Page images
PDF
EPUB

filium adhiberi , fe infciis , inconfultisue mandata pleraque in Hungariam expediri : querimoniae hae fingulis propemodum in comitiis repetitae non ante defierunt, quam poftquam communi ordinum regni voto, et caefaris autoritate dicasterium hoc perpetui. tatem obtinuit. Mens quidem iam tum erat caesaris, vt illud in regni Hungarici centro, Budae collocaretur, at cum tot illustribus senatus huius membris commode capiendis opportuna ibidem adhuc deeffent hofpitia , dum ea pararentur, Posonii interca fubfiftere iussus fuerat, verum quod cum in effectum dari non poterat, feliciter iam perfecit, gen. tisque Hungaricae vota cuinulate expleuic

Iosephus II. augustus rex nofter, qui dum 1784 haec fcriberemus A. 1784. consilium, et ca.

meram regiam cum fuprema per Hungariam armorum praefectura Pofonio Budam tranftulit. In fenatum hunc lecti fuere praelati, magnates, et nobiles e diưersis vaftiffimi re. gni plagis acciti duo fupra viginti, qui prae. fide palatino, aut iudice curiae, regi fuo in moderanda Hungaria fint a confiliis ea lege, ve senatores ad minimum duodecim conftan. ter praefentes adeffent, quorum confilia, vt rerum temporumue adiunctis eflent accom. modata , comitatibus, ciuitatibusque regiis lege publica impofitum , vt fideles, exaciasque fingulis de negotiis informaciones ftatis temporibus eo submitterent: quo fic suinmi hi viri cunctis de rebus certiores redditi, et malis mature profpicere, et ea, quae ad communem felicicacem faciunt, efficacius pof

[ocr errors]

lipt promouere. Ne fua principi huic dica. sterio deeffet autoricas, fancitum , ve a nul.

lo alio tribunali aulico, fed a solo rege de. 1 pendeat , suas huic opiniones scripto submit

tat, et fcripto pariter ab eodem responsa accipiat : quae feinel potioribus votis in fenatu hoc decreta effent, nemini immutare lie ceat: eius fidei, integritatique commiffa eft legum patriarum cuftodia , et accurata confti. tutionum in publicis regni comitiis perlata. rum obferuantia per vniuersum regnum procuranda: illi denique tota rei politicae per Hungaricas ditiones adminiftratio cum potestate concrediça, vt hic praecipuus eller

canalis, per quem fummus imperans toti cori pori vigorem, falutemque inspiraret (a). Por

ro cum recta totius regni gubernatio ab ac.

curata partium fingularum administratione et pendeat , comitatuum magiftratibus oppor

tunae leges, praesertim de negotiorum libi creditorum fideli pertractatione, de recto ordine, disciplinaque custodienda, de sua cuiuis sécuritate, iustitiaque praestanda, de infima plebe, cui publicorum tributorum 0. nus ferendum incumbit , aduersus cuiusuis oppreffionem tuenda, de generalium congre. gationum celebrandarum ratione, et rerum illic conclufarum autoritate, ac de idoneo. Tum denique virorum ad publica comitatus munia obeunda delectu, sunt praescriptae ;

a

[ocr errors]

(6) Caroli VI. decret. II. art. XCVII. XCVIII. CL. CII, CVI et CXII.

[ocr errors]
[ocr errors]

poftremum hoc ad veterem morem reuocari placuit: vt nempe procomicis, iudicis nobilium , aliique magiftratus non aliis, quam nobilibus, ingenio, et doctrina conspicuis, ab omni partium, priuati commodi, auc lucri studio alienis, nulli clientela obnoxiis, ac copiofa denique re familiari prae ceteris locupletibus crederentur , quo fic eo maiore cum libertate

