Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]

tribuiffe , qua de re etiam M. Rogerius indubitatum perhibet teftimonium (a). Porro caftri iobakiones conditionarii folum fuere praediorum fibi a rege dacorum poffeffores ; non item domini; eademque, si fagum exuerant, amittebant: ac idcirco conditionarii appellabantur: at poftquam multiplicibus bellis multo pro rege , et patria fuso fanguine aemula nobilibus edidere virtutis fpecimina, reges vicissim non otiofi meritorum spectatores, quoties occasio se obtulit, iobakiones hos cum regalis praedii, conditionate ad id tempus possessi, portione, a militari caftri ferui. tute exemptos in verorum regni nobilium, militum, atque feruientium fuorum caetum translatos, eisdem libertate, et praerogativis exaequatos voluere (b). Quae liberalitas

(a) Miserabilis carminis eap. X. Per prodigalitatem

quorumdam progenitorum suorum , iura comitaruum,
intellige possessionaria , erant adeo diminuta , uz
meritis, et demeritis perfonarum non discussis, eise
dem poffeffiones; villas, ei praedia ad comitatus,
seu ad caftrum regium coinitatense pertinentia ,
in perpetuum contulissent : ex quo viros militares
comites parochiani non haberent ad banderium
nempe suum iusto numero colligenduin, et cum
incedcrent, fimplices milites proprer diminutionem
comitaraum purarentur : adeo scilicet per feudo-
ruin caftri regii alienationem, diminutus erat io.
Vakionum caftri numerus , vt ne ad comitandum
quidem pro more, et decoro comitem parochia-

nyin sufficerent.
(a) Sic Bela IV. viuente adhuc patre suo A. 1224.

queindam Radus nomine, ci numerosam eius

[ocr errors]

cum a pluribus successiue regibus continuata fuillet , ita fenfim iobakiones castri nobilium ceterorum syllabo sunt inserti, vt quarto de, cimo Chrifti feculo ipsa eorumdem appellatio deserit. Atque ex his non incongrue deduxeris nobiles illos, quos decreta regum vnius Jessionis nobiles vocant (a). Hi enim non ca. ftrorum , villarum, atque possessionum; fed vnius folum feffionis e regali praedio sibi donatae domini euafere. Iobakionibus caftri affi, nis fuit condițio V duarnicorum : quorum ori. go potissimum D. Stephano regi debetur. Is enim a Christianae legis mansuetudine alie num exiftimans, vt exteri saepe cum coniua gibus , et liberis bello capti nullo difcri. mige seruilem mancipioruin fubirent condi. tionem; eos , qui honesto domi suae loco nati erant, partim deposito litro, partim pro

[ocr errors]

cognacapum ţurbain , qui ex constitutis iam lub D. Stephano rege , iobakionibus caftri Goritza ortum ducebant, ab eiusdein castři seruitute exemtos , ac eo, spectantis terraç Klokoche proprie. tate donatos, nobiles creauit. Literas iplas vide apud Cl. Kerchelich in Notitiis praeliminaribus pag. 190. Stephanus item V. A. 1269. Nico laum , et Micbaelem de Gofzrun iobakiones caftri ferrei vna cum terra eorum, in numerum seruiene tium nobiliun transtulit. Iq. speciinine heraldicae

Hung. pag. 87. a) Meminit huius generis nobiliuin Sigismundi

decret. V. A. 1433. art. IIL, Vladislai II. decret, IV. A. 1500. art. XXIX. Ludouici II. decreti Budenfis An. 1523. art. XX. ac palliin deige eeps posteriorum reguin constiutiones.

fuprema principis poteftate, e priuatorum dominorum manibus vindicatos , in libertatem afferuit, ac vt amillae patriae iacturam aequius ferrent, aulae, Hungaris V duar, obsequiis addixit (a). Iidem etiam, quod pro aulicorum munere, regem vbiuis comitarentur, comites Vduarnici dici consueuerunt (6). Conditionarii quoque audiebant , propterea, quod fub onere, ac conditione oblequii aulici, regalia praedia pofsiderent. Degebant hi sparsi per celebriores regni comitatus, vt regi, pro vsitato tum more, crebro regnum obeunti, vbiuis praefto ellent. Ludouicus M. rex, vt erat aulae suae fplendoris prae ceteris ftudiofus, plerosque Vduarnicos in obfequii fibi fideliter nauati praemium, praediorum, quae ante conditionate solum tenuerant, dominio, ac perpetuitate donatos

