Page images
PDF
EPUB

tributi onere exemtos, fore pronunciauerit. (a) De eo etiam folliciti fuere patres, ve Hungaria artibus mechanicis, ciuili focietati 'hoc potiflimum refurgentis regni tempore neceffariis, quamprimum excoleretur. Qua in re, ita eorum votis fauit caesar , vt me. chanicos exteros domicilium in Hungaria fin gere volentes, apporum XV. a tributis im. munitate donauerit, ea tamen lege , ne ido nodi artificibus fundi , terraeque concede rentur, ne per harum culturam a suis opifi. ciis auocarentur (6). Vnum adhuc deerat, quo publica non minus, quam priuata Hun.

12 garorum res oeconomica in immenfum cres fceret, quoue excerorum populorum opes, ac diuitiae domum deriuarentur, ficque pacis, bellique neruus ftabili fluxu aliunde ac cerseretur, cum vicinis nempe, remotisque populis rerum in Hungaria nasci, aut induItria parari folitarum commercium. Multa jis in comitiis eum in finem de vario quae. stu instituendo, de maximis regni Auuiis per canales pauium capaces coniungendis , de ex. teris mercibus, quibusipfi abundamus, a reguo prohibendis, aliisue similibus acta sunt: at cum

vniuerfalis commercii , eiusdemque, patriae dy veilis fiftema, opus paulo difficilius appare

ret, eius elaborandi prouincia consilio regio
commiffa fuit (c). Equidem Carolo VI. cae.

[ocr errors]
[ocr errors]

(a) Ibidem art. CIII.
(6) Ilidem art. CXVII.

Ibidein art. CXVI. CXVII, CXIX: CXXI. et
CXXII.
PALMAP.III,

I i

sari nihil aeque in votis fuit ,-äc vt rem commercialem , quae hactenus Austriacae monarchiae defuit in ditionibus suis eri. geret , atque constabiliret : nam et longa decefforum, et suamet propria didicerat expe. rientia , domesticos prouentus, tributa item, uc vectigalia e solo fübditorum labore, rú. doreque collecta' numquam bellis gerendis fuffecille; ve adeo , li diuturnius bellum fuit, aes alienum contrahere, veteraque debica nouis accumulare oportuerit. Itaque quam

primum pace Raftadiensi, die VI. Martii A. 1714 1714. fignata , Belgii Hispanici poffeffionem

adiit; Oftendanum portum quaestui faciendo aperuit, mercatoriamque locietátem autoritate fua ibidem conftituit, quae paucorum annorum fpatio ad eam potentiam peruenit, vt et quaeftus magnitudine, et nauium belli. carum copia Hollandicae reipublicae vmbram

facere coeperit; qua de caulà grauiflima Hol. 1719 landos inter, et caefarem A. 1719. dissidia

fünt enata. Quo tempore, cum Galli, Angli, et Hispani minime fibi admittendum putan. tes, vt augusta domus Austriaca maritimis ditefceret commerciis, Hollandorum partes tuerentur, Carolus VI. ne fe difficili bello implicaret, Oftendanum porcum maximis fuis ingratüs occludere, forentemque iam non Lipe aerarii fui emolumento mercatoriam focięcatem diffoluere coactus fuit. Hunc in niodum iniectos tum commercio Austriaco compedes disrumpere, interceptosque aui sui Lurol VI. conatus magno animo noftra aetate reiumere coepit Iosephus II, augustus,

cui optatiffimos ea in re perficienda succes: sus ex animo vouemus. Tergestinus quoque portus fua Carolo debet initia, in quo cons stituendo Venetos cumprimis aduersarios expertus fuit, quod hi pariter coto studio pro, hibere niterentur, ne domus Auftriaca vllam in commerciis, toti prope Europae commu nibus, partem haberet ; verum caefar Ve necorum molimina parui pendens, coeptum opus magnis sumtibus profecutus eft , fuccel foribusque suis viam commonftrauit ad tena tanda paulo grandiora , ac ad ea adiumenta monarchiae procuranda, per quae illa non fola viam virorum, armis gerendis idoneorum, multitudine foreret , verum etiain cercisi mo belli neruo locupletaretur.

1

$. XIV.

Res ecclesiasticat. Has inter pro patriae tranquillitate, et feli: citate curas, religionis quoque facrofanctae ad pristinum fplendorem reuocandae, cultus que Diuini inftaurandi ratio habita : quem

in finem praelatis, ac beneficiaris vniuerfim ( omnibus publica constitutione fub graui reį gine aniniaduerfionis comminatione praece

ptum, vt ad legum sacrarum praefcriptum, finguli w dioecelibus, ecclesiisque luis, nifi publicis lumini imperantis, aut regni officia

[ocr errors]

is impediantur, conftanter refideant : vt ibi. dem pro muneris fui ratione verbo, et ex. emplo discolos quidem ad rectam frugem re. ducere, probos autem ad Christianarum vir. tutum exercitium efficaciter excitare fata. gant." - Ex eadem refidentiae caufa veritum, ne cuiquam plura, quam vnum, beneficia conferantur, nifi idmodi persona fit, cui justis, grauibusque de caufis plurium beneficiorum collatione necessario elfet profpiciendum. Quemadmodum autem praelatis porro etiam canonicatus distribaendi poteftas stabilita fuit, ita priuatis pariter dominis ius patronatus, legitimo titulo aquifitum ; ea lege affertum fuit, vt ad vacantia beneficia personas idoneas, bene meritas, neque alteri alicui ec. clefiae obftrictas praesentenc (a). Quo paro. chorum, qui in animarum fibi creditarün cura dies, noctesque deludant, a quorum potissimum inftitutione recta po puli' fides, moresque Christiani immediate dependent, congruae sustentationi efficaciter profpicere. tur, tam episcopis, quam ecclefiarum patronis impofitum voluit caefar, vt ea omnia, quae eisdem per parochianos pendi, prae. berique debent , exacte, et fideliter praeftari procurent: quem etiam in finem vbiuis locorum decimarum sedecima, octaua autem, vbi eius vsus hactenus viguit , Catholicis parochis iuxta legos patrias est confirmata. Eliminatis iam feliciter e tota Hungaria Tur.

(a) Caroli V. decret, 11. art. LV.

[ocr errors]

cis, praelati dioecefibus, bonisque suis resti. tuti , non leue opus adiere, cathedrales ec. clesias, aedesque suas episcopales, partim temporum iniuria, partim hoftium furore fo. lo aequatis, poftliminio reftaurandi: qua in re pro ecclefiae incremento, successorumque conmodo aggredienda, profequendaque fi qui fegniores effent, rogatus fuit caefar, vt qua summus ecclefiarum Dei patronus negligen. tium eiusmodi beneficiatorum prouentus au. toritate sua sequestrari , ac in aedium, vel ecclefiarum inftaurationem conuerti