Page images
PDF
EPUB
[ocr errors]

eiusue diciones moliretur. Caefar ex aduerfo
Betblenium S. R. I, principis citolo ornatum,
insuper ad farciendos belli lumtus, fed so-
lum vita comite, Oppoliendi, et Ratiboringi
in Silesia ducatit, tum vero, septem in Hun
garia comitatibus : Abaviuarienfi cum Cafe
fouia , Zemplinienli, Borsodienli Beregi-
enli, Vgotfiengi, Szabolt sensi, et Szatma-
riepli augerec, De his porro-comigatibus ea
cautio diferte adiecta: fuit , Yt Betblerinas
quandiu viueret , faluis priuatorum domi.
norum iuribus, publica ex eisdem cributa
et vectigalia acciperet, com nihilominus po?
litica eorumdem adminiftratio ad iegis Hune
gariae, facra vero ad epifcoporum iurisdi-
etionem fpectaret: praeterea magiftracus con
rumdem coniicacuum , arcium item ec for
talitiorum praefectie Ferdinando regi Hun-
gariae tamquam legitimo principi fuo fidem
fuam, et obedientiam iureiurando interpofito
obligarent. Quoad Transfiluaniam, pro de-
cefforum principum more ita conftitutum fuit, con
Ar eamdem Betblenius eiusdemue fexus viri-
lis pofteri hereditario ivre posfiderent vna
cum ditione illa , quam partes Hungariae
inde Ioannis Sigismundi principis aetate
appellabant , quae quatuor comitatibus Tranf.
filuaniae conterminis, videlicet: Biharienli
Krasznensi, Szolnok mediocri, ier Marma-
rosiensi definiebatur , quodfi Betblenium citra
masculum heredem decedere contingeret,
illico vniuerfa Transsiluania , partesque me-
moracae ad S. coronae, et regis Hungariae
obedientiam , ac dominatum teuerterentur,

[ocr errors]

,
222 FERDINANDVS 11 IMP.
Haec ad privata Betblenii cônimoda pertinue.
te: Hungaris autem, qui cum facultatum fuam
Tum iactura toco eo bello eiusdem figna fe.
quebantur; id folum fucri accessit, quod eis
caelar generalem feceßionis venian imper
tierit; quae enim in toclus gentis fauorem
fuëre? ve ad eadem ab aequillimo, promillo.

rumque fuorimmemore caefare extorquenda,
Betblenisom non-fine irreparabili" patriae foe
dum' il modum : eo bello deuaftatae damno
excire neceffe fuerit; haec enim Ferdinan
dus coronationis fuae tempore iuratus promi.
ferát; 'ralialeránt : vt pax Viennenfis, com-
munes item, publicisqae regni constitutio.
nibus firdatae gentis Hongaricae praerogati-
vae, libertates et confaetudines fideliter
cuftodirentur: Augustanae denique, et Hel-
veticae confeffioni addictis liberum religio-
mís exercitium porro retiam permitteretuć.

Pactis his vtrinque probatis ; ac sub andi 1622 1612. principium promulgatis , Bethlenius

cam fibi vtilem pacem confecutus, fpoliisque
sper Hungariam collectis diues, triumphanti
fimilis in Transiluaniam rediit , ex Hunga-
ris autem potentiores multi a Betblenio ad
fua reuerfi deuaftatos mutuis populationibus
agros, villas, et oppida sua magna ex pár-
te incendio, deleca , imminutum fubditorum
ruricolarumue numerum, damna denique mul.
torum apporum industria haud reparanda fu.
ismet incuentes oculis, perniciofa fua conli-
lią. fero nimium damnauere, nihilque fere
toto eo bello commodi accepille iure, me.

