Page images
PDF
EPUB

lo durante deinceps apud se remanerent, Tam insigni victoria tumidus Betblenius, traa ducto in Austriam exerciti, Viennam arctif. fima cinxit obfidione, vrbemque hanc, ec idoneo deftitutam praefidio, et domesticis factionibus laborantem facile in suam redegilfet potestatem, nifi res suas insigni prorsus imprudentia, et belli in hostico gerendi infcitia corrupisset : tantum enim abeft, vt annonae promptuaria exercicui fuo per hy, emem quoque suffecturae, circum Viernain erexerit, vt etiain fuiturörum improuidus dimilis in omnem partem praedatoriis agmi. nibus, oppida, pagos, collectasque iam fruges incendio deleuerit, qua depopulatione admoniti vicini incolae, quidquid pecorum, pecudum, annonaeque fuit, hofti tempesti. ue subductá; ad tutiora, remotioraque los Ca abstraxerunt. Atque hinc factum, vt des ficiente sensim in caftris aynona ; vniuerfae copiae fubinde diťa fame vexari coeperint, cui cum ex Auftriacis ditionibus nil amplius opis ad ferri poffe videret Bethlenius, foluta Viennenfi obsidione, exercitum in Hungariam réductum circum vtramque Daniibii ripain per hyberna distribuit. Equidem incredibile videri pollet Betbilenium paucorum men. lium fpatio , vniuersa , quae a Turcico dominatu adhuc libera fuit, Hungaria adeo facile potiri potuille , nifi caufam quoque

fucceffus huius cognitam , perspeccamque 0608 liaberemus. Vetitun nempe per anni 1608.

comicia fuerat Matbide II. regi stipendiarias legiones Germanicas citra ordinum regni con:

senfum in Hungaria tenere, quod ipsum Ferdinandus etiam inaugurationis suae tempore fe obferuaturtim iuratus promiserat, vt adeo praeter praesidiarios Hungaros, qui limitanea Turcis munimenta custodiebant, nullae ellent in statiuis copiae domesticae, quae ad pri. mun belli ftrepitum in vnum contrahi, irrumpentique Betblenio potuissent opponi, Tota nempe regni securitas ad eam militiam redacta tum erat, quae per gentis infurreetionem conflanda erač , haec autem tam ci. to, ac praesentis discriminis magnitudo expofcebat; imperari omnino non poterat, Nil igitur obftabat Bethlenio, quo minus Huna gariam ftatario milite vacuam subiugaret. Ex quo iam clare intelligas, Botskaianarum parcium sectatores, cum ftipendiarias legiones exteras e regno exterminatas voluere pon aliud intendille ac ve Transsiluaniae principibus, quos ad Botskaiani teftamenti mentem libertacuí fuarum vindices confti. tuerarit quoties euocarentur, liberrimus pacerét in ditiones Hungaricas ingressus. Id cum et Ferdinandus II. et qui eum in folio Hungarico consecuti sunt, Ferdinandus III. ac Leopoldus M. fapienter perspicerent , ne regnum idoneis defevforibus deftitutum ; hosti: um pateret libidini, induci numquam poterant, vt Germanicas copias penitus inde e. ducerent: quod eorum ad communem et fuam,et subditorum fecuritatem procurandam ftudium, non leuibus fubinde motibus, praesertim Leopoldo imperante, occasionem praebuit. Quamquam id coumuut illa Hungariae a Ferdinan:

do defectione fuere non pauci, qui cum sa lutis, facultatumque fuarum iactura fumma fortitudine, et constantia legitimi principis sui partes sunt tutati, Hoc in numero fuit: Nicolaus comes de Frangepam Illyrici banus, cuius potissimum fidei, et vigilantiae confera uatam debuit Croatiam Ferdinandus II. Is eniin lub ipfa Betbleniani cumultus initia, habitis generalibus regni comitiis, grauiffima o. l'acione eo fortissimam illami gentem permouit, vt nemo elset, qui non vitae,