() Disciinus id ex Simonis Kezae appendice II.

quae tota de V duarnicis tractat, a pag. 117. quo lectorein relegamus. Ceterum Vduornici iain D. Stephani teinpore inter liberos bomines censeban tur: vt patet e S. regis decret. lib. II. cap. LV.

ro COMITVM

(6) Ladislaus IV. A. 1 278. Petrum, filiumBeten, e numeVDVORNICORVM in

caetum ,

et conta fortium regni nobilium fub vexillo fuo famulan. rium aggregauit, in (pecimine Heraldicae pag. 89. Ludouicus M. A. 1356. M. Matbiam literatum, et Nicolaum pugilem filios Vermes , e numero co

VDVARNICORVM comitatus Pofonienfis exemptos , in cnetum verorum seruientium , et nobilium regni purorum, et naturalium transtulit. lbidein pag. 93.

MITVM

veris regni nobilibus adfcripfit (a), ficque effecit, vt nemo deinceps nisi nobilis ab aulicis effet obsequiis: per hos quoque vnius sesionis nobilium numerus non mediocriter auctus fuit. Praeter hos plura adhuc homis pum genera inter peculiares regum populos cenfebantur , vt sunt : dapiferi , pincernae, venatores, Spiculatores, fiue fatellites, agaz). nes , caniferi , falconarii , et curriferi (b), quorum in aula munia vel nomen ipfum indi.

His quoque ftipendii loco olim rega, les terrae cerca mensura assignatae erant , praefertim in transdanubiana Hungaria, quae peculiare fuit Arpadianae domus patrimo. nium. Populorum horum numerus adeo sub. inde auctus fuit, vt in plures villas , ac potsessiones diuisi, iustam efficerent prouinciam, quae Szolgagyörienfis comitatus appellationem habuit; quapropter etiam , qui eis comitis parochiani titulo , ac potestate praeerat, comes Szolgagyöriensis audiit (c), Ex hoc quoque populorum regiorum aulae

cat.

et in

(a) Multi, inquit chronicon Turotzii cap. LI. ex

Vduarnicis, et aliis conditionariis curiae, ad die uerfas feruitutos ad tricri , funt exempri

caetum regni Hungariae nobilium aggregati. (6) De his mein init bullae aureae cap. XV. et de.

credi Andreae II. A. 1234 cap. V. (c) la diplomatibus Ladislai IV. anni 1273. et

1274. legitur Raynoldus magister dapiferorun, comes Szolgagyörienfis apud Tünon. in Imagine nowae Hungariae pag. 25. edit. Callouienfis apud Schmitt in episcopis Agriensibus tom. I. pag. 1656

obsequiis addictorum genere , quamplurimi quauis aetate pro regum beneplacito, praefertim autem fub Ludouico M. nobilitatis praerogatiuam sunt consecuti (a). Vnde facile iam ratio reddi peterit, cur in Hunga. ria noftra etiam aetate , non paucae villae , ac poffesfiones integrae e folis conftent nobilibus: earum nempe incolae ortum ducunt e veterum reguin populis, qui in seruitii fui praemium, nobilitate fuere donati. Hoc in numero cenfendi sunt superstites hodiedum nobiles de szent Gáal, qui ad venatores regios suam referunt originem (b). Illud denique coronidis loco iam nunc lectori notundum venit: per continuas, inter iobakiones caftri , vduornicos comites feruitiis aulicis deputatos populos, ac alios etiam regni nom biles, terrarum , praediorum, ac poffeffionum regalium particiones, atque donationes, fenfim vtile illud yeterum regum fingulis in

comitatibus dominium ita fuiffe diminucun, 1514. yt A. 1514. in generalibus regni comitiis alia

rursus bona regum nostrorum vsui addici, decernique oportuerit, quae ex eo dię bona coronae appellantur (c),

(a) Huc facit locus, quem superiore nata (a ) retuli.

mus ex chropici cap. Ll. de conditionariis ciariae

fub Ludouico M. rege nobilium caerui adfcriptis. (6) De nobilibus de szent Gáal agit Mathiae II.

decret. A. 1618. art. XXIV. Ferdinandi II. de

cret. A. 1622. art LII.
(C) Vladislai II decret. VII. art. I, II. et III.

« PreviousContinue »