Page images
PDF
EPUB

D. Stephano donatae fuissent, fibi vindicauit(a). Tributorum ea aetate per Hungariam colligi folicorum indicium faciunt quaedam leges Colomanni. Cum antea liberi homines seu in ciuitatibus, seu in praediis, ac terris tam priuatorum, quam regiis degentes nullo discrimine VIII. denarios liberos pro libertate fua regi numerauerint, ea deinceps ratio conftituta eft, vt I. Liberi illi, qui regi regnum obeunti equos, aut currus impedimentis deuehendis deseruituros praeftabant , nonnisi IV. denarios numerarent. II. Liberi domibus propriis carentes, ciuitatum inquilini octo denarios. III. Hofpites seu aduenae, ciuitatum terram colentes, aut dimidium ciuilis tribu. ri, aut feptem denarios. IV. Hofpites cuiufcumque nationis, quibus priuati domini fuas terras ac praedia locauerant , nonnisi consuetos octo denarios liberos regi foluerent, nec quidquam porro pro opere, feu lucro eidem dependerent , inde emn cenfus domino fundi cedebat. V. Denique hofpires Castellani , qui caftrorum regiorum terras colebant, non folum 'liberos denarios, verum etiam censum aliquem ab opere, feu lucro, quod in fundo regis fecerant, praestare tenerentur (b). Census hic, quem bofpites fundi domino, et tributum, quod regi dabant , feflionum, er curiarum, quas iidem tenebant , numero refpondebant: quapropter cum Jellio, aut curiu,

(a) Ibidem cap. XV.XVI. et XVIII.
(1) Ibidem cap. XXXV. I XXX, et LXXXI.

vt iam alibi oftendimus, Mardurina appellari consueuerit in Sclauonia; patet iam , quid tributi Mardurinarum nomine intelligi oporteat (a). Vectigal hoc moderate admodum, ac iusta cum proportione fub Calomanno rege exactum fuille, docemur ex bulla aurea Andreae II. quae iubet Mardurinas ad conftitutum a Colomanno rege morem reuocari (6). Quo autem vniuerfa haec tributa eo diligentius colligi, eoque fidelius aerario regio pollent inferri, negotium datum comitibus parochianis, vt idoneos iudicio fuo homines, fingulis sessionuin, aut curiarum centuriis praeficiant centuriones; qui tributa fuis in centuriis ad amuslim exigant, atque Strigonium ad festum D. Michaelis diem tranf. mittant , idque tanta cum accuratione, atque rigore, vt liquid e summa tributoruin deeller, id comites parochiani duplo sarcirent. Atque tum primum Strigonii et comites ipli, et centuriones fua accipiebant ftipendia (o). Vt incolarum tam colonorum , quam opificum industria acueretur, fimul ac adiuuare. tur, qui merces proprias, aut labore fuo paratas venum exponebat, simplex folummodo vectigal ; quaeftores autem duplex pende

[ocr errors]

(a) Vide fuperius introduct. in nouae Hungar, hi.

ftoriain . X. (6) Art. XXVII. Bullae aureae. Marturinae iuxta

confuetudinem a Colomanno conftitutam foluantur. (c) Decret, Colomanni lib. I. cap. LXXIX.

'bant (a). Ne Iudaei dolo, fraude, et exaggeratis foenerationibus Chriftianos circumuenire poffent, contractus omnes, cum inutui, tum emptionis , aut venditionis , propalam fieri, in scriptum redigi , vtriusque que partis ligillo , et teftium subscriptione roborari necelle fuit (b), Facta quidem fuit Iudaeis poteftas agros fibi comparandi, atque excolendi, vetitum tamen alibi , quam in ciuitate episcopi domicilium figere (c). Quoniam militia omnis ea aetate ex équitibus constabat , ne Hungari equorum penuria aliquando laborarent, leuere interdictum, equos Hungaricos exteris venumdare : (d) sed neque aliud pecorum genus, quam boues, licebat ad vicinas prouincias venum propellere (e). Quamuis per has, pluresque alias , quas consulto praeteriuimus, leges gentis fuae felicitati abunde tum profpectum effe censuerit Colomannus, vt tamen palam face. ret, plurimum fe in Diuina ope fiduciae collocare, publica lege fancitum voluit , vt in ecclefiis omnibus pro fua regis falute, regni ftabilitate quotidie preces ad Deum funderentur, fine cuius adiutorio inania funt hominum consilia , conatusque omnes inutiles.

(a) Ibidein cap. XXXIII. et XXXIV.
(b) Ibidein lib. II. cap. II et III.
(c) Ibidem lib. I cap. LXXV.
(d) Ibidem cap. LXXVI.
() Ibidem cap. LXXVII. . I.
f) Lib. II, cap. VI.

S. VIII,

Quid in legibus poenalibus a Colomanızo im

mutatum ? Albericus clericus , decretorum Colomanni compilator, non immerito illius commendat manluetudinem, quod feueriflimas poenas a D. Stepbano, ceterisque regibus latas egregie mitigauerit. Equidem fi leges, quas poe. nales dicimus, penitius inspiciamus, poenam mortis fere penitus lublatam reperiemus : homicidas quippe, parricidas, ac mulieres partum suum necantes, tantum abeft, vt gladio fubiectos voluerit Colomennus, vt potius ad archidiaconorum, et episcoporum tribunal deferri praeceperit, poenitentiis ecclefiafticis, ac multis pecuniariis plectendos (a). Confimiliter maritis ius ademit, vxores in adulterio deprehenfas necandi, probandum in iudicio erat crimen adulterii, vt de crimine conuicta mulier ad vsitatas ecclesiae poenas condemnetur (b). Id vniuerfim e Colomanni legibus eruitur, eum plurimum fiduciae in fpirituali per episcopos, et paftores animoram regimine collocalfe: per hos ille rudem populum in Diuinis , humanisque legibus inftitui, atque a recto tramite exerrantem paterne corrigi maluit, quam suppliciis excruciari: vt adeo nemini mirum videri de

(ai Decret. Colomandi lib. I. cap. L. et LVIII, (6) Ibid. lib. II. cap. VIII.

beat; cum omnium prope criminum reos ad facros iudices relegatos fuisse legerit. Quapropter Colomanni aetate fynodica fanctione decretum fuit, vt episcopi fingulis in ciuitatibus suae dioecesis geminas domos erigerent: in quas criminibus notati inclus derentur, qui illic ieiunio, corporis caftigatione, aliisue poenis delicti grauitati commensuratis coercerentur, vna vero paternis facerdotum monitis ad meliorem frugem , vitamque Chriftianam reuocarentur (a). Haec Colomanni in delinquentes indulgentia, nouum est fingularis illius humanitatis, atque mansuetudinis argumentum , vt adeo quae Albericus clericus de regis huius laudibus coinmemorat, minime cenferi debeant ex adulatione fuille profecta (6).

S. IX,

Multiplex Almi ducis inconstantia, Opinio illa, quae pofteriori aeuo de Colomanni regis crudelitate apud chronicorum noftrorum fcriptores inualuerat, ex atroci. bus diffidiis, cum Almo duce fat diu exerci. tis, ortum duxit. Verum haec ipla dissidia

(a) Epifcopi in vnaquaque ciuitatc Huas domos ad

coercendos poenitentes faciant. Inter canones sy. audi sub Colomanno rege celebratae , editae a cl. Koller. Histor, Episcop. Quinqueeccles. Appendice

Il. pag. 382. (6) Praefationem Alberici ad Decretum Coloininni

lege in Codice iuris patrii.

« PreviousContinue »