Page images
PDF
EPUB

regis, ac fratris appellatione cohonestarent, communes haberent amicos, et hoftes, inutuisque fe fe viribus tuerentur. Ioannes vi. eiflim ab initis contra Auftriacos cum Solimanno foederibus recederet, Budam cum dimidia Hungaria, et parcibus Trandiluanis yita comice pofliderer, coronalia bona, prouentusque regii camerarum ex aequo inter vtrumque regem diuiderentur : 'morcuo deni. que Joanne , vniuersum regnum ad Ferdinan. dum fine mora rediret, fi is moriens viduam reliquiffet , haec patrimonio mariti, doteque fua contenta viueret : filio ex coniugio.hoc forte superstiti , eiusue pofteris nullum ad coronam Hungariae ius ellet , nifi fublata penitus domo Austriaca : huic nihilominus coniux daretur Ferdinandi filiarum aliqua, paterna item bona omnia, cum Scepufii du. cis titulo , ad heredes masculos tranltura; fi absque fobole filius obiret, de dimidio patri. monio illi teftari liceret , dimidium ad aerarium regium deuolueretur. Haec fere ad reges ipfios, reliqua ad communeni Hungariae tranquillitatem, et salutem pertinebant. V. mus ioti regno praeelset palatinus, communibus vtriusque partis comitiorum fuffragiis eligendu:3, ceteros regui baronacus reges fin. guli apud se pro arbitrio crearent. Illi, qui magiftratus regni; praefertim aerarium regium cum fraude adminiftraffe deprehenfi ellent, ab alterutro rege cicari, damnariue poflint, bona intestini belli tempore iniuste occupati fuis redderentur dominis, deinceps autem nefas effet, ciuitates, ditionesque feu

vi,

1

[ocr errors]

vi, seu dolò fibi mutuo eripere. Denique Ioannes Turcarum vindictam pertimefcens, negauit se puncta pacis huius promulgatu. tum , aut Solimannum aperte pro hofte de. claraturum , quam poftquam Ferdinandus eo numero, et apparatu exercitum collegerit, qui suis cum copiis coniunctus par videatur frangendae Turcarum potentiae: id quia Ferdinandus ob exhauftas Hungariae vires , et Germaniae religionis caufa diffenfiones prae. ftare tum non potuit, Zápolya male libi a Solimanno metuens a pace, vt conuentum fuit, promulganda ad obicum vsque abftinuit. Haec copiofius hic explicanda erant, vt clare intelligeretur iam nunc, quam inique actum fit ab illis proceribus, qui mortuo Zápolya, filium eius Ioannem Sigismundum regem eligere, ac Ferdinandum ab Hungariae totius occupatione excludere non fibi religioni duxerunt , triftiffimarum, quae Hungariam duobus prope seculis poftea afflixerunt, calami. tatum autores. Ceterum vtiliffima fuit ea concordia toti reipublicae Hungaricae: caedibus enim, et rapinis mutuis seuere interdictis, finguli fub illius, qui fibi forte obtigerat , regis imperio vitae, rerumque fuarum fecuri respirare coeperant. Religio eciam poftliminio quafi reuixit , quod tum demum episcopi á regibus nominati, vacantium inde a clade Mohatsiana ecclefiarum poffeflionem tuto adierint, cum prius plerosque e. piscopatus profani homines, vt diximus, vsurpauerint.

[blocks in formation]

S. X.

Ioannis regis connubium, et obitus. Optatiflima hac pace in folio Hungarico stabilitum Ioannem regem ad ineundum connua bium hortabantur ii, qui Ferdinandi pofteros, vniuersamque domum Austriacam a regno exclufam voluere, iamque tum praeuidebant, quanta lucra in communi perturbatione collecturi ellent, fi Ioannes herede augeretur, Quorum confiliis victas demum ille dedit manus, fponfamque fibi delegit Isabellam, Sigismundi Poloniarum regis ex Bonna Sfortia fi. liam. Inscriptae illi sunt dotis nomine in. numerge arces, ac. civitates Hungariae pro CXL. millibus aureorum cautionem daturae;

