Page images
PDF
EPUB

pera, ad florentes jam alibi per Europam disciplinas, in Albensi Reformatorum collegio tradendas vteretur, cui etiam ftabiliendo XLVII. mille florenos testamento legauit ; fed has, aliasque plurimas eius dotes non mediocriter obfcurabat foeda illa in foederibus, violandis facilitas, quod , cum de sua , regnique sui vtilitate agebatur, me. dia omnia iufta, fibique licita effe putaret; huic addo vehemens , quo fat longo tempore in Catholicos ferri videbatur, odium: vt enim Catholicam religionem dudum iam apud Transfiluanos oppressam penitus exstingueret, ministros illius, literarumue profesfores immitem in modum exagitatos e ditio. nibus fuis omnibus edicto publico exegerat, Quamdiu in Hungaria erat, cum ecclesiasti. co ordini vniuerfim, tum vero imprimis Pa. tribus focietatis Iesu infeftum, implacabilemque se praebuit, ea potiffimum de causa, quod hi et concionibus , et priuatis sermonibus, non modo auitum Dei cultum, verum yna fidem in legitimum principem Ferdinandum II. populo inspirare fatagerent, ficque quamplurimos in eiusdem obsequio retinerent, quasi vero crimini verti debuiffet ministris Catholicis, cum illius mandata promulgarunt, qui et verbo, et exemplo nos docuit, fidem, et obedientiam terreno principi non ex metu folum , verum etiam ex animo seruandam , ac ficut ea, quae Dei funt, Deo, ita ea, quae caefaris sunt , caefari effe reddenda, Quamquan Betblenius poftremis vitae annis odium hoc religionis non me

[ocr errors]
[ocr errors]

diocriter in se correxit, ac tam Catholicis omnibus, quam Iesuitis ipsis indulgentiorer se se exhibuit: his enim Monoftorini ad Clau. diopolim, tum Albae Iuliae , ac denique Karansebesini et functiones fuas facras obeundi, et iuuentutem Catholicam literis erudiendi poteftatem fecit, quin etiam cum morti appropinquaret, de regni Transliluanici per fe fe egregie constabiliti tranquillitate, 'felicitateque perpetua follicitus, id magnope're primoribus commendauit , vt Catholicos aequalibus tam facris, quam ciuilibus iuri. bus in Tranfliluania frui , gaudereue finerent , nullumque in hominibus ad munia publica promouendis religionis causa difcri'men facerent, quo fic ciues inter, religione differentes, pax, animorum concordia , et Gincerum communis boni ftudium obtinere. tur., Quae quidem Bethlenii commutatio non immerito fortafle Catharinae Brandeburgicae coniugi tribuenda eft, quae vt iam tum in Catholica facra propendebat, virum ingenio prudentiaque praeditum sensim ad aequiora, regnoque suo vtiliora traduxerit consilia.

S. XI.

Transilvaniae vicissitudines. Mors Betblenii principis didturnis deinceps turbis occafionem praebuit, quod ea, quae

is moriens prouide, fapienterque constituerat, i minime a prouincialibus obferuata fint:quem

