Page images
PDF
EPUB

eo fitum erat, cum quis per mendaces de maligno regis in aliquem animo narrationes, primores, nobilesque in odium illius excitare conacus fuit, qui, vt lex loquitur, haeo vel fimilia comitum alicui insufurraffet: audiui regem ad perditionem tuam loqui (a), Atrocillimum, foedillimumque hoc crimen maximas fub Andrea I. Salamone, Colomana no, et Andrea II. regibus turbas in regno exciuit. Infame porro illud affentatorum ges nus, qui narratis vltro, citroque mendaciis, duos inter primores , ac comites diffidia feru. iffent, cum multa pecuniaria, tum vero mendacis linguae euulfione scelus fuụm expiare iulli funt (b). Qua fanctione pecetlaria inter ordines regni animorum in commune bonum consensio ftabilita fuit. Vt autem subditi monarchiae et fui , et rerum fuarum securi viuere poffent , leges peropportunae in hunc finem sunt perlatae. Qui cafu hominem occidisset, XII; voluntarius autem homicida CX. auripenfas multae loco pende. re, ac insuper ieiunio macerari iubetur (c). Maritus, vxoris interfector, fi comes fit, L. iuuencos; fi miles, seu nobilis, X; li vulgaris, fiue ignobilis V: parentibus, aut cognatis occifae coniugis conlignet (d): membrorum mutilatores iisdem et ipsi membris

C) Ibidem cap. LIII.
(b) Ibidem cap. LIV.
(c) Ibidem cap. XIII. et XVI.
(d) Ibidem cap. XIV.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

mutilentur (a). Ne porro gladio, quem milites, nobilesque deferre folebant, quis. quam abuteretur: qui aduersus alium vel gladium e vagina eduxiffet LV. auri penfis, mulcaretur (V): fi vero ira correptus vul, nus etiam alteri inflixisset, tantumdem, quantum homicida voluntarius, id est CX, auri pensas numerarec (c), Ad compefcendam alienas res inuadendi licentiam ftatutum, vt si comes domum alterius hoftili modo aggrelsus esset, LV. auri pensis violentiam lueret; fi miles nobilis nobilem inuafillet; ipfe V. juuencos; fi per alios ad id conductos id egillet, C, iuuencos; ignobilis denique V, iuuencos laeso traderer (a). Fures autem seu plebeiae, seu liberae ellent conditionis ponnisi tertio in furto deprehenfi ad mortis poenam damnarentur (e). Si quis nobilium puellam inuitis eiusdem parentibus in coniugium rapuillet, fiue illi poftea consentiant, seu non, in poenam raptus, denos boues puellae parentibus daret (1), Vt aucem consuetudo illa vilibus perfonis ad libidinem abutendi efficaciter sufferretur, placuit decer, nere, vt fi liber cum alterius ferua, seu subdita fornicatus fuiffet , femel ac iterum capillis, et barba priuaretur; tertium autem

(a) Ibidem cap. XLVII,
(b) ibidein cap. XLIX,
fc) Ibidem cap. XLVIII.
(d) Ibidein cap. XXXIII,
(e) Ibidein cap. XL. et XLI.

Ibidein cap. XXV.

lapfus feruilem ancillae subiret conditionem, nili se heri eiusdem arbitrio a feruitute redimat (a). Ad pacem, et concordiam inter conciues tuendam, prouide illud ftatụcuni ne quis feruum alterius a famulacu abftrahere, et ad se pellicere auderet (b), Denique, vt alia praeteream, fecundum ius Romanum interdictum, ne feruorum , aut ancillarum te. stimonia aduersus heros suos admitterentur (c). Hae sunt praecipuae fancti legislatoris noftri constitutiones, primaque iuris noftri patrij rudimenta, quibus quid in vascente țum monarchia Hungarica , et gente recens ad fin dem Christianam conuerfà vtilius, fapientiusue perferri potuerit, non video : vt adeo mirari subeat audaciam scriptoris Galli baudita pridem ediçi (d), qui non modo leges a D. Stepbano latas, vt insanas, impias, inter se pognantes, aequitati, et justitiae contrarias elle propunciat; verum etiam legislatorem ipsum amaro, et acerbo sale traducit. Nos quidem inhumanum, et rerum Hungari

