Page images
PDF
EPUB

pterea tam per descensus nostros, et dotii. nae reginae, ac filiorum noftrorum intolerabilia damna , et grauamina per totum regnum fieri videbamus, districte praecipiendo statuimus, vt nihil recipiatur ad coquinam nostram, vei noftrorum, nisi iusto dato pre. tio (a).

Caput VI. Pro domelico autem , seu Hungaro, cui iuftitia exhibita non fuerit, tres rustici de villa iurare debeant, et ad eorum iuramentum hofpes, quicumque fuerit, doméstico plenam faciet iuftitiani, cum iudiciali regali, I et dominus villae quicumque fuerit, fiue archiepiscopus, fiue episcopus, fiue nobilis: ille per literas hoc verbo veritatis dicere teneatur; quicumque vero nobiles iuxta fora mam statuti nostri iustitiam non fecerint, tales quilibet. episcopus in fua dioeceli excominunicet, et nos eos pro excommunicatis tam. diu habebimus, donec iniuriam paffo satisfiat competenter (b)

(a) Consentit cum bullae aureae art. III. et XV. Co.

ercetur hic aulicoruin cum rege iciner priuin li.

centia.
(6) Vt hofpes, feu aduena de damno indigenae illato

conuinceretur, trium iuratorum teftitim testimoni-
um nece Tariun erat, de fatisfactionė aurem laefo
impensa terrestris dominus fidem dare deluit.

Caput VII.

Nobis facientibus exercitum'extra reguum, nobile: nobiscum ire non teneantur, nift comites parochiani, stipendiarii , et lobbagiones caftri, et qui ex officio debito tenentur, quibus amplas conceflimus poflefliones («). Si vero exercitus super regnum venerit, vni. verli, et singuli ad defensionem patriae contra inimicos le opponere teneantur : regres so autem fuperueniente boftium exercitu, pro vindiccą ipfos tepentur perfequi b).

Caput VIII.

Palatinus vero comes omnes homines in, differențer discutiat, (c) praeter personas ecclefiafticas; et clericos, caufas matrimonia. les, et dotes, et alia ecclefiaftica, quacum. que ratione videntur, ad ecclesiasticum ex, amen pertinere (d),

(a) Idem fere eft cum bullae aureae art. VII. nisi

quod plures nominentur, qui regem bellum infe. rentem, extra regni limites consequi tenentur. (6) Non modo omnes insurgere iubentur, cum hostis regni fines inuadit, verum eciam profligátạm

iain, vltra regni fioes armis persequi. (c) Consentit cum bullae aureae art. VIII.

Confirmatur hic immunitas, et iurisdictio S. ordinis, quam folea ni iuramento, cuius y. fuperiore meininimus, Andreas rex poftliminio restituerat,

Caput IX.

Causae nobilium, quae ad perditionem capitis, aut destructionem poffeffionum eorum. dem pertinent, fine conscientiae regiae periculo non terminentur, Palatinus iudices vicarios non habeat, nifi vnicum in curia fua, talis erat olim protonotarius , et caueat diligenter, ne contra praesens ftatucum ali. quem judicet, vel condempet (a).

Caput X.

Curialis comes poster , dum in curia no. Éra manet , omnes iudicet, scilicet curiales, et aulicos, et caufam inchoatam in noftra curia vbique possit tețminare; sed exiftens in praedio fuo, vel alibi extra curiam noftram nec dare praestaldos, nec partes posiç cica. fi facere (6),

Caput XI.

Et quia multi in regno laeduntur per fal. fos praeftaldos c). Citationes, vel teftimo. pia eorum non valeant, nil per testimoni.

(a) Conforme est bullae aureae art. VIII. § I. et II. (6) Restringicur comitum curiae, feu curialiuin iuris.

dictio ad mentein bullae aureae art. IX. (c)Praesta dus fortale venit a Slanico Priftal, quod

adfift.re figaificat. Itaque quos hodie dicimus bomines regios, palarineles, archiepiscopales, iudicis furiae &c. olim praestaldi regii &c. appellabantur.

[ocr errors][ocr errors]

um dioecesis episcopi, vel capituli subaudi, roborentur. Nec fälgficatus , seu de falsificatione infimulatus praestaldus poterit fe iusti. ficare, nisi eorumdem teftimoniis in facris maiorum , aut minorum, vel certe vicinorum conuentuum, vel claustrorum teftimoniis (a). Praestaldum nullus per annum, vel biennium, vel vltra fecum detineat, nifi vnum ad de. cisionein çaufae , ad quam eum impetrauit,

Caput XII. Hofpites nobiles ad regnum venientes, nifi incolae esse velint , ad dignitates non promoueantur, per tales enim diuitiae regni exurah uytur (b).

Caput XIII,

Vxores decedentium, vel condemnatorum per

sententiam ad mortem , vel in duello fuccumbencium , aut ex alia quacumque causa non fraudentur fua dote. Vxores furum vel latronum ; vel eorum liberi

pro

delictk patrum 'non venumdentur (c).

[ocr errors]

(a) Hic primus locus eft, qui meminit fideidignitatis

teftimonii capitularis, aut conuentuum, quo relationes, fafliones, ac cuiusuis generis executiones roborari neceffe eft, vt fidem publicam nanciscan

tur. (6) Congruit bullae aureae art. XI. (c) Bullae aureae art. XII idipsuin decretum fuit,

Caput XIV.:

Integros comitatus, vel dignitates in prae: dia non transferemus (a).

Caput XV.

Statuimus lobbagiones caftrorum fecundum libertaiem a S. rege conftitutam , fimiliter er hospices cuiuscumque nationis fecundum li, bertatem ab initio eis concellam teneri (6),

Caput XVI, . Ad fecandas indagines, ad folata facien, da , ad hortos, ad quaecumque regia aedli. ficia, vei officiņas, leruientium, vel eccle. fiafticorum populos pon cogemus,

(a) Idem est cum bullae aureae art. XVI. (b, Et terras ad cara regia pertinentes vna cum esruin po lessionibus militi us, lobbagionibus caftri, inconiulta donatione priua'j dom ns conculerat Andreas ; et hofpites cinira conceram eis initio im nui ta ein, in leruitute:n, mincipiorumue condi:ionem redigi fuerat, non fine et aerarii regii, et securitatis publicae iactura. Congruit cum bullae 101cae art XLX.

« PreviousContinue »