admodum triennio ante in comitiis Claudio. politanis cautum , ac subinde Ferdinandi cae. faris calculo probatum fuerat, mox a morte mariti Catharina vidua principatum confcendit, sed arctis admodum limitibus circumferi. ptum : datus enim ei erat gubernator Stephanus Bethlen de Iktár, Gabrielis germanus : additus insuper senatus e tribus nationibus Hungaris, Siculis, et Saxonibus conflatus : quo inconsulto aliquid domi decernere, legacos accipere, aut mittere, cum exteris depique principibus pacis , belliue negotia tractare nefas effet. Caesar quoque vltro principacum Catharinae confirmauit , cum quod nuptiarum occasione in id iam confenferit, tum vero quod Bethlenius coniugem fuam vl. timis tabulis eidem tuendam maiorem in modum commendauerit: verum septem Hungariae comitatus , qui per pacem Nicolsburgenfem vita folum comite poffidendi Bethlenio dati erant , sine mora repetiit, milloque eum in finem Melchiore Alaghi iudice curiae, De. cembri mense eiusdem anni 1629. occupari 1629 procurauit. Tranquilla haec initia breui poft corrupit Stepbani Bethlen gubernatoris ambi. tio, et animi mobilitas, qui, remota ab omni reipublicae administratione vidua , folus res omnes pro arbitrio moderari cupiebat, nec obfcure relictis ei a marito opibus, et thesauris inhiabat; neque 'tunc difficile fuit po. pularium aninios in Catharinam commouere, quod alioquin communi fama ferebatur, illam clam cum Ferdinando colludere, idque clam negotiari , vt honeftis quibusdam, fibique

vtilibus conditionibus Transiluaniam eidem resignaret; neque vana erat suspicio. Ferdinandus enim tot iam exemplis edoctus, sedi. tiones Hungariae omnes a Îranssiluaniae principibus fuille concitatas , vt gencis Hungaricae tranquillitati, luaeque securitati efficaciter prospiceret, id reapte egit , vt Catharina confentiente Transiluani, ad priftinum facrae coronae obfequium reuocati, in vnum cum Hungaris corpus coalefcerent; neque Catbarina causae aequitate commota, difficilisque sibi admodum gubernationis fastidio affecta caefaris voluptati repugnabat. Verum salutare vtrique genti conlilium in orcu ipso

praefocatum fuit. Nam cum gubernator ad1630 ulta aestate auni 1630. Claudiopolim comitia

conuocaflet , tanti ibidem clamores in viduam funt exorti, vt illa, quo se gubernatoris odiis, fortunaeque ludibriis fubduceret, principacui ne annum quidem gesto vltro renunciarit , fubindeque in Hungariain demigranerit, in obligatis sibi per maritum bonis priuatim beatius, quam in principatu victura: eadem haec princeps non multo poft ad Catholica facra transiit, ac Francisco Carolo

Saxolauenburgico duci nupta vitam ad annum 1649 yfque 1649. produxit. Catharina principatu

decedente, de nouo principe constituendo agi coepit: variabant admodum vota : quod alii commendatum a Catbarina Tsákium, alii Stepbanum Bethlen gubernatorem , alii denique Georgium Rákótzi opibus, et autoritate potentem in Hungaria dynastam praeoptarent: quapropter gubernator de sua electione de.

fperans, veritusque, ne Tsákius sibi in prin. cipatu praeferretur, peflimo rebus fuis con. filio, coguominem filium Stephanum, et Dauidem Zólyomi generum suum clam in Hun. gariam legatos mifit , qui Georgium Rákotzium nomine suo in Transliluapiam inuitarent : quorum in se humanitatem turpi postea ingratitudine remuneratus fuit, dum 20. lyomium perpetuo carceri inclulit, alter autem destinata fibi vincula naturali morte prae. uertit.

[merged small][ocr errors]

Ille praeter

Georgius I. Rákótzi et a caefare, et a porta

Ottomannica in principatu confirmatur. Vix legati in Hungariam discesserant, cum Transfiluaniae ordines, redeunte Gabrielis Bethlenii in Transfiluaniam meritorum me. moria, vltro principatum germano illius Stepbung gubernatori detulere. fpem voti damnatus , alios fine mora nuncios ad Rákotzium mifit, qui eum de sua electione edoctum a spe principatus consequendi , ac suscipiendo eapropter in Transliluaniam itinere dehortarentur. Verum Rákotzius re. gnandi dulcedine captus , viribusque fuis, et amicis, quos copiosos numerabat, confifus , minime fibi amplius ab incepto diliftenduin putauit. Quapropter Varadinum progressus, poftquam et loci arcem, et vicinam prouin

« PreviousContinue »