Page images
PDF
EPUB

quae fuccincta narratione complexi sumus alia etiam accessere, per quae priftina gentis vulnera recruduere: grauis erat toti reguo effufa militis externi licentia : non fecus enim , atque fi in hoftico ageret, fruges ex agris diripere, vina e cellariis educere, pe. cudes, et iumenta abigere, haecque omnia propalam venum exponere in more habebat, vt adeo egenae praesertim plebi nil fere, vnde vitam toleraret, refiduum relinquere, tur: rapinis his conniuebanc praefecti milita. res, quod aliqua pars lucri ipde ad eos de. riuari foleret (a): copiarum per Hungariam difperfarum duces poteftatis fuae limites egreffi, io ciuilem regni administrationem le se impune ingerebant : pro tribunali enim sedere, causas promifcue cognoscere, lites iudicio fuo dirimere, nobiles etiam viros apud fe accusatos plectere, et mulctare, iam apud eos in consuetudinem abierat: Iacobus Barbianus, caefarearum in superiore Hungaria, copiaçum dux, praeter alia damna , et iniu. rias priuatis dominis illacas, Caffouienfi ci.

quae à Dauide Vngnad L. B. de Sonneck confilii bellici praeside, ibi:lem inter indigenas tum relato, diligenter adnotata nubis legere licuit. Haec eadem illustrantur ex iplis decreti V. tunc editi

constitutionibus. (2) Huc pertinent Rudolphi decret. IV. art. I. decret.

VII. art. III. et XXIV. Deoret. IX. art. Ill. deerer, XIV. art. II. decret. XV, art. XII. et XIV. · Vide item Anánfi Hiftos. a libro XXVIII. vfque XXXIV.

1

[ocr errors]
[ocr errors]

uitati XXVIII. pagos, quos ex priorum re. gum donatione tenuerant, fua autoritate ademit , aerariique militaris rationibus addixit. Fifcus regius in omnem lucri occafionem intentus, nunc hos, nunc illós bonorum poffeffores in jus vocabat, ex quibus alii eius iudicio bonis fuiso multati , alii, vt fe fe in poflessione confirmarent, ad magnam aeris vim aerario numerandam lune adacti: quamuis indubium fit, bellis Zápolyam inter , ac Ferdinandum, tum vero Maximilianum inter, ac Ioannen Sigismundum longa aunorum lerie durantibus, multos aut derelicta demortuarum familiarum, aut etiam S. coronae bo, na per vim occupaffe, ac idcirco eorumdem pofteros merito tum in ius fuifle a fifco vo. catos : fed et hoc vitio illi datum fuit, quafi odio potius, et aegre faciendi cupiditate, quam iustitiae studio ageretur: quod denique multorum e regni dynastis, et proceribus & animos commouit, fuit Stepbani Illésházi curiae regiae magistri casus; cum enim quaestor regius eo caefarem induxisset , vt is Bazivium, et S. Georgium illius tunc ditio. nis oppida , inuito, ac reluctante domino in liberarum, ac regiarum ciuitatum numerum adscripserii , Illésházius scripto paulo acerbiore eam quaefturae regiae aduersus legum patriarum praescriptum agendi rationem exagitauit, ob quod scriptum de laelä maie. state accufatus, Pofonium ad dicendam cau. sain euocatus fuit : hic cum iudices regni ordinarii praeside Nicolao Istuánfio palatini locumtenente, minime tain atrocis criminis

reatum illum incurrille censuissent, atque id. eo ad coercendam folummodo, quaefturae regiae dignitatem , et autoritatem insectandi licentiam , mitiorem, quam caefar vellet, in Illésbázium sententiam pronunciassent, iudicii praeses Istuánfius Pragain euocatus, iussus fuit illustrata ibidem causa, laefae maiestatis poenas in Illésbázium decerpere, quod cum ille ne faceret , legibus regni se prohiberi respondisset, Rudolpbus paulo grauius indignatus, iudices nouos Viennae conftituit, qui causam cam denuo cognofcerent, ac ad omnem iuftitiae rigorem deciderent: ab hoc judicio cum Illésházius capitis, et fortunarum poenam fibi iam decretam per Matbiam archiducem admonitus fuisset, capitis.periculum anteverfurus 4. 1603. in vicinam Po- 2603 loniam fuga euafit, (a) reuocandus poftea plurimumque operae ad reftinguendam Bots. kaianam lecellionem allaturus

vt breui narraturi fumus.