(a) pactis nuptialibus folenni ritu terminatis, 1539 sponsa regia A. C. 1539. in Hungariam de

ducta, ac ex ritu ecclefiae Catholicae Ioan-
ni copulata, die XVI. Februarii dominica
quinquagesimae, reginarum more Albaeregiae
coronata fuit : quae coniunctio etli Ferdinan-
do futurorum malorum quafi praesago vehe-
menter displicebat , vt tamen amicum fe lo-
anni oftenderet, Casparem Seredi ad cohone.
ftandam eam folennitatem Albamregiam le-
gatum miserat. Ceterum Ioannes haud diu
iuuenis sponfae amoribus fruitus fuit: cum
enim negotiorum publicorum caufa in Trans-

[ocr errors]

(a) Tractatus matrimonii vide in Analectis Scepufiis

parte I. pag. 165

siluaniam A. 1540, disceffiffet, lethalem fibi 1540 confciuit morbum , quo lente contabefcens, postquam de Ioanne Sigismundo filio Budae die VII. Iulii in lucem edito nuncium acce. pisset , fiue ob laetitiae magnitudinem, fiue alia de caufa aucta vi morbi, die XXVII. eiusdem menfis Szászsebesini viuere defiit. Corpus Albamregiam subinde traductum, magna cum pompa regum tumulo illatum fuit sed quod quinquennio poft per Turcas effoffum, ac per fummam inhumanitatem propalani abiectum, fepulturae deinceps honore caa ruit(a). Erat Ioannes de Zápolya post Samuelem, et Matbiam Coruinum certius, qui e magnatum regni ordine ad regiam apud Hungaros dignitatem eluctatus fuit: nec ingenio, nec consilii vi, nec animi fortitudine, nec ceteris denique fummo iis temporum ra. tionibus in Hungaria imperanti neceffariis do. tibus praeditus: vt adeo, fi etiam Ferdinan. dus integrum illi a morte Ludouici II. regis regnum reliquisset, numquam cum laude, eç fubditorum commodo imperaturus fuisset : quod paucis illis annis fceptrum retinuerit, id non tam illius prudentiae, quam Turcarum viribus, er Georgii Martinusii admini ftri fui confiliis adfcribendum eft. Fatali sua cum Turcis societate, calamitatum omnium, quae deinceps rupto quasi aggere per bina prope secula Hungariam afflixerunt, reum se

[ocr errors]

(a) Iftuánfi Hiftor. lib. XIII,

fecit: primus icem Transsiluaniae ab Hunga-
ris separandae occasionem dedit. Catholicae
religioni , in qua a teneris institutus erat,
ad obitum vsque addictus vixit.

.

S. XI.

Ioannis vltima voluntas, peffimaque tutorum

confilia.
Exftincto Ioanne, vil fiue Ferdinando , feu
patriae accessit commodi : cum vterum iam
gerere fenfiflet reginam, Martinusii , alio-

rumue domus Austriacae inimicorum confilio 1540 inductus in comitiis aeftate A. C. 1540. Tor

dae in Transfiluania celebratis, communi con•
sensu perferri curauit, vt repudiata societa-
te Auftriaca, porro etiam vetera cum Tur-
cis foedera colerentur , ad quae renouanda
deftinatus fuit Bizantium F. Martinusius cum
ditislimis muneribus. Audita vero filii 10-
annis Sigismundi natiuitate, vbi mortem fibi
instare animaduertit, tutores illi conftituit :
F. Martinusium, Petrum Petrouitfium, er Va-
lentinum Török ab Enning , quibus contra iu-
rata pacta id diserte in mandatis reliquit, vt
a morte fua, Ferdinandum regno excludere,
filiumque fuum ad folium euehere modis o-
mnibus fatagerent: illi, quae fibi commiffa
erant, rite executi, vt primum iufta funebria
Ioanni persoluta sunt, continuo consentien-

[ocr errors]
« PreviousContinue »