Page images
PDF
EPUB

fa fuit , nacti erant institutionen. Impri. mis enim Latinae linguae, quae tum in re. gum Chriftianorum aulis obtinebat, quaque negotia omnia domi, et foris peragi oportebat ignari fuille videntur (a), praeterea, cum fola bac lingua fcientiae, et artes omnes ea aetate tradi consueuerint , cum ceterarum disciplinarum omnium , tum vero illarum, quae fummis imperantibus neceffariae sunt, rudes fuille dubitari nequit. Sed neque in tuenda , propagandaque re Chriftiana tanta , quanta iis initiis desiderabatur, futuri credebantur pietate, atque constantia : id quod de Andrea, et Leuenta non immerito tineri potuille, euentus poftea docuit, vtrumque enim sedicioni, Vatha duce in Chriftianos concicatae, conniville exploratum eft (b). BA: filius autem vt aetate, ita iure ad folium re. liquis vicinior , adeo petulantibus, er lasciuis erat moribus, aut certe adeo grauiter de his infimulatus fuit, vt a cognato, et cetera mitissimo principe, in carcerem Nitriensem coniici debuerit (c). Talibus cum essent regiae domus principes praediti moribus , facile quisque arbitrabitur , quanta fuerit reli

(a) Bela dux ad ea, quae in Salamonis regis co

ronatione Latine dicebantur, intelligenda, interpre

te vfus fuiffe perhibetur Chronici cap. XLIV. (b) Biographus S. Gerardi edit. Wionianae cap.

XIX. Chronicon Turotzii cap. XXXIX. (c) Chronicon cap. XXXIII. Wazul, inquit, quem

recluferat rex propter iuuenilem lafciuiam, ci ftulcitiem, vt corrigeretur. Keza pag. 8o.

[ocr errors]

giofiflimi, mortique iam vicini regis de suc. cellore eligendo follicitudo. Quae tum ad remouendos a legitima successione regios principes, ac ex aduerfo ad Petrum, sororis S. Stepbani filium, in folium Hungaricum intrudendum crudeliter acta fuille referunt chronica noftra , aliquantum implexa sunt, et diffufiore egent explicatione, id quod nos folius veritatis ftudio diligenter praestituri sumus. Factionum, quibus fub idem tempus aula Hungarica, et regnum omne miscebatur, scriptores domestici autorem facere velle videntur Giselam Balaram reginam, S. Stephani coniugem (a) Quam tamen constans illius pietas, et fanctimonia cum domesticorum, tum exterorum scriptorum teftimoniis commendata, a twpibus idmodi artibus fatis, superque absoluunt , ac nos ipfi paulo inferius idoneis rationum momentis id ipsum facturi fumus. Itaque magnopere nobis probatur doctissimorum virorum opinio, qui ea omnia Giselae quidem reginae, non tamen Bauarae; sed alteri, S. Stephani forori, attribui oportere pronunciant (b). Haec enim , quia regis Petri mater fuit , pro recepto apud Hunga

(a) Sinon Keza cap. II. pag. 80. Chronicon capa,

XXXIII, et XXXIV. His consentire viderur Alberi.
cus , monachus trian fontium, in chronico, ad A.
lolo. Sed illa Gisela regina, vt dicuns, multas may

litias in terra illa, Hungaria, fecit.
(6) Lege cl. Pray in differt. crit. de S. Ladislao

pag. 130. Cl. Cornides in Genealog. Reg. Hunge
pag. 392

2

ros more, pariter regina dici consueuit : cum igitur Giselae reginae nomen in vetuftioribus chronicis' et Simon Keza, et The rotziani chronici scriptores primi legiffent nominis fimilitudine decepti, nec Giselam reginam Bauaram a Gisela Hungara, vt oportebat, distinguentes, occasionem nacti funt, crimina huius illi appingendi, Porro Gisela Hungara, filia fuit Geisae ducis e Sarolta Transfiluana coniuge, soror S. Stephuni, Ot. toni Vrseolo, Venetiarum duci, collocata, ex quo Venetiis in lucem edidit Petrum, ab Hun. garis a loco natali Venetum appellatum (a). Haec demortuo Ottone marito, feu fponte fua, seu fratris inuitatione in Hungariam cum filio reuersa, tranquillam aliquamdiu vitam egit : at poftquam vnicus fratris filius S, Emericus obiit ; poftquam antiftitum nonnullorum, ac regni primorum, quorum pars potior ex aduenis conftabat, alienos a regiae domus principibus sensit animos, in fpem venit ambitiofa mulier, Petri filii ad folium Hungaricum euehendi: quo vt ei viam fter,

