Page images
PDF
EPUB
[ocr errors][merged small]

Betblenius inito cum Bobemis contra Ferdi.

nandum foedere Hungariam inuadit. Poftquam in pertrahendis ad partes fuas Hungariae primoribus operam se perdere fenfillent Bohemorum oratores, cum nonnullis, equeftris praesertim ordinis viris, clancularia inftituere coeperunt confilia, eoque succes. su rem fuam egerunt, vt plurimos ex eis a caefare alienauerint; qui cum se a magnatibus regni deftitutos, idoneis ad feceflios nem faciendam viribus carere viderent, com, muni cousilio legationem in Transsilvaniam ad Gabrielem de Bethlen inittendam decreue, re, qua is ad libertatum, 'et praerogatiua. rum gentis Hungaricae, quas à Ferdinanda laefas falso criminabantur, tutelam, vindi.

candum item acatholicis focietatibus, quod : minime tum adhuc reftrictum fuit, liberum

religionis exercitium armatus inuitaretur, Obiit legationem hanc Hieroslaus Zmeskal succeflu leditiofis quam optatissimo; Betblenius enim

'vbi primum de turbis Bohemicis edoctus fuerat, illico magno studio bellum apparare , militesque fumma diligentia, et celeritate confcribere coeperat , eo liberius, validiusue poftea in turbido piscaturus; ne autem apparatus ille Viennensis aulae niini. ftris aliquid suspicionis adferret, quampri. mum Ferdinandus pleno jure Hungariae gu. bernacula capeffiuit, folennes foederis tabu. las fuo, ordinumque Transliluaniae nomine

confectas Viennam transmiserat, queis se fub fide Christiana obftringebat, ad mutuam cum caefare concordiam fouendam, fuppetiasque illi aduersum quosuis hoftes, vno Tur. ca excepto , totis viribus ferezdas : cum au. tem nonnulli ex Hungariae primoribus, fagrante iam feditiofis confiliis Bohemia , auxiè in apparatus Trapsiluanici causas inquirerent, datis ad eos literis non erubuit Bethlenius scribere, 'optime se pactorum recens eum caefare innouatorum meminiffe, nuncque iam tempus appropinquare, quo fuam Ferdinando fidem , et amicitiam facto ipso teftaretur: quo quidem responlo et Hungari primores, et ministri Viennenfes adeo delufi funt, vt nil prorsus finiftri e Transsilua. nia pertimefcerent. Hac igitur cum mente ellet Bethlenius, cupidiffime eam legationem admisit, ve qui nihil ad eum diem praesto. labacur auidius, quam vt fpeciofum aliquod aequitatis velum nancisceretur, quo belli, quod animno iam conceperat , iniquitatem obtegeret. Porro vt Hungaros non acatholicos To. lum, verum etiam Catholicos ad figna sua sequenda paulo vehementius incenderet, (par. fis ad Stepbani Botskai imitationem per regnum libellis declarauit, 'se non alio fine,

quam ad vindicandam acatholicis eadi, quae 1608

pace Viennenfi , et in comitiis appi 1008. illis concella fuit, libertatem, vniuerfae item gentis Hungaricae leges, consuetudines , ac immunitates in integrum reftituendas .vel in, uitum ad arna descendere coactum fuisse; fic ille poftquam priuati lucri e ruinis Hunga

[ocr errors]

riae corradendi causa bellum iam decreverat,
tum primum causas, vt id iure obmouille vi-
deretur, conquirebat. His Bethlevii cria
mipationibus suas continuo opposuit literas
Ferdinandus, quibus- belli contra se nulla da-
ta caufa fuscitati iniusticiam viuis depinxit
coloribus (a). At ferum iam tum fuit cala-
mis, scriptisque depugnare, quod Betbleni-
us eodem adhuc autumno anni 1619. quadra- 1619
gies mille armatis fuperiorem Hungariam in-
undauerit. Georgius Rákótzi cum copiaruni
parte praeire iullus, ciuitatibus, arcibus,
comitatibusque omnibus sub iugum á millis
Callouiam denique fpontanea vrbici magistra-
tus deditione occupauit, ibidenique tribus
facerdotibus Catholicis odio religionis neca-
tis (6), insigne edidit crudelis, ac Catholico-
run sacrorum intolerantis, persequentisque
animi fui argumentum. Poft tragoediam hanc
non fine Catholici coetus confternatione ter.
minatam, adfuit demum cum exercitus robo.
re Betblenius ipse, vrbemque triumphanti li-
milis ingreflus, complures dies habendis de
belli profequendi ratione consultationibus
impendit; cunctis e fententia rite conftitu-
tis, Hungarorumque animis vtcumque ex-
ploratis, relicto ad Callouienfium partium