fortuna rumque iacturam perpeti mallet, quam a legitimi principis obedientia fecedere: in id praeterea peculiari studio euigilauit, ne vllae feditioforum literae in Croatiam perferrentur, cuinque Ioannes Krullel de clanculario cum Betblenianis commercio in fufpicionem vocatus eflet, Frangepanius, vt erat priscae vir feueritatis, veritus, ne inali vis vlterius serperet, hominem, feftinato tamen praeter patriarum legum praefcriptum iudicio, propalam Zagrabiae obtruncari curauit; neue quid ad fecuritatem deellet, collocatis per opportuna loca ftationibus militaribus , ita omnes in Croatiam aditus obsepsit, vt tametfi Franciscus de Battyan valida Betblenia norum manu ftipatus plus fimplici vice irru. ptionem facere tentauerit , semper tamen inde cum clade fit reiectus.

In Hungaria autem prae ceteris commemorari merentur : Georgius Zrini, Tbomas de Nádasd, et Nis colaus Efzterházi ; quos cum Betblenius incallum ad perfidiam follicitaiset, bona, pol{eflionesque eorumdem ferro, et igne eua:

1

ftari juffit. Idem fatum fubiere Georgii Dru. geth potentissimi in fuperiore Hungaria vi, ri dynastiae, qui iactura hac minime fractus, numerolas copias aere suo in vicina Polopia collegit, ac Rakotzium ad pugnam pertractum memorabili clade profligauit : neque tácende hic Steppani comitis Pálsi, et Pauli Apponyi fides, atque animi fortitudo, qui tametfi bello capti, in Betblenii poteftate erant, nullis tamen seu minis, seu pollicitationibus induci se fuerunt, vt eiuratu caelari fide Betblenio adhaererent, qunin captiuorum conftantiam adeo is acerbe tulit, vt, pace poftea confecta, non prius, quam numerato libi quinquaginta mille aureorum litró, eosdem liberos dimiserit. Vt pluri. mos alios silencio praeteream: memorabilis demum fuit heroica Andreae Dóczi de Nagyluche Callouienfium partium gubernatoris, per Betblenianos intercepci, virtus, quae nullis blanditiis, praemiisue capi, pullis calamitatibus labefactari potuit, vt fidem Ferdinando datain frangeret , quae clarissimi viri con. ftantia eo furoris egit praecipitem Betblenivin; yt eumdem in Transsilvaniam abstractum, Fogarasini in vincula coniecerit, vbi carce. sis (qualore, et aerumnis confecto corpore, inuictae in Ferdinasidum regem fuum fidei victima occubuit. Huiuscemodi virtutum exempla edidere tunc naiores noftri , quae idcirco libencer commemoramus, vt nos quo

. que ad eorumdem imicationem accendamur ac cum eosdem ampliflimis honoribus, opi. bus , dynastiis, ac pollellionibus per prinei PALMAP.UI.

0

[ocr errors]

pes fuos excultos, donatosque vel in eorüm. demi pofteris intuemur, meritorum quoque, quibus tam illuftria praemia obtinuere, magnitudinem consideremus ; aequum nempe nullo non tempore elle censuere fummi im. perantes , vt non fola femper virtus Gibi ipli fit praemium.

[ocr errors][merged small]

Betblenius reiecta pace rex Hungariae per

factiofos eligitur. Haec inter Betblenius totius propemodum Hungariae dominum fe fe circumfpiciens, ea cum supremae maieffatis fpecie versabatur Pofonii, vt fola iam illi deeller regis appellatio, quam dignitatem vt communi or. dinum regni fuffragio obtineret, eo Sigismnundum Forgats regni palatinum suarum cum

partium hominem pertraxit , Vt is ad diem 1619 XI. Nouembris anni eiusdem 161.9. genera

lia comitia Pofonium indixerit , in quibus restituta veteri Hungaros gubernandi forma, gentis praerogatiuae, et immunitates communibus et Betblenii, et ordinuin regni suffragiis stabilirentur, Augustanae autem , et Helueticae confeflioni addictis liberrimum vbique religionis exercitium allereretur. Conuenere ad praeftitutum diem magno numero magnates, nobiles, ciuitatumque regiarum puncii: nemo tamen ex eccleliafticis com:

« PreviousContinue »