Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]

lium enixa, regem, gentemque vniuerfam fingulari gaudio, et laecitia cumulauit(a).

S. V,

[ocr errors]

Stepbanus regnum in Belam transfert, ac

inprolis obit. Herede, fuccefforeque constituto, valetu. do regis in dies deterior fieri coepit, lenta nempe febri consumebatur, quam ex promiscua libidine, iam inde a prima adolescentia exercita, contraxerat (b). Conniuebant principio regis cupiditati aulae admiviftri,vt, voluptatibus intento principe, cuncta ipli pro arbitrio agerent: verum regni primores et regni orbitatem, et cetera damna inde oritura ani. mo pensantes, regem adiere, grauibusque rationum momentis id effecere, vt ad nuptias demum applicuerit animum, verum , quae, aut qua e domo orta eius coniux fuerit, pro certo definiri nequit. Chronica noftra eam ex Apulia accersunt, Roberto Guiscardo ge

(a) Gauisus est gaudio magno, Stephanus viso Bela

duce , quia absque dubio fciebat se heredem non habere , ftatimque mifit nuncios in Seruiam, et filiAr Vros comitis magni in legitimam vxoren Belae Braduxerunt , quae non poft multos dies procreauit Geycbam: quo andita : rex gauifus eft valde. Difpofuerat eum rex viuere in Tulna, Tolna, et da

bantur ei regalia ftipendia. Chron. cap. LXIII. (b) Chronicon cap. IXIII. Rex autem Stephanus

legitimam nolcbat ducere vxorem, fed concubinis meretricibus iunctus erat.

nitam (@). Sed etli hunc filias V. procreaf-
fe conftet, nullam tamen earum Stepbani re-
gis vxorein elle potuiile exploratum est (b).
Alii Adelbaidem Henrici landgrauii de Steph-
ling , comitis de Rietenburg, et Richar-
dis Austriacae filiam eidem vxorem tribu-
unt (c ; quibus etiam, dum certiora disca-
inüs, interea assentimur. Quamquam quae-
cumque demum Stephani vxor fuerit, nul,
lam is ex ea fuscepit fobolem, seu quod at-
tenuatis, exhaustisque iam iuuenili intempe-
rantia viribus, coniugium inierit, feu quod
afflicta continuo fere vteretur valetudine.
Ingrauefcente itaque vehementius morbo
cum se curis, laboribusque regni caufa to-
Jerandis imparem sentiret, atque vna rerum

pegotiorumque omnium taedio afficeretur 1131 A. 1131. IV. Calendas Maji, id est XXVIII.

Aprilis, feria III. poft dominicam in Albis
Belam regem inaugurari curauit (), re,

[ocr errors]

in) Quare barones, et oprimates dolentes de regni

defolatione , et regis fterilitate, duxerunt ci vxo-
rem, dominam nobiliffimam, filiam regis Roberta

Viscardi de Apulia. Chronicon cap. LXLIL
(6) CI, Schier ja reginis Hungariae pag. 95.
(c) Idein ibidein pag 100. et cl. Katona Toin III,

a pag 385
(d) Chronicon Budenfe : Et morino ipso, rege Siepha-

no, coronarur Bela, IV. Calendas Maiiferia III quae
A. 1131. rie congruunt. . Errat tamen, quod co-
Donationein poft obitum Stephani factam referat,
vnde corrigenduin ex chronico Turotzii, qu di.
serte habet St.phanuin fe regno ante mortein ab.
dicasle

gnoque abdicato, monachalem indutus veItem, priuatam deinceps egit vitam (a) ad mortem vsque, quam ad diem III. Iulii eiusdem anni collocamus: poftquam ab obitu Colomanni regis annos XVII. menfes V. in regno exegit

(b). Sepultus Varadini pone ofsa aui fui S. Ladislai.

