Page images
PDF
EPUB

qui fuas residentias, cathedrales ecclesias, capitula, vel iura saltem possessionaria in regnis Hungaricis haberent, quo decreto titulares episcopi, qui ad folos Dalmatinarum ecclesiarum,olim ad S. coronae Hungaricae ius fpectantium, titulos per reges Hungariae eligi consueuerunt, a consilio regio lunt excluli (a). Nec quidquam porro de supremi coinitis officio episcopis adimendo , his in comi. tiis conftitutum fuit, quamuis anteni anno insequente eadem quaestio recruduerit , nil tamen aliud tum etiam fancitum erat, quam vt ii , qui ex decefforum regum gratia, honorem hunc ecclefiae fuae perpetuo vnitum fuille affirmabant, priuilegia sua in fequentibus comitiis producerent : quod num ab illis reipfa praestitum fit, vel cereri regni ordines, sua etiam causa , ab vrgenda illa quaestione con. sulto fibi abftinendum putauerint, nil prorfus dicendum habemus. Denique ante Mathiae inaugurationem ea lex perlaca fuit, vt deinceps pro palatinatu candidati gemini e Catholicis', totidemque ex acatholicis proponerentur a rege, relicta regnicolis libera, quem ex eis vellent , eligendi poteftate : cumque prima haec apud Hungaros dignitas sex supra quadraginta annos vacarit, lancitum, vt, decedente e viuis palatino, comitia pro nouo eligendo deinceps intra anni fpatium celebrarentur (6). Hac occafione cum

(a) Ibidem art. 14. (6) Ibidem art, ni.

cra ,

Mathias Tbomam Erdödi, et Sigismundum Forgács'e Catholicis: ex Augustanis autein Stephanum Illésházi, et Georgium Thurzo pro palatini dignitate proposuillet, potioribus fuffragiis lectus fuit Illésbázius, nec mora, nouus palatinus de rege quantocyus conftituendo ad ordines regni retulit: qui cum vnaninii acclamatione Mathiae regi vitam, et felicitatem precati fuissent, inaugurationis solennia in dien XIX. Nouembris e. a, indi.

ac per Franciscum Forgats cardinalem Scrigoniensem sunt peracta : quibus incredibili totius gentis laetitia , et gratulatione terminatis facra corona Luis cum clenodiis, in multoruin ad id deputato. rum teftium praesentia , Petri C. de Réua , et Stepbani C. Pálfi recens creatorum custo. dum manibus refignata , ac in arcam fuam repofita fuit: hanc porro arcam palatinus primum, tum tres ex praelatis, ac totidem re. gni barones figillis fuis roborarunt, prius. quam arcis Pofoniensis turri includererur (a). Complures adhuc poft regis inauguracionen editae fuere constitutiones , ex quibus praecipuus folum hic commemorare iuuat : ad multa incommoda , et altercationes 11011 raro enacas in perpetuuni resecandas, id quod du. dum iam ab ipfis monarchiae Hungaricae in. cunabulis inftitutum , continuaque plurium seculorum consuetudine confirmatum fuerat, pouo decreto ftabiliri placuit, vt vniuerfum regni Hungarici corpus politicum e quatuor solummodo ftatibus conftaret: e praelatis vi.

(a) Mathiae decreti 1. post coronationem art, XVI.

[ocr errors]

delicet, baronibus, seu inagnatibus, nobilibus, ac liberis denique ciuitatibus, vltra quos quatuor ordines , nulla deinceps hominum in Hungaria focietas distinctum aliquem statum aufit efficere: quibus etiam fingulis fuus in comitiis confidendi, votaque promendi ordo assignatus fuit (a). Praeterea cuin animaduerlum fuifler , plurimas veterum Hungariae regum fanctiones, mutatis iam rerum, ac temporum rationibus, minime observari posle, aliis autem per nouas leges pofterius conditas derogacum effe , vt ordinarii regni in. dices certam deinceps, ač vniformem iudicia ferendi norniam haberent, delecti funt cla. rislimi, iurisque peritissimi ex omni ordine viri, quibus negotium datum, vt vetus ius patriun corrigerent, ac recentiorum comi. ciorum conftitutionibus conformarent. Fuere hi: Franciscus Forgáts cardinalis Strigonien, Lis, Stephanus Illésházi comes palatinus, De: metrius Náprígi'electus Colocensis archiepi. scopus, Georgius Thurzó dapiferoruin, Sigismundus Forgáts pincernarum , Petrus de Réua S. coronae cultos, Andreas Qstrofich, Thomas Vízkeleti, Emericus Megyeri, Moy. ses Tziráki, Andreas Keresztúri, Ioannes Bos. sáni, Ioannes. Lippai, Martinus Beniczki , Ladislaus Horust Franciscus Szántóbázi, Ioannes loó, Nicolaus Mednyánszki, et Michael Szerdahelyi, qui anno insequente dio

[ocr errors]

(a) Ibidem art. L.

VIII. Martii dominica I. quadragefimae, vti. lillimo huic labori Pofonii initium dedere (a). Denique his in comitiis conditiones, quibus Gabriel Báthori princeps Translilaaniae , provinciaeque ordines fidem fuam iureiurando interpofito Matbiae, vt regi Hungariae, ob. ligauerant, propalam per oratores Transsilua. nos exhibitae omnium calculo probatae fuere, decretumque, vt eorumdem comitiorum conftitutionibus inferantur (b). Verum, incertum cuius culpa, inde sunt exmissae. Qui ea , quae hoc capite strictim retuliinus, diligentius expenderit, facile perspiciec Matbiae regis autoritatem illis cumprimis articulis, qui ante coronationem perlati erant, non mediocriter fuille restrictam, quibus tamen eo rerum suaIum poficu afsentiri debuerat. Ompium autem acerbillimum illi acciderat, quod mili. tem Germanum fine mora ex Hungaria edu. cere , tum vero cam camerae officia , quam fortalitiorum omnium capitaneatus , et praefecturas milicares exteris adimere, Hungarisque credere cogebatur: erant hos inter non fauci, variis e nationibus oriundi, qui inde a prima iuuentute sua aduersum Turcas in Hungaria meruere, multoque fanguine fuso, et praeclaris bello editis facinoribus id consecuti crant, vt, postquam in armis confenuils fent , in meritorum fuorum praemium, idmo. di praefecturis militaribus admouerentur :

Ibidem art. XII.
Cb) Ibidem art. XIX,

[ocr errors][merged small]

hos igitur tain infigniter de patria meritos e ftationibus fuis deiicere , Mathiae regi et durum, et ab humanitate alienum videbatur atque idcirco tos loco mouere, in dies dif. ferebat: quin etiam cum anno insequente ordincs regni ad calendas Nouembres Polonium conueniffent , animi fui eapropter aegritudinem minime diflimulandam arbitratus, fcripto grauioribus verbis concepto exprobrauit, legem illam, qua exceri non a ciuilibusmodo, praesertim camerae muneribus, verum etiam militaribus in regno praefecturis arcebantur, non tam communis patriae Itudio, quam cum aliarum, tum vero Germanicae gentis odio dictatam, perlatamque fuille: ingrati animi notam vix euitacuros Hungaros, quod multiplicium, quae exteri eis Tumma promptitu. dine, et constantia impenderunt , seruitio. Fum, fanguinis item, quem illi pro tuenda contra immanillimos hoites Hungaria, magna animi alacritate profuderunt, immemores , confecta iam cum Turcis vicennali

pace,

pul. lo illos amplius regni fui loco condiftere pa. tiantur: quodd bellum iterum recrudescat , quid exipeccandum aliud, ac ve exteri, dura hac fecum agendi ratione offenî, Huogaris fuppetias ferre, et patriae adeo fibi inimicae caulà vitam , er languinem discrimini obii. cere detrecteut. . Verum neque amara hac reprehenfione quidquam profecit Mathias. Hungari enim respondere : optime se uneminille, quanta virtutis constantia exterae gentes Hungariam tanquam Christianitatis, aptemurale contra Turcas defenderint; werito id

« PreviousContinue »