Page images
PDF
EPUB

uerint, vires , facultatesque insuper omnes ad conscribendos armisque iuftruendos'tiro. des profuderunt. Quapropter exspirante illduciarum termino, to iam loco res erant Ferdinandi, vt non fuftinendo iam folum, verum etiam inferendo bello parem fe elle cerneret, quamuis et pluribus locis, et diverfis cum hoftibus bellum gerendum fuerit. Hispani duce marchione Spinola in palatina. tu Rheni strenie rein agebant. Joannes Gea orgius elector Saxoniae rebellem Lufatiam ad çaefaris obedientiam redire compulit. Maximilianus Bauariae dux, cui in belli sumtus Auftpiše superioris vectigalia, tributaque o moja inscripta erant, Auftriacis prius sub jugum miffis , recta Prágam cum exercitu tetendit , vt ibidein cum Friderico palatino de

çretorio certamine congredereturi Certatum 1820 hic eft die VIII, Nouembris anni 1620, ma

gna vtrinque pertinacia, dum demum Baua. fus illustri fane victoria potiretur apposite ad eius diei euangelium : Reddite ergo, quae sunt caesaris, caesari, et quae funt Dei, Deo. Pro. fligáro hunc in inodum Friderico palatino , proftratis factioforum et viribus, et animis potior Bohemiae, Silesiae. et Morauiae pars lub caefaris iugum milfà fuit Inexspectata haec Bohemorum clades, et secundus vbiuis armorum caesareorum per Germaniam fuc. celsus paulo vehementius perculit Betble. nium, ve iam vereri inciperet, ne Ferdinandus ceteris hoftibus edomicis, et ad pacem adactis, copias omnes in Hungariam tradu. Cras contra fe vnum conuerteret: quapia

*pter anxie vias omnes circumspicere coepit, vt le fe tempestiue ictui subduceret. Miflis igitur Conftantinopolim nunciis, Turcas ad vicennales inducias, quas adhuc cum Ma. tbia rege pepigerant, abrumpendas sollici. tauit, ac yna etiam a Tartarorum chamo XL. millia praedatorum in auxilium fibi 0. cyus submitti flagitauit, ftipendii , praeniii. ue loco, Hungariam,' Auftriam, Styriam, ceterasque auguftae domus prouincias de populandas offerens, interea vero dum a Turcis', et Tartaris refponfum acciperet, menfium aliquot inducias a caesare petiit, vt iis durantibus de firma pace pollet trans. igie Annuit poftulato Ferdinandus, qui iis temporumrin inperio Germanico rationibus pil aeque, ac quietem Hungariae, in votis habuit, verum tamerli hienis tota ineuotis anni 1621, habendis de concordia consulta. 1621 tionibus abfumta fit, nil tamen vnquam tranfigi potuit, quod Betblenius multiplici . bus, enormibusque poftulatis suis moram de industria necteret, vt interea, quo loco Bohemoruin , aliorumque contra caesarem foederatorum res ellent, quid item fpei ex oriente affulgeret, certius poffet intelligere. Calliditatem hanc Betblenii postquam Huuga. ri turbarum, calamitatumue fatis iam pertaesi comperere, non leuiter ab hopinis sua v. nius, non communia Hungariae commoda ču. rantis partibus alienati sunt; vbi vero certis nunciis, propalatum fuit, Turcas ab eo. dem , Tartarosque in patriae excidium euocari, vfque adeo iam eum auerfari coepto

