , vt vfu ipfo comperiret, quae vitia in gente fua dominarentur , qui potiffimum efsent obices, per quos publica regni falus, et securitas impediretur , quo fic malis singulis opportuna posset decernere remedia , legesque variis temporibus a fe latas mutaret 'in melius , clariusque explicaret. Poftquam igitur plurium annorum

Ipatio fuorum indolem, et mores accuratius 1015. perfpexiffet, anno demum 1016, primum o.

mnium praelatorum, baronum, procerumque regni conuentum Strigonii celebrauit (a). Vbi ea, quae ipse ex Francorum regum capicularibus, aliorumue principum Chriftianorum constitucionibus cum delectu collegerat,

aut

(a) Codex iuris patrii Strigonium, quaedam Msp.

Tolnam habent, qua de re vide Cl. Péterfi concie lipruin Hung. Tom. I. pag. 2,

aut etiam matura cum deliberatione excogia tauerat , pertulit; 'nonnulla vero, per ipsos regni ordines propofita , regia fua autoritate roborauit. Primum igitur , quantum hacten nus nobis constat , hoc fuit D. Stepbani ge. nerale ad omnes decretum, idemque vnicum, etfi plures ab eodem conftitutiones praeterea editas fuiffe, vel illud euidenter probet, quod et Colomanni, et Andreae II. regis des. creta quarumdam S. regis legum meminerint, quarum in decreto hoc nulla prorsus fit mentio. Porro decreci huius constitutiones aliae ad ecclefiafticam; aliae ad ciuilem fubditos rum gubernationem pertinenti voluit fcilicet pius princeps , ve facra iurisdictio ciuilis haec viciflim illi allistat , ficque se se mutuo imperium facerdotiumque adiuuent, ad perficiendam monarchiae Hungaricae felicitatem,

$. XI.

Praecipude leges ad ordinem facrum spectan

tes.

E legibus ad hierarchiam Hungaricatti coña ftabiliendain pertinentibus praecipuae sunt fequentes: poffeflioves, terrae, ac emolua menta, fundationis nomine ecclesiis dicata rex Hungariae non secus, atque rem fuam tueatur ; fi quis ex aulae miniftris ad ea in. uadenda , aut auferenda confilium aliquando suggereret, etfi lpeccatis ingerii lui dotibus ad regis, regnique oblegnium vtilis videre. tur, continuo ab aulae inupiis remoueatur , Palma, P, I.

P

inuafores autem bonorum ecclefiafticorum non regiam folummodo indignationem ineurrant, verum etiam a fidelium communione rescindantur (a). Qui decimam episcopo fuo debitam denegarit, nouem aliis partibus mulctetur (b). Episcopi populum lpirituali curae suae creditum iuxta facrorum canoeum placita regant: iisdem omnes, et singuli in rebus ad ecclefiafticam iurisdictionem pertinentibus obtemperent; ad refractarios compefcendos comites parochiani promte, ac fideliter aslıstant; quodli autem quis impofitam fibi ab episcopo poenitentiam nullatenus subire vellet , regali iudicio denuncietur (c).

Ecclefiafticis omnibus propterea, quod eam , quae praecipuo loco habenda eft, animarum falutis curam gerant, debicus honor, et reuerentia ab omnibus praeftetur, neue fama, et exiftimatio sacrosancto eorumdem minifterio fumme necessaria a maleuolis impune laedi possit , nullius laici aduersum eos teftimonium admittatur; neque de eo. rum crimine alibi , quam in facro tribunali iudicetur (a). Vt autem populus Chriftianus ad praeceptorum ecclesiae obferuantiam eo efficacius adigeretur , non facerdotes folum, verum etiam comites parocbiani promulgare, commendareque populo iufli fünt,

[ocr errors]

(a) S. Stephani decret. lib. II. cap. I.
(b) Ibidem cap. LII.
(c) ibidem cap. II et XII.
(d) Ibidein cap. III. et IV.

vt dominicis, festisque diebus omnes, dem. tis illis, qui ad custodiendam ab incendio domum remanere debent, ad audiendum in parochiali ecclesia millae facrificium conHuant. (a). Illic confabulantes, fi magis confpicui fint, ex ecclesia expelli: viliores autem flagellis insuper prae foribus ecclesiae caedi praecipiuncur (b). Seruilem eo die laborem exercentes, si equis, aut bobus laborauerint; boue priuentur, qui communitati ad vefcendum cedat: fi aliis instrumentis quis vsus fuerit; haec viia cum vestimentis amiccat (c). Vetitis autem ab ecclesia tiebus ieiunium violantes occidui maceratione plectancur (d). Sine extremorum facramentorum perceptione propria culpa decedentibus sepultura ecclefiaftica denegetur (e).

S. XII.

Quaepiam leges ciuiles. E legibus ciuilibus paucas folummodo recenfebimus. Quemadmodum nobilitati Hun. garicae proprietas , perpetuitasque rerum luarum decreta fuit , ita vna constitutum , vt bona , poffeffiones, praedia suis cum incolis, quae feu ex decefforum ducum consuetudi

(6) Ibidem cap. VIIL
(6) Ibidein cap. XVIII.
(c) Ibidem cap. VII.
(d) Ibidem cap. IX. et X.
(e) Ibidem cap. XI.

ne; feu D. Stephani voluntate, ad vtile regis Hungarici dominium pertinebant , perpetua manerent, neque vnquam alienari pofsint: imo vero id iam criminis loco haberetur si quis aliquid inde fibi ftudeat a rege impetrare (a); a qua confticutione, fuam S. coronae bonorum perpetuitas, ac vt dici amat inalienabilitas, ducit originem. De praelatis, et comitibus parochianis ea lex prouide perlata , vt illi quidem ecclesiae suae; hi vero muneri fuo attributis caftrorum regiorum bo. nis vita comice libere fruerentur; quin tamen liceat aliquid ex eis dissipare, aut teftamento legare (b). Qui regi mortem machinatus fuisset, aut patriam hofti prodidit. set; aut denique e regno, cui frequencia populi procuranda erat, alio commigrallet, mortis fententia , bonorumue publicatione feriretur; nifi filii a paterno crimine prorsus immunes adellent, ad quos bona auitica deuol. ui fancicuin fuit. Confimiles poenae dictatae illis , qui in regis, regniue perniciem coniuraflent: hi a fidelium communione relcin. di, omnique asylo carere iubentur (c). Ad conferuandam fubditos inter , ac regem mutuam concordiam , atque fiduciam, line qua validissima etiam imperia, laxatis quasi vinculis, interire est neceffe, capitis poena de. creta aulae calumniatoribus. Crimen hoc in

(«) Decret. S. Stephani lib. II. cap. VI.
(b) Iidein cap. XXXV.
(c) Ibidemn cap. XXXV. et LI.

« PreviousContinue »