S. VI.

[ocr errors]

Virtutes, et vitia regis Stepbani. Ex jis, quae compendio recensuimus, faci. le quisque intelliget, quibus virtutibus inclarueric Stephanus , quibus ex aduerso vi. tiis nomen suum obscurauerit. Mentem illi excelfam, animumque intrepidum fuille complura bella fortiter gefta probant; in quibus vna bellicam artem se pro eius aetatis more egregie calluille oftendit. Suos pon tam clementia , quam feueritate in officio continuit. Quemadmodum in iram vindictam, que facile

pronus, ita vna implacabilis fuit,

(a) Sed cum effet in articulo mortis, monacbalem

balitum relicto regno suscepit. Chronicon

cap. LXII. (6) Chronicon Budense ita habet : Anno regni sui

XVIII. et menfibus V. Id eft anni octaui decimi menfitus quinque expletis : id quod nobiscuin consentit. Si enim a die IIL Februarii A. 1114. quo demortuo porenti suo Colomanno succesit Stepha. nus, annos regni numerare incipias die III. Iulii A. 1131. anni septemdecim , et menses quinque euoluti sunt,

quod vel odium illud, quo Almuin in Grae.
cia exulem profecutus erat, fatis superque in-
dicat.

In reis pleccendis modum exceslisle
videri poteft, quos inusitatis plane suppliciis
prius tortos, neci dabat. Non leuem item
nomini fuo notam ipuflit foeda cum pellici-
bus consuetudine, qua mature atcritis in ad-
olefcentia viribus morbisque contractis,
mortem fibi aetatis anno tricesimo confciuit.
Aliud quoque verene, an secus chronica no-
ftra vitio dant Stepbano regi, quod nimio,

atque prae Hungaris ipsis in Cumanos ferre1123 tur amore.

Gens haec A, 1123. a Joanne Comneno orientis imperatore irreparabilem in Bulgaria cladem acceperat (a), quapropter

pars eorum Hungaris vicinios, obtenta prius I124 à Stephano rege facultate, A. 1124, cum conjugibus, liberis ,

liberis , facultatibusque suis ductore Tatár dicco in Hungariam inmigrauit, fertiliffimamque regalem terram vltra Ti. biscum , orientem versus fitam insedit, quae hodiedum Cumania maior audit. Vt nouis colonis ad libenter apud le manendum, Chriftianamque religionem amplectendam animos adderet Stepbanus , non modo cum duce eorum Tatáro, verum etiam promiscue cum reliquis , pofita maiestate regia, pepe ad priuati hominis modum , familiaritatem coJuit: haç animati Çumani gentiles adhuc,

[ocr errors]

(a) Belli hujus cum Cumanis , qui tum Patzinau

gae, ac Scythae audiebant, gesti historiam lege
apud Nicetain Choniatem, et Cinnamum.

[ocr errors]

?

* nullisque domi fuae legibus affueti , in vicinis Hungarorum ditionibus rapinas agere; ąc, fiquis res fuas aut tueri, aut ablatas repetere auderet, trucidare in more habuere. De his etfi non raro regi accufarentur, numquam tamen

vt oportebat, fuere coer. ciri, vt adeo iniuriae hae Hungaris ad vlti. mam vsque regis aegritudinem , Belaeque coronationem ferendae , diffimulandaeque fuerint. Tum enim vero Hungari fumta audacia, Cumanos eos, qui fibi ante damna intulerant, neci dedere. Quod cum dux Tatár, primoresque gentis in extremis iam agenti Stephano retuliffent, bono animo eos effe iuf. fit, pollicitus fide regia, fi conualuisset, cu“ iusuis Cumani caedem, decem Hungarorum supplicio vindicatum iri (a). At enim vin. dictae huic locus amplius non fuit ; rex quippe monastico sub habitu, fincero vna animo acta poenitentia, expiatis superioris vitae erratis , ad fatalem ex hac vita transitum comparatus , haud diu poft e Cumanorum non minus, quam Hungarorum consortio, vt iam diximus, ereptus fuit.

(a) Vide chronicon cap. LXIII. Si fanitati, inquit,

reftitutus fuero, pro vio quoque , quem ex vobis interfeceruns , decem interficiam,

« PreviousContinue »