[ocr errors]

(.) Exftant hae apud Kazi Hiftor. Hung. lib. II.

pag. 249.
(6) Erant hi Marcus Crifinus Strigonienfis Canoni-

cus, tum Stephanus Pongrátz, et Melchior Gru.
detz e societate Ielu sacerdotes. Vide de his Ka-
zi Histor. Hung. lib. III. pag. 167.

[ocr errors]

tutelam Rakotzio , Betblenius proinotis per fuperioris Hungariae comitatus itineitbüs, multorum vbiuis magnatun, et 'nobilivîn tur. matim ad eius figna confluentium accessione in immenfum auctusy nemite resistente, TyrDauiam vsque peruenit: hic ille foedus contra caefarem cum Bohemorum legatis pepigit, ab eisdemque in belli Cumtus XL, mille au. reos accepit, vicillim autem VIII. equitum millia duce Francisco Rédei Pragam dimisit ,

Friderico palatino recens intrufo Boheinorum regi suppetias latura,

$. IV.

[ocr errors]
[ocr errors]

Betblenius S. coroni, et potiori regni parte

potitur. Luftrato Tyrnauiae exercitu, cum Bethleni. us copias suas multorum millium Hungarorum acceflione auctas videret, ad maiora iam audenda incitatus, Polonium caftra promouit. Ac liic quidem a' regni primoribus, qui magno ilļúc numero 'confluxerant, cum fua, tum vero S. coronae ibidein custodiri folicae causa magnopere trepidatum fuit , propterea quod, fi vsitatas pacis tempore ex. cubias demas, nullus praecerea praefidiarius miles adeffet , qui vrbis, arcisue moenia. tu. eretur. Quae copias vel e vicinis comitati. bus tempeftiue colligendi, vel certe facrum diadema ad tutiorem locum deportandi incu

ria haud fcio an a grauiore culpa poffit excufari. Hoc cum loco eflent res Polonii, magnates relicta hofti ciuitate in arcem se se recepere; tolerarunt illi cum modica fuo. rum manu oppugnationein et diu, et fortiter, verum quia nullam fpem auxilii a caefare submittendi affulgere videbant obsesli, Betblenius autem tam illuftris praedae quantocyus pociundae cupidus, splendidas deditionis con. ditiones offerebat, nurare coeperunt magna. tum animi. Pars in caefaris fide constancior, quos inter Stepbanus comes Pálfi coronae duumuir fuit, ferendam porro etiam obfidio. nem, ac, fi fors ita iubeat, occumbendum potius fortiter , quam sacrosanctum gentis Hungaricae pignus vltro hofti prodendum fuadebaút : at cum potiores, tot illuftrium virorum vitam vtiliorem aliquando patriae fore, quam wortem existimarent, fperarentque tempeftatem hanc, yt tot alias ante id. tempus feditiones, optata pace poffe fedari , iis , quas Betblenius obtulerat, pactis arcis, et facrae coronae deditio facta fuit. Nil victoria hac optatius hofti euenire poterat, vt qui et pretiosissimo illo pignore, magna libi deinceps ad quiduis a caefare obtinendum vsui futuro, et numerosa magnatum regni corona fe potitum mirifice laetatus fuit. Hos inter praecipui fuere: Sigismundus Forgárs regni palatinus, Petrus de Re.

comes Turociensis et Stephanus Pálfi ab Erdöd facrae coronae conservatores. Hos ille omnes iuramento fidelitatis prius libi obftrictos, ea lege libertati reftituit, vt bel.

ua

« PreviousContinue »