Page images
PDF
EPUB

congruè erui videtur, non ita Croatas La. dislaum fibi regem elegille, vt iam tuin in vnum cum Hungaris corpus coalescere, eumdemque cum eis regem constanter deinceps venerari intenderint: quin potius argumento est, eam fuisse Croatarum mentem, vt e regia quidem domo Hungarica , diftinctum tamen ab Hungaris regem haberent, folisque foederum vinculis mutuo copularentur; atque hinc iam ratio suapte fuit , cur Ladislaus prae Colomanno filio, qui apud Hungaros fibi fuccellurus erat, Almum nepotem Croatis regem dederit. Ceterum Ladislaus pro eo, quo non in temporariam modo; veruin etiam aeternam fubditorum falutein ferebatur ftudio, cum in nonnullis Croatiae partibus obferuari adhuc gentilium fuperfti

tiones intellexillet, Zagrabiensem epilcopa1091 tum eodem adhuc anno 1091. condere coe

pit: Vt quos error idololatriae a Dei cultura alienos fecerat, episcopalis cura ad viam veritatis reduceret ; ad instruendam ergo buiusmodi plebis ignorantiam , quemdam Bobemicuin venerabilem vitae virum nomine Ducb idoneum reperit , quem eidem ecclefiae pastorem per suo um capellanum Francitum delegauit (a). Sub idem hoc tempus, etsi annus incertus fit, ecclesia Hungarica in geminas provincias

(a) In documento A. 1134. quod insertuin est lie

teris confirmatoriis Gregorii P. IX. A. 1227. datis apud cl. Koller pag. 158. nota e). Vide item Hiftor. ecclesiae Zagrab, cl. Kerchelich.

[ocr errors]

Strigoniensem et Batfienfem diuifa fuit, erecta Batfini fede metropolitana: qua dignitate primus omnium exornatus legitur Fabianus Batsiensis archiepiscopus (a), antea vicecancellarius, et Albenfis ecclefiae rector, feu praepofitus (b).. Qua porro ratione ge. minos inter metropolitas, fuffraganeos Hungariae episcopos tum partitus fuerit Ladislaus, filentibus monumentis, arduum eft definire,

S. IV,

Veneti Hungarorum in Illyrico progreflionibus

obicem ponere conantur, Inopinatam hanc Croatarum cum Hungaris coniunctionem aegerrime tulere Veneti qui cum ditionis suae fines latius in Italiam proferre nequirent, dudum iam in id incum- bebant , vt Dalmatiam , atque Croatiam fibi adiungerent: vnde praeter innumera alia commoda, et lucra, videbant fibi numquam for. tes armisque gerendis idoneos viros defuturos, quorum virtute rempublicam fuam aduersus quosuis hostes tuerentur. Cum ita.

(a) In citato documento diserte habetur. Regnante

nobililimo rege Ladislao; Strigonienfis vero ecclefiae primatum Acha gubernante I. Baatienfi arcbie. piscopo Fabiano exsistente. A pud cl.Koller pag. 159. (b) In instrumento S. Ladislaj confirmationis episco.

patus V'esprimjensis A. 1082. legitur : M. Fabianus vicecancellarius, apud Pray Hierarchiae P. I. pag. 276. Item in eleuatione corporis S. Emerici. Rector ecclefiae Albensis in differt, de S. Eme.

rico pag. 99

que metuerent Veneti, ne Dalmatae rege dea fticuti Croatarum exemplo, Hungaris se fe coniungerent; nonnullis Croatiae, maritimae, et Dalmatiae dynastis, vrbibusque sub Vitalis Phaledri ducatu, ad agnofcendum reipublicae suae dominium adductis Andream Michaelem, Dominicum Dandulum, et Iaco. bum Aurio legatos Constantinopolim ad Alewium Comnenum misere, orantes, vt quoniam regnorum eorum incolae fponte se se reipublicae fubmifere , imperator quoque vetera imperii sui in Dalmatiam, et Croatiam iura Venetae reipublicae tranfcriberet, polliciti viciffim bona fide, se Graecis, quos jam tum premebant Saraceni, quoties opus effet, clafse, militeque opitulaturos. Annuit Veneto