fant, vt plurimi fenfim, praesertim e regni primoribus,ab eodem difcefferint: primus ad priftinum obsequium rediit , gratiamjue a mitissimo caefare obtinuit Sigismundus Forgáts regni palatinus non multo poft seu mor. bo, feu potius ob contractam inconstantiae potam, animi moerore consumptus: huius exemplum mox confecutus fuit Georgius Szési de Rima Széts, qui, vt erat iusigni virtute, fcientiaque militari praeditus, multis poftea, continuato: contra Bethlenium bello, editis fidei, et fortitudinis exemplis priorem perfidiam luculente eluit, horum imitatione alii post alios ad legitimi principis partes transiere. Ceterum Ferdinandus ipfe inutili pacis tractatione turpiter demum se a Betblenio delusum aegre ferens, geminos in Hungariam traduxit exercitus: quorum alteri comitem Buquoium, alteri Nicolaum comitem Eszterházi belliduces praefecit, qui rem deinceps aduersus Betblenianos geminis ex partibus agerent.. Eszterbázio paulo difficilius nego, tium fuit ju transdanubiana Hungaria , ob infignem vigilantiam bellicamque fortitudinem Francisci de Battyan, praecipui Bethlenianarum partium sectatoris; fpem quidem non modicam edomandi hostis conceperat Esztere bázius ob Croaticarum copiarum, quas in subsidium euocauerat, aduentum, verum has Bat. tyanius ex inlidiis magna vi aggreflus, pro, pe internecione deleuerat , qua in clade Georgius Pacachichius, Stepbanus Orgouani , Franciscus Casparus, et Sigismundus Orecho. zii cum plurimis aliis e nobilitate viris capti,

[ocr errors][ocr errors]

üc, quia nullo pacto induci poterant , vt eius
Tata caesari fide Betblenium sequerentur,
aduersus humanitatis leges in vincula sunt
coniecti, quae Croatarum clades causa fuit,
vt caesareani e cota propemodum transdanu-
biana Hungaria eiicerentür. Cis Danubium
aliquanto felicius pugnabatur , subacta enim
Buquoii ducis virtute arce, ciuitateque Po-
foniensi, Bechleniani ,e pluribus pedecentim
locis profligari, Szakoltzam vsque finitimam
Morauis Hungariae ciuitatem regredi sunt
coacti. Hoc rerum fuarum pofitu Betblenius
multas tempestiue de pace cogitandi causas
habuit : Iugerndorfius rebellium Sileficarum
dux toto eo ducatu exterminatus, Ernestus
Mansfeldius feditioforum in Bohemia primi.
pilus, Christianus Brunfuico · Halberstadiensis
dux, et marchio Durlacenfis non deuicti fo-
lum, verum etiam edicto caesareo profcri-
pti, complures denique ex optimatibus Bo-
hemiae intercepti, ac in perduellionis poe
nam publico in loco Pragae fupplicio affecti,
terrorem ceteris rebellibus inspirauerant. Ex
oriente autem nulla prorsus fuppetiarum
fpes apparebat, quod osmanes Turcarum im.
perator eodem anno 1621. memorabili clade 1621
ad Chozimum per Polonos affectus, etfi vel.
ler , Betblenio opitulari non poflet , his mas
lis illud quoque acceffit, quod Hungaria, et
Morauia per continuas, populationes exhau-
'fta, dira fames in Bethlenii castris grallari
inciperet, vt adeo non foli iam Hungari
verum ipli quaque Transiluani diuturni bel-
li, et inediae, laborumque taedio affecti,

turmatim e castris, lignisque discederent.
His itaque permotus Betblenius serío denum
ad pacem cum caefare ineundam fexit ann

$. VII.

Pacis cum Betblenio conditiones , primique

belli exitus.

1

Datis verinque induciis Nicolsburgum Mo-
rauiae oppidum delectum, vbi partis vtrius-
que arbitri de pace acturi conuenirent. Ade.
Tant illic pro caefare Germani: cardinalis
Dietrichsteinius Olomucensis episcopus, et co.
vies Colaltus. Hungari autem : Petrus Paz.
manus Strigonienfis archiepiscopus. et Nico-
laús Eszterházi curiae regiae magister. Pro
Betblenio' vero : Emericus Thurzo, Ioannes

Sándor, et Stepbanus Kasai, qui exeunce 1621 autumno eiusdem anni 1621. consultationibus

initium fecere. Poft multas disceptationes
in has demum conditiones ab vtraque parte
conuentum fuit : Betblenius reftituto caefari
diademate, cererisque D. Stephani inlignibus,
electi regis Hungariae iuri, appellationique
in perpetuum renunciaret : arces, et ciuica-
tes in Hungaria occupatas bona fide redderet:
militem Transiluanum fine mora e regno e.
duceret,ac pihil deinceps hostile in caesarem,

« PreviousContinue »