[ocr errors][ocr errors]

sitoque doluere. Porro cum capita pacis Nicolsburgenfis in generali regni conuentu regis vna , atque ordinum regni consensu roborari oportuerit', hunc caefar ad diein : II. Aprilis eiusdem anni 1622. Sopronium 1622 conuocauit. Stabilita hic publico comicio. rum decreto memorara pace, Viennensi item pacificatione, et decretis A. 1608. noua con. 1608 firmationé innouatis, altera caefaris conjux Eleonora, Vincentii Gonzagae, Mantuae ducis filia, folitis ritibus consueto diademate redha imita fuit. - Demortuo palatino Sigismundo Forgats potioribus fuffragiis fuffectus est Sta. nislaus Thurzo, augtiltanae confessioni addictus, huic autem in iufticis' curiae dignitate ynanimi voto succellit Nicolaus comes Eszter házi de Galantha (a): 1

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Pax Nicolsburgenfis per Betblenium violatá

iterum restituitur. Promulgatis comitiorum Sopronienfium decretis , dum omnia fenfim ad eorumdem prae. fcriptum executioni dantur, cupetique pacis dulcedine frui incipiunt, Betblenius, violaca pace Nicolsburgenli, iterum infeftis fignis

(a) Plara his in comitiis sancita videri possunt in

Ferdinandi II, decreto I. in codice iuris patrii.

1

1623 Septembrt A. 1623. Hungariam inualit. Man",

feldius nempe, et lagerndorfius verici, ne case far pacata Hungaria totis iam viribus ad rem

belles Bohemos, et Silesitas fub iuguin cox mai gendos incumberet, quo caefaris copias din

uiderent, Betblenii opem implorarunc : V6

autem hominem augendae potentiae suae cuees pidum eo facilius ad rumpendam pacem per

traherent, lougam Gerpaniae principum leriem, qui partes suas contra caesarem tuitusi, auxiliaque daturi ellent, mifere. Betblenius itaque caesare tot foederatorum armis deuicto , multum se iterum lucri facturuin Autumans , nil pensi labuit, promilla sua in fringere: vt tamen iure fe arma fumfille ose tendedewy has fere belli causas, in publicum edidit: Oppoliensem, et: Ratiborienfem ducatus cum omnibus eo Ipectantibus ditionibus nondum fibi per caesareos homines inte gre resignatos fuiffe , neque hos tanti elle čenbus, quanti ipitio ferebantur; speciatim autem de Hungaria querebatur : illa, quae Sopronienfibus comitiis fiue in gentis toti

fiue in acatholicorum fauorem fancita erant , nonduin effe ex parte caefaris praeftica, premi adhticdum variis in locis acathos licos, Iefuitas ex aduerfo ad éadein loca , ynde ipfe eos relegauerat, iteruin reuerlos(a); quali vero libero protestantium religionum

exercitio

Vide intet alios Histoč, diploin, religionis euado gelicae in Hungaria pag. 39.

exercitio atrociffima illata fuiffet iniuria, quod caesar, et Hungariae episcopi lefuitis et scholarúm profefforibus, et verbi Diuini ministris vterentur. His cum caufae aequi. tatem vtcumque vindicatam cepsuiflet Betb. lenius, praeter Transliluanicas copias suas non contemnendum quoque Tartarorum numerum secum in Hungariam deduxit: diuiso deinde exercitu, Hungaros, qui rurfum fub eius figna confluxerant , et Tartaros duce Francisco de Battyan ad euaftandam Styriam, terroremque per Auftriacas ditiones fpargendum dimisit: alteram copiarum partem Turio aflignauit, vt caesareorum conatibus femet opponeret : ipse demum in insula, quam Tsalóköz dicimus, consedit , atque praedatoria suorum, et Turcarum, Tartarorumue agmina ad Auftriam, Silesiam , Morauiami et Bohemiam euaftandam , praedasque collie gendas ablegabat, vnde multa niortalium millia in tristislimanı Mahometanorum ferui. tutem sunt abstracta. Non possumus hic fi. lentio praeterire fingularem Nicolai C. Efz. terházi in miseros caritatem , qui Turcas Tartarosque a populatione domum · reduces ad Nitriam aggreffus, non modo cecidit fe. liciter , verum etiam quater mille captiuos Chriftianos eorumdem manibus ereptos in libertatem afferuit, (a). qui omnes sublatis in

(a) Ex diplomate Ferdinandi II. anni 1626 et Leo.

poldi M.anni 16X1. quae vide in Tro, baeo domus

Ettorasianae
PALMA P. III.

P

[ocr errors]
« PreviousContinue »