munus fuum obire, summi imperantis mandata executioni dare, ius denique, ac iustitiam fummis aeque, ac infimis fpe, metuque sepofito, poffint administrare. Vt autem ea, quae comitatibus praecepta, creditaque lunt, eo diligentius, accuratiusque peragerentur, quemadmodum a D. Stephano inftitutum , pluribusque feculis a. pud Hungaros vfitatum erat, supremi comi. tes, nifi cum publicis regis, regnique muneribus auocantur, fuis in comitatibus ftabi. le domicilium figere, magistratus comitaten. fes confiliis fuis in commune bonum dirigere, resque omnes per fe ipfos moderari iulli funt(a)." His omnibus ad rectam totius regni gubernationem fumma cum prudentia , fapientiaque dispositis, quodfi grauiffimorum negotiorum caufa generalia comicia aliquando celebrari oporteret ,

in his deliberandi, mentemque suam omni cum moderatione promen. di ratio defcripta , omnisque de priuatis finguloruin negotiis difceptatio interdicta; ne autem diuturnior domo absencia multis, prae

() Decreti sit. art. XVIII, LYI. LVIII. et LXXIII.

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

sertim egentioribus, grauis, molestaque acci. deret, fapienter perlatum, ne comitia, nifi maximis de caufis, atque ex principis voluntate, vltra biinestre protraherentur (a). Quo tam principis, quam priuatorum faluti , secu. ritatique profpiceretur, neque vlli spes impuvitatis ad crimina ciuili praesertim focietati noxia perpetranda , audaciam praeberet, nobilibus non minus, quam ignobilibus idmodi criminum reis grauissimae poenae sunt conftitutae (b). His iisdem in comitiis cum ordines regni clare perfpicerent, Hungaricae gentis futuram felicitatem, et gloriam, a recta iuuentutis institutione pendere, partem banc peculiari ftudio Gibi curandam existimauere. Negotium itaque datum comitatuum magiftratibus, vt diligenter ipuigilent , num a tutoribus pupilli, a parentibus autem filii, nobili loco nati, debitam , generique suo conuenientem accipiant institutionem. Caefar vero maiorem in modum rogatus fuit, vt quemadmodum fuperioribus iam comitiis pias fundationes omnes fibi, qua regi apostolico, subiecerat, ita peculiari prorsus cura conuictus, pia multorum munificentia in nobilis, egentioris praesertim, iuuentutis commodum erectos, profequeretur , foliciteque inspici iuberet , num piae funda. torum menti iuuentutis in iisdem inftitutio respondeat, quae cura speciatim confilio re

(
@Ibidem art. VII.
(6) Ibi dem art. IX. X. XI. et XII.

gio demandata fuit. Porro cum reftituta haud ira pridem Hungariae pace in nascente tum domi republica literaria , praeter mansuetio. res literas , nonnisi theologia , philosophia, et patrium ius confuetudinarium traderetur, comitiorum patres supplices fuere caesari vt aliarum quoque difciplinarum tam ciuili, quam militari ordini neceffariarum , ac omnium denique fcientiarum , in celebrioribus Europae vniuerfitatibus explicari folitarum, magiftros constitueret., quorum ductu gens Hungara, armis fere ad eum diem dedita , eruditionis etiam gloriam aliquando consequeretur. Ea res mirifice placuit caefari atque idcirco ordinibus regni praecepit, vt communicatis inuicem confiliis , desideratarum disciplinarum in Hungariam introducen. darum, cathedrarumque ftabiliendarum mo. dum, rationemque diligenter describerent, ac subinde confilii fui regii iudicio submit. terent. Quid poftea pro re literaria ad summum forem in Hungaria deducenda excogitatuin, elaboratumque fuerit , nobis non copftat. Cererum ne iuuentus pobilis ea , quae in conuictibus, aur fcholis publicis vti. liter didicerat , domestico in otio pessumdaret, ac institutionem, quam optimam a moderatoribus acceperat, aliquando corrumpeTet, committi placuit comitatibus, vt discolos quidem autoritate publica coercerent, de iis autem iuuenibus, qui praeclara ingenii, doctrinae, et probicatis darent specimina, con glio regio accuratam informationem fub. mitterent, vt ex his subinde accedente prin.

« PreviousContinue »