(a) Testem prae ceteris habonus Andream Dan

duluin in chronico Veneto lib. IX. cap. II. apud Muratoriuin script. rer. Italic. Tom. XII. pag. 235. Orso Vrfiolo defuncto patre , praeeffe coepic anno D. N. I C. MIX. erat quippe annorum fere XVIII. dux ; quo tempore filiam Geifae regis Hungarorun, et fororem S. Stephani fuccefforis duxit uxorem. Ex domefticis Simonem Kezam: Pe. trum Venetum, filium fororis suae , cuius pater dux fueraf Venetiarium. Ceteros testes vide apud cl. Coruides Genealog. Reg Hung. pag. 167. et sequ.

neret, illud imprimis a fratre impetrauit, vt eumdem ftipendiariae militiae regiae ducem cum imperio praeficeret (a): quo in magistratu collocatus, rege iam constanter aegrotante, lectoque affixo, facile fibi er autoritatem apud regui ordines comparare et amicos clientesque conciliare poterat: quod certe iuuenem regni ambitu suapte laborantem, et matris inftigatione animatum non indiligenter egifle, pro certo tenendum eft. Ipfa Petri mater praelatorum, et regni primorum tam aduenarum , quam Hungarorum captare animos, beneuolentiam aucupari, eas denique, queis quisque mouendus videbatur, cuique adhibere machinas ;

fic conciliatis multorum in Petri fauorem ftudiis, D. Stepbani animus vndique, et idemtidem oppugnari coepit: futurorum vltra modum an, xio, et de religionis Chriftianae ftabilitate vehementer follicito principi explicabatur periculum ; ne euerfa re Chriftiana gentilis mus in Hungaria resurgeret , fi cui e regiae domus Hungaricae principibus fumma rerum ab eius morte committeretur ; eorumdem indoles

fatis edomita et vitia, teterrimis depingebantur coloribus ; atque tum fortasse dux Bafilius , in quem pro penso admodum videbatur elle animo D, Ste

non

(a) Chronicon Mellicense. M. S. a cl. Pray in an

nal. reg. Hung. Tom. I. pag. 40. citatum, a de Petro: quem in Venetia genitun ad fe vocatus jam dudum exercitui fuo praefecerat ducem.

[ocr errors]

phanus , adeo grauiter instimulatus fuit, vt ad carcerem Nitrientem damnatus fuerit: Laudabatur ex aduerso Petrus, qui, quod a Cliristianis parentibus in lucem editus, diligenter a teneris in fidei sacrosanctae placitis institutus, literis item, et moribus priucipe dignis apprime excultus ellet; faluam eo imperante fare fidem, et ecclesiam, faluam mo. narchiam Hungaricam, omnes summa cum fiducia pollicebantur. Equidem religionis, quae quam maxime cordi erat S. Stepbano, opprimendae periculum, ac tot millium animarum falutis aeternae iactura , grauia erant feligiofillimi principis animo rationum momenta, vt Petrum, sororis Giselae filium, agnatis fuis anteferret. At enim pacta solennia conculcare, legitimos heredes, quos ipfe ex aninio diligebat, ab auito regno perpetuo excludere, ac, cum irreparabili eorumdem inių. ria, hominem exterum in folium intrudere, horrendum crimen , ac non modo a iuftitia, verum etiam humanicate alienum apparebat, quod nec Hungari ipsi veteris moris, veterumqne pactorum tenaces impune essent laturi. Cum itaque a tam immani fcelere abhorreret iustitiae amantiffimus princeps, infuper habitis et Giselae fororis, et aliorum Petro adhaerenţium luglionibus, Wazulem denique, seu Basilium patrui sui, ducis Michaefis ex Adelbaide Polona, ve suo loco memini. mus, filium, fuuin in regno succellorem nominare decreuit. Quem in finem cuidam Budae, filio Egyruthi, in inandatis dedit, vt fumma cum celeritate Nitriam properaret,

« PreviousContinue »