(a) Ibidem cap. XXVI. (b) Ibidem cap. XXI. (0) Ibidem cap. XIX. (d) Histoire Generale de Hongrie par M. de Sacy

a Parif. 1778. Videat leetor speciatiin Tom. 1. pag. 87. et sequ. item 358 , ac denique pag. 362 vbi liç concludit. le pe în arrecerai point a faire sentir l'absurdite, les contradictions, et l'iniuftice de la pluspart de ces loix, il suffit de les citer. An reste le tems a aboli celles, qui étoient iniuftes et a respectè celles, qui étoient dicté par la faine politique.

earum

non fatis peritum fcriptorem, neque fidelem legum noftrarum e Latina lingua in Gallicam traduccorem, contemnendum potius, quam refellendum exiftimamus, Longum enini foret, intolerandas calumnias, quas seu re, gibus noftris, seu toti genti fallo appingit, quaeque a viris hiftoriae patriae pericis nullo negotio poffunt dilui, hic loci vel recensere. Venerabimur porro, er primum legislatorem noftrum S. Stepbanum, et ceteros poft eum reges, maioresque noftros, neque

ob insignia' religionis, pietatisque exempla, quae impudens scriptor plurimiş locis ludibrio habet, venerari vnquam delinemus.

eos

S. XIII.
S. -Emerici filii in Spem regni inftitutia.
Crefcebat interea in regni spem, par,

fi coelo placuillet, futurus magnio pareuti filius quem Gisela regina auspicato partu A. 1007. ediderat, cui in aui, et auunculi inemoriam, Heinrici, siue Hemefici noiep in baptismo dațum , quod apud Hungaros abiecta aspiratione Emericus efferebatur.

Pueritiam, et adolescentiam principis literarum, et doçrrinae Christianae praeceptis diligenter im. buit D. Gerardus 0. S. Benedicti monachus , Venetiis in Hungariam delatus, vir omnige

na eruditione, et inagni vitae sanctimonia 1030; fonspicuus, aç fubinde A, 1039. ad Tsana:

dientem episcopatuin promocus, Praeterea

[ocr errors]

pater ipse vnicum filium illis, quae ad rę. ģendos populos pertinent, artibus fumma cum cura erudiebat (a).

Hodiedum magno in pretio habemụs paterna monita, ab eodem in fcriptum relata , quae quidem non modo raram pietatem Christianam, verum vna etiam exiniam fancti regis prudentiam politicam declarant. Haec pariter monita euitare non poterant paulo acerbiorem citati superius fcriptoris Galli censuram. Nam praeterquam, quod piam hanc S. Stepbani institutionem paftoralibus episcoporum literis affimilet, quidquid insuper ille de virtutibus Christianis, cuni cuiuis Chriftiano homini, tum vero etiam summo imperanti exercendis differit, per fummum contemrum explodit (6). Ad caftigandam eiusdem audaciam fatis erit fumma monitorum horum capita paucis perftringere, ve lector ipfe de iis arbitrium ferat. Prae. milfo itaque exordio , quo tenerum filii animum ad suscipiendą paterna monita fuauillimis verbis excitat, Monito I, ceu primum regalis apud Hungaros dignitatis ornamentum collocat in facrofanctae fidei ftudio: Imprimis praecipio, inquit, confulo , fuadeo , fili carifime, si regalem bonestare cupis coronam, ut fidem Catbolicam et Apostolicam tali dili. gentia , et custodia conferues ; vt omnibus tibi a Deo subiectis exemplum praebeas, cuncti.

[ocr errors]

(a) Institucionis huius meminit Carthuidius cap;

IV. pag. 155. edit. Prayanae.
(b) Histoire Generale de Hongrie P. I. pag. 358,

[ocr errors]
« PreviousContinue »