rum poftulatis Alexius Comnenus, percuffo 1092 cum eis A. 1092, folenni foedere; atque

hac tempestate Veneti ex Graecorum celione, ius in Dalmatiam confecuti, duces fuos Dalmatiae ducum titulo exornare coeperunt(a). Sic tum nobiliffima Venetorum respublica, Hun. guris, ne Dalmatiae regoi, atque maris do. minium aliquando obtinere poffent , mature obicem ponere conata fuit, effecitque etiam, ne vnquam ftabilis ellet Hungariae regum in Dalmatia dominatus vt fuis locis visuri fumus,

(e) Vide Dandulum lib. 9, cap. 9. Lucium. lib. III.

S. V.

Cumani semel, ac iterum deuicti.

Quo

fuo tempore in Croatia Ladislaus cum copiarum Hungaricarum robore aberat , Kopulchius Cumanorum regulus Transliluaniam primum , tum Bihariensem prouinciam depraedando emensus, cum a nemine fibi obicem poni videret, superato Tibisco, adfitam huic regionem amplissimam pariter depopulatus est, tum vero praediuite praeda , multis pecorum gregibus, et quod triftillimum fuit, multis imbellis fexus, et aetatis millibus in seruitutem abreptis onuftus, flexo per Temesiensem prouinciam itinere reditum domum parabat. Verum haec ipla praedae magnitudo ei exitio fuit, cuius caufa cum lentius regrederetur, Ladislaus interea e Croatia reuersus , acceleratis itineribus, hoftes ad Te. mesum Aumen haerentes affecutus eft. Hic vbi immenfam fubditorum fuorum multitudinem captiuam aspexit, vt Patrem decuit, in lacrimas folutus fuiffe fertur: tum milites fuos paucis ad vindicandas in libertatem coniuges, liberos , atque propinquos cohortatus, sublato in altum purpureo vexillo , tanta vi in hoftes irruit, vt rege Kopulchio ducibus praecipuis, et fortissimis quibusque interfectis, ceteram multitudinem indagine concluferit: tum enim vero figno dato, fuos ab inferenda porro caede cohibuit, ac per praeconem edici iuflit, omnibus non vitae modo gratiam; verum etiam opimas terras

[ocr errors]
[ocr errors]

datum iri, fi apud fe in Hungaria remanere, eamdemque cum Hungaris religionem Chri. stianam amplecti vellent: quam conditionem cum Cumani quam libentissime se amplexuros respondissent, continno ex hoftibus fube diti effecti , regales Danubium inter atque Tibiscum terras colendas accepere: atque hae primae fuere Cumanorum in Hungaria coloniae, per quas partium earum folitudo non mediocriter abstersa fuit , praefertim poftquam tam benefici regis fama in Cunaniam delata , coniuges, liberi, atque propinqui eorum subinde in Hungariam adue. nere. Interea, qui unicus a nuperna clade fuperftes euaserat Escembrs nomine in Cumaniam reuerfus , vbi Kopulchii reguli caedem , et fociorum fata popularibus fuis enarrallet , quidam Akus nomine principatum apud Cumanos adeptus, milis fine mora in Hungariam legatis, retentos ibidem populares fuos infigni cum arrogantia repet'it, repul

famque pafsus, iminenfam fuorum fecum tra. 1092 hens multitudinem in Hungariam A. 1092.

properabat. Ladislaus totam hoftium itineris rationem mature edoctus, prior ipse e regni finibus exceffit , atque in ea regione, quam nunc Walachiam dicimus, prope Da. nubium castra metatus eft ; eodem prope tempore Akusiris etiam cum suis aduenit, quem Ladislaus fellum adhuc ex itinere, nullo dato respirandi fpatio, adortus, ad ineundum certamen coegit, neque diu pugnandum fuit, poftquam enim Ladislaus, vt erat vitae prodigus, facra fibi ferro per medios hoftes

« PreviousContinue »