S. XII.

Stepbani Botskai artes ad conamouendam apud

Hungaros seditionem. Hac ratione comparatos esse Hungarorum apimos cum non ignoraret Stepbanus Bocskai,

Iftuánfi Histor. lib. XXXIII.

poftquam e suis ad Gabrielem Bethlenium, et huius ad fe literis per caesareos duces inter. ceptis, prodita iam effe consilia sua fengillet, ac vna de se clam intercipiendo agi intellexiffet, pofita larua id, quod ante constitutum habebat, aperte iam libi agendum puta. uit: sed neque iam folam Tranfiluaniam fibi fubdere , verum etiam Hungariam ipfam & caesaris imperio abstrahere decreuit. Qua. propter per literas primum, ac nuncios potentiores earum partium dynastas, ac nobiles , quos paulo vehementius a Rudolpbo alienatos nouerat, ad ineundam fecum pro re. stauranda geptis libertate armorum focietatem inuitauit: primi, qui ei adhaeserunt, fuere : Valentinus Homonnai, Paulus Nyári, Nicolaus Dersfi, Franciscus Magotli et Georgius de Széts opibus prae ceteris, et autoricate conspicui. "De horum , ac plurium e potentioribus in fe fide certus, poftquam Belgradensem, Temefievsem , ac Budensew praefe. cros ad fibi totis viribus affiftendum manda

ta Bizantio accepiffe, copiasque colligere 1604 intellexit , sparfis exeunte A. 1604. per vni.

uerfum regnum libellis cunctos ad arma pro libertatibus, praerogatiuisque gentis vindi. candis corripienda excitare copnisus fuit (a): com autem ad eum diem pulla publica regni conftitutione fiue Augustanae , fiue Helueticae confessionis feccatores ciuitate donati

Iftaánh Hiftor. lib. XXXIV,

cffent , speciofum cupiditati suae velum praetexuit, vtriusque confessionis in Hungaria conftabiliendae ftudium : (parlit enim Rudol phun caefarem firmiter decreuiffe liberum vcrique exercitium interdicere : quod vt eo cercius crederetur, occafionem praebuit decreti anno eodem a: Rudolpbo caesare editi postremum caput, (a) quo caesar cunctis de. cellorum fuorum in Catholicae religionis favorem constitutionibus ex plenitudine poreftatis fuae confirmatis, id vnum grauiffimis sub poevis vetuit, ne quis in generalibus regni comitiis religionis negotia proponere aulit, ne disceptationibus inde enatis tem. pus, quod paulo grauioribus reipublicae deliberationibus facrandum ellet , non fine communi dampo eriperetur: ac reapfe prima haec fuere comitia , in quibus acatholici tacitis nominibus libellum fupplicem caesari oba tulere, templa ablata fibi reftitui, ministros variis e locis a militiae ducibus eiectos red. di, liberumque religionis exercitium concedi flagitantes (b). Illud quoque, quamquam immerito, inuidiam, qua caesar laborabat, auxerat: quod cum Agrienses canonici occupats per Turcas Agria, Callouiam demi. gralleņi , caefar princeps eius vrbis D. Eli Sabetbae templum, quod paulo prius reformati Catholicis eripuerant, veteribus pollelloribus reddi, vsibusque canonicorum Agrien..

(a) Decreti XV. art. XXII. (6) Ibidem articulo cicato.

« PreviousContinue »