Page images
PDF
EPUB

prouincialibus ftudia, voluntatesque fibi conciliaffec , porcae quoque Ottomannicae bene. uolentiam expugnauit, data fide , se ybi priinum principatu potiretur, geminas arces : Lippam ad Marusium in Temesiensi banatu, et Boros Ienö in Zarandienfi comitatu fitas

Turcarum dominatui refignaturum : quapro1613

pter A. 1613. Moldauiae non minus, quain Valachiae Wayuodae, acceptis Bizantio mandatis, validis cum copiis in Transfiluaniam ir. ruere iusfi funt , quo cempore Gabriel Bech. lenius copioso Turcarum milite instructus alia ex parte prouinciam subiit: Bátborius ab hoftibus vndique circumuentum, et a luis de fertum fe yidens, praecipiti fuga Varadi. num euasit, promiffa fibi à Matbia auxilia e propinquo praeftolaturus : verum non multo poft a Georgio Ladányi, et Ioanne Szllágyi-ibidem die XXVII. Octobris e. a. obtruncatus occubuit, a nemine deploratus. Poftquam enim principatus eo certius conie. quendi caufa, Catholicam religionem, in qua a teneris educatus fuit, eiurallet , ita fubinde religionem omnem abiecit, vt fceleruni omnium monstrum euaferit; in fummo enim faftigio cuncta iam fibi licere arbitratus, turpi auaritia , iniquitate , intoleranda libidine, ac crudelitate denique non modo subdicorum animos a se alienauit, verum etiain maiorum suorum Báthoriorum laudes obscurauit. Interea Acbmetis fültani internuncius, coactis Claudiopoli comitiis, pro poteftate imperavit Transliluanis, vt, fi Ottomannicae portae gratiam propiereri cupereut, Gabrielem

tur.

Bethlen de Ictár principem fibi legerent: quod cum fine mora factum fuillet, vt pro uincialium animi eo arctius et nouo principi, et Turcicae clientelae adftringerentur, incernuncius, sultani sui nomine, consueta ante tributa ita diminuit , vt, quoad Betblenius vi. ueret, non plus, quam X. aureorum millia hoc nomine quotannis Bizantium mitteren

Pro tanto beneficio gratiam Turcis redditurus, fidemque datam liberaturus Betblenius, ipse cum Scendere bafla Lippam obsedit, vique subactam illius manibus refignauit; ne autem alteram arcem Boros-Ienönem Turcis ex pacto proderet , insignis Stepbani Peine. házii, loci gubernatoris, in Mathiam fides , et in loco tuendo fortitudo prohibuit : qui poftquam de foeda hac Chriftiavorum finium nundinatione Georgium Thurzo palatinum, er Sigismundum Forgács iudicem curiae tempeftiue admonuiffet, opportuno commeatu, apo paratu bellico, et milite adiutus et Bethle. nii, et Turcarum conatus inutiles reddidit, vtilissimumque illud ad frenandas hoftium in cursiones praesidium Matbiae feruauit. Ce terum Bethlenius cum difficilem Boros-Ienö. nis oppugnationem animaduertiffet, nec prode igendas vires fuas, nec Mathiam regem, et Hiungaros libi irritandos putauit, quin po. tius, ne quid eorum , quae ad ftabiliendum principatum facere viderentur, negligeret,

infciis Turcis, clam Viepoam legatos wilit, qui nomine suo fidelitatem Matbiae regi profitereptur, id quod ea fidei, et subiectio. nis fignificatione praeftitit, vt Matbias non

Ma

minus, quam aulae adminiftri 'Betblinium fin deliflimum S. coronae Hungaricae cliencem fore non sperarent modo, verum etiam confiderent, led fpe sua egregie poftea fe deJulos fensere.

