Page images
PDF
EPUB

riae, et Transfiluanis partibus imperatura, folenni tamen iureiurando, et diplomate pollicitus, se Budam Ioanni Sigismundo, vbi primum adoleuerit, redditurum. Proceres de inde libertaci reftituit, retento in vinculis, incertum qua de caufa, Valentino Török ab Enning , qui decennio poft Bizantii in carcere obiit. Eodem die Hieronymum Laskium, qui deserto Ioanne rege ad Ferdinandum defecerat, ac huius nomine orator eodem anno Bizantium miffus erat, e vinculis, quibus toto itinere constrictus ducebatur, exemtum libere abire fiuit, pece tamen, quani ille petebat, denegata. Isabella non fine lacrimis, et gemitu Ottomannicam accufans perfidiam , durae necessitati paruit, gazaque diuite fecum ablata XXVI. Augusti A. C. 1541. iter cum pupillo in Transliluaniam iniit. 1541 Abiere vna F. Martinusius , et Petrus Petrouitsius pupilli tutores, fed tristes, futurorumque exspectatione suspensi (a). Sic princeps illa regni Hungarici vrbs, tot regum incolatu consecrata, perfidorum hominum fcelere in Turcicam delapfà fuit feruitutem, CXLV. annis alieno sub iugo gemitura.

(a) Bethlen lib. III.

S. XVII.

Solimannus magnam Hungariae partem sub

iugat. Solimannus interea dies adhuc non paucos rebus ordinandis Budae insumsit , Christianis ciuibus, qui in vrbe remanserant, praetorem constituit Stepbanum Verbörzium antea regni cancellarium , qui multas a Turcis perpeffus iniurias, eodem adhuc anno contracto ex moerore animi morbo in Catholica religione ad extremum vfque fpiritum constans obiit (a), Budam denique X. millibus Ianitsarorum firmatam Solimanni Ballae fidei, ac fortitudini tuendam commilit; coepit mox Hungaria mnis fentire triftiffimos clientelae Ottomannicae fructus : cum enim Ferdinandus nec per Laskium , nec per Nicolaum a Salm oratorem pacem a Solimanno inipetrare potuisset, continuum deinceps feralis belli theatrum euafit Hungaria: praeter quotidianas populationes, hominum , pecorumque abactiones per Budenses Turcas exercitas, triennio poft, Soli. mannus iterum in Hungariam redux, Valpone, Siklofino, Quinqueecclefiis , ac Strigonio potitus, Albam etiam deditione accepit, fenatoribus, et primoribus ciuitatis omnibus, contra datam fidem, interfectis : subsequen

tibus

[ocr errors]
[ocr errors]

(a) De Verhötzii fatis vide Cl. Wallasiky, dillerta

tioner,

tibus autem annis Temelia, Lippa, Vissegraa dum, Neogradum, innumeraeque aliae arces Turcarum iugum subiere : fic crefcente in dies Solimanni dominatu, nil fere Ferdinana do reliquum fuit, praeter aliquot vicinos Auftriae, Styriaeque comitatus, et monta. das fuperioris Hungariae partes, cum non magna Illyrici portione. Dalmatiam enim Veneti, ac Turcae incer fe diuiferant , Transliluaniam vero ad Tibiscum vfque Isabella ob. tinebat. Cum itaqne vehementer diminu. me iam domi ellent vires, nec a Germania ciuilibus discordiis flagrante idonea submitterentur fubsidia, Turcae ex Hungaria profligari amplius non poterant: ve adeo tacite iam damnarent confilia sua illi ipli, qui, ne clementissimo Ferdinandi imperio subiicerencur, Turcas in auxilium euocaueranto

$. XVII.

Ferdinandi conatus ad recuperandam Trans

filuaniam. Poft multa cum suis agitata confilia, Fet. dinandus hanc vnam Turcas e regno eiiciendi inueniebat viam, fi Isabella regina qui. buscumque demum pactis induceretur, ad re. fignandam fibi reliquam Hungariam cum Transfiluania : fic enim vnitis iterum totius gentis viribus , li exterorum principum auxilia accederent, optati fucceffus fpes nou modica apPALMA P. III.

D

[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

parebat: quia vero vnum F. Martinusium cun

cra pro arbitrio suo moderari non ignorabat, 1548 iam A. C. 1548. hominem fibi conciliare ftu.

duit opera Alberti de Peregi: mox apno in

fequente apertius iam agendum ratus, per : Nicolaum comitem a Saln er Sigismundum

baronem ab Herberstein, vacantem tum per Pauli de Varda obitum Strigoniensem ecclefiam , et cardinalitium galerum eidem offerri curauit. Martinusius non tam fortalle ge: minae illius dignitatis fulgore, quam patriae, confiliis fuis in exitium praecipitatae, rursus erigendae desiderio capius, lincero animo pollicitus fuit, fe nil operae , ac industriae omissurum , quo Transfiluanos primum pro ceres, tum vero Isabellam ad Ferdinandi vota flecteret: id vnum orabat , vt aliquo prae. textu excogitato Castaldus bellidux valido cum exercitu in limitibus Hungariae collocaretur, fibi vltimain tragoediae scenam acturo auxilio futurus; neque fidem datam fefellit, vt poftea narrabitur , Martinusius; haec clam agitata vbi ad Petrouitsii aures peruenere, vt erat omris Germanicae focietatis olor, autor fuit Isabellae, vt Martinusium cun. cris aulae muneribus, ac praesertim aerarii publici praefectura deiiceret, fimul autem coniuratione tota Bizantium nunciata, Solimanni patrocinium imploraret. Martinusius cognitis reginae consiliis, vt erat expedito arduis in rebus ingenio , rem iam proditam propalam deinceps agere, accelerareque conİtituit, priusquain Turcarum auxilia poffent adeffe. Ante omnia praetorianam militiam

[ocr errors][ocr errors]

nouis Siculorum, ftipendio publico autoratorum, supplementis vltra

modum auxit, quorum in se fide, ac yirtute tutus, non modo impotevtis reginae minas omnes risit , verum etiam A. C. 1550. Budensem praefe: 1550 ctum, Solimanni iussu in Transsiluanian delecta cum manu properantem, internecione deleuit. Indictis poftea autoritate fua Marof. vásárhelyinum comitiis, Martinusius tanto rationum pondere, et eloquentiae vi calami. tates e Turcica tutela hactenus ortas, ac deinceps secuturas ob oculos omnium posuit, vt plerosque in Turcas odio, finceroque in Ferdinandum ftudio compleuerit. Communia ordinum regni vota vbi intellexit Isabella, pronam ad resignandum honeftis condicioni, bus Ferdinando reguum declarauit volunca. tem, verum a Petrouitfio iterum in transuerfum acta eo proceflit, vt paucorum conuencu Enyedini celebrato, Martinusium perduellem, hoftemque reipublicae pronunciauerit; at enim et tunc vanae fuere fine vi. ribus irae : poftquam enim. Alban Iuliam, vbi gaza omnis regia asseruabatur, per Martinusium oppugnari , ac_Castaldum insuper magno cum exercitu in Transliluaniam irrue pifle audiit, metu correpta, vltro in gratiam rediit cum Martinuso, fortemque fuam eiusdem arbitrio permisit.

« PreviousContinue »