Page images
PDF
EPUB

Xere (a). Porro cum non deefsent , qui in idmodi insurrectione paruni, aut - uuil praelidii collocarent , quod vix fieri poffe exifti. marent , vt pronjulgáto insuerrectionis edisto, miles idoneus, en, quo oportebar, numero ad praeftitutum diem, et locum, omni apparatu bellico instructus conueniret , quo hoc quoque dubium ex aulae miniftrorum animis euellerent Hungari, fuaeque et fidei, et promptitudinis fpecimen darent, publica constitucione sancitum fuit, vt cum palatini comitis in Hungaria, in Croatia vero bani fcitu, supremus comes, vel procomes annis fingulis insurrectionem imperare poffit, at. que tum vniuerfi eius comitatus, praelati, barones, ac nobiles viritim ad conftitutum locum, et diem armis apprime prouifi con, uolareni , propalam illic luftrandi, pecuniaria poena in eos dictata, qui mandato huic parere detrectarent (b). Denique cum magnates nonnulli opibus , potentiaeque . suae confifi, enormia quaedam flagitia impune committerent , magiftratusque comitatenses iute in eos agere vererentur, ne laxato legum patriarum rigore quidquam comthupi securitati hac quoque ex parte timendut reftaret , vnanimi yoro decretuin fuit , vt, fi magistratus comitatus idmodi facinorofos coercere aut nollet, süt non poffer, comes palatinus, peracta prius legali inquifitione,

(*) Ibidein art. 5. et 8$
(6) Ibidem art. 28.

:

eosdem ad tribuual suum citarec, celebratoque extraordinario iudicio, de crimine conuictos poenis à lege praefcriptis fubiiceret (a). Haec sunt, quibus Hungari fiftemaci luo inhaerentes internae, externaeque lecuritati regni per domesticas copias profpectum voluere, quae quamuis omnia aulae cae. fareae adminiftris minime probarentur, cae. far tamen illis regni fui initiis eadem calcu. lo suo roborauit.

$. II.

Turbae Transsiluanicae curas caefaris exercent, Sub haec tempora turbis domesticis vltra modum diuexabatur Tranfliluania. Mabometes enim IV. Turcarum sultanus grauiter offenfus propterea, quod Rákotzius contra diserta portae Ottomannicae mandata, Polonos bello, vt alibi iam meminimus, laceffiuerit, miffis in Transsiluaniam legatis, non fine &trocissimarum poenarum comminatione praeceperat prouincialibus, vt exautorato homine libi refractario , alium illico principem conftituerent. Rákotzius tempeftateni, quam superari tum non poffe videbat , declinaturus, comitiis Albain-Iuliam indiccis, falces

1

(a) Ibidem art. 18,

1

Francisco Redei ea lege tradidit , vt, fi arte aliqua ipse interea cum Mabomete in gratiam rediret , pleno iterum iure eosdem reciperet. Ea Transliluanorum obediendi promptitudine placatus Mabometes ab omni ylteriori vindicta abstinuit; verum Rákotzius cum pec precibus, nec muneribus Turcarum fauorem promereri poflet, priuatae vitae impatiens, armis fortunam periclitari conftitu. it. Icaque valido exercitu ex dynaftiis, quas in Hungaria tenebat, congregato , in TransGluaniam irrupit , principatuque facile re. cuperato, eo infuper prouinciales pertraxit, vt renouata priftina fidelitate, se illum totis viribus in principatu cuituros pollicerentur. Id vbi Bizantium punciatum fuit, non iam Rákotzius folum , verum yniuerli Translil. uani portae Ottomapnicae hoftes declarati funt , decretumque, vt parte yna Tartari sociis Moldauiae, atque Valachiae populis, parte altera vezirius cum centum armatorum millibus in Transfiluaniam irruerent , prouinciamque ferro et igne prius euaftatam penitus fub iugum Otcomannicum mitterent, per Turcas deinceps ad ceterorum fubditoruni populorum morem gubernandam. Et vero lacrimis digna erat fertiliffimae alias prouinciae facies, hinc Turcis, inde Tarra. ris eamdem foedum in modum euaftantibus, pulli vt aetati, sexui, aut conditioni parceretur. Calamitate hac non immerito perculsi prouinciales, nec ad vim diutius fuftinendam fatis comparati, Acbatio Bartsai, pluribusque

illuftribus viris ad vezirii castra missis,

vltimum patriae excidium deprecati funt, cuncta, quae portae Ottomannicae placuissent, fuccuros fe polliciti, modo nouum fibi lege. re principem, veterique instituto, et legibus viuere porro firierentur. Vezirius non tam legatione placatus, quam quod caefareas copias duce Montecuculo Transsilvaniae fini. bus appropinquare intellexerat, witior red. ditus, veritusque, ne, fi generosae nationis preces reiiceret, illa in desperationem acta Leopoldi caesaris fe copiis coniungeret; licque bellum haud paulo difficilius enaderer , tempori cedendum putauit, pacemque dedit pecentibus ea conditione, vt futuris temporibus maius vectigal penderent, tum vero, vt, qui inter oratores erat, Acbatiuin Bartsai, cuius placido, mitique ingenio, ac ceteris animi , et corporis dotibus mirifice vezirius captus erat, principem legerent. Fece. re imperata Transfiluani, Bartsaiunque e. a. in proximis comitiis principem falutarunt; verum quia potior prouincialium pars adhuc adhaerebat Rákotzio, ea addita lege, vt, fi hic aliquando a Turcis in graciam recipere. tur, ille principatu vltro decederet , gubernatoris titulis decorandus. Ac reapse nil intentacum reliquit Rákotzius, quo Turcas fibi redderet propitios : quamuis autem et Temesiensem praefectum; et Valachiue principem Michnam partim muneribus, partim pollicitationibus amplifsimis ad partes suas pertraxerit, Bizantii tamen ét fulcani, et purpuratorum aures penitus iam fibi obtu

ratas

ratus sentiens, ad bellum imparibus licet vi. ribus contra Turcas prosequendum obfirmauit animum. A. 1659. fauentem fibi nactus 1659 fortunam, Turcis prouincia excedere coa. cris, Bartsaium tota fere ditione exutum , Cibinii arctislima cinxit obfidione : verum anno insequente 166o. conserto die IX. Maii 1666 ad Claudiopolim cúm Turcis infelici praelio, superatus, ex vulnere, quod fortiter dimi. cans acceperat, octauo decimo poft die Va. tadini deceflit etatis anno XXXIX. Erat is forti, bellicosoque animo princeps , id vnice fatagens , vt victoriis inclarelceret, regnique lui fines alienarum ditionum rapibis augeret , non multuin de belli inferendi aequitate , aui iniusticia follicitus, vnde factum, vt, cum nulla prouocatus iniuria , aduerfus fas oinne Poloniam armis fub iugúra mittere connisus fuit, mira rerum humanatum viciffitudine fua omnia amiferit(a).

Ś. Ill. Primi belli Turcici semina. Quamdiu turbis, quas mox commemorauimus, Rákotzii caufa agitabatur Translilua. nia , Leopoldus copias Germanicas inde a

(d) Vide prae ceteris Ioannis de Bethlen Histor, lib. II. PALMA P. IIT.

V

« PreviousContinue »