S. IV.

Mathias Ferdinandum archickucem fuccefforent

constituit. Haec inter gliscebat in Bohemia lub cinere flamma, grande subinde incendium toti Germaniae datura: Matbias, qui:ad procurandam Hungariae tranquillitatem paucis abhinc annis neceflarium esse putauerat , vt acatholi'cis ibidem liberum religionum fuarum exercitium concederetur , poftquam Rudolpho fra.

tri fuo in imperio Romano, et Bohemia A. 1612 1612. successerat , nulla ratione permoueri

potuit, vt Hussitas , qui tum caput efferre coeperant, et Augustanae confeffionis sectatores in ditionibus coronae Bohemicae obnoxiis ciuitate donaret. Porrectos fibi eapropter nuultiplices libellos fupplices aut filencio diffimulabat, aut certe idmodi responsa dabat acatholicis, ex quibus neque certam. liberi religionis exercitii impetrandi fpem conciperent, neque animo derecri in despera. tioncin adigerentur. Hac principis lui fine repulsa , fiue tergiversatione etli non leuiter irritati effent Bohemorum animi, nullam tamen aperta vi aliquid tencandi rationem

[merged small][ocr errors]

reperiebant: arma viresque tum adhuc eis deerant , quibus Mathiam numerosis copiis per opportuna in Bolienria Morauiaque loca distributis ivstructum cum {pe successus polsenc aggredi: carebant foederatis, qui eorum caulam tueri aut pollent, aut vellent : certe Hungari acatholici illis , quae pacificatione Viennenfi conclusa, ac in subTequentibus comitiis explicata, ftabilitaque erant, contenti, nullatenus induci poterant, vt aduersus principem adeo in se beneficuņi arma Bohemis coniungerent: qua in re pro. bibenda eluxit cumprimis eximia Georgļi Thurzo regui palacini in Mathiam fidei constancia, qui clandestinas Bohemorum follicicationes pro poteftate reiecit, cui ea laus ab illorum temporum aequalibus tribuitur , quod etli Auguftanis facris initiatus effet , summa stanien nequanimitate aduerfum Catholicos yteretur , neque in iis, quae ex summo inter Hungaros palatini munere agebat, de religionis partium studio a quoquam accusa. recur. Hoc igitur cum loco tum essent res Bohemorum, feditio tum agitata vltra querelas, miņas, et conatus inuciles 1100 erupit. Verum Matbias occulta Bohemorum edoctus confilia, tempeftatemque in se, et augu. ftam domum fuam aliquando erupturam animo praefagiens, poftquam fobolis ex Anna Auftriaca coniuge fufcipiendae fpem omnem posuisset , mature de successore legendo profpiciendum exiftimaus, eum ipfum defignauit, cuius excludendi, causa olim arma in Rudolphum fratrem corripuerat, Ferdinandum

archiducem. Primum igitur omnium effecit 1617 apud Bohemos, vt A. 1617. calendis Iulii ,

coronaretur, solenneque fidelitatis facramentum ab eis acciperet : Hungari quoque eodem plane die anno infequente per Petrum Pazmanum cardinalem Strigoniensem illius capiti diadema imposuere, non tamen ante, quam poftquam ille ad XVII. conditiones per regni ordines fibi tum propofitas, ad amuslim obseruandas, fidem fuam iureiuran. do, ac folenni insuper diplomate e. a. die XV, mensis Maii signato obligaffet: quas, ad eorum temporum rationem clariús perfpici. endam nostrum putauimus hic loci compendio referre; I. Vnjuerfae, et lingulae gentis libertates, immunitates, priuilegia , Itatuta, iura, et confuetudines, capica item

Viennenfis pacificationis, ac denique comi . 3608 tiorum A. 1608. et sequenti celebratorum

decreta omnia firmiter , fancte, ac inuiolabiliter obferuentur. II. Poftquam Ferdi . nandus Matbiae pleno iure in folio luccellerit , intra VI. menfium fpatium comitia celebrentur, in quibus, fi quae fuerint , gen. tis querimoniis ex affe fatisfiat , deinceps vero, fingulis vt minimum trienniis, generales regni conuentus habeatur. III. Cum de rebus, et negotiis ad Hungariam, eidemue adnexas prouincias fpectantibus agendum erit, consilia cum Hungaris ineantur, et cuncta per eosdem tractentur. IV. Confiniorum praefecturae, capitaneatus, ac omnia denique regni officia, et munera, aliis, quam Hungaris conferre, nefas fit. V. ad debi.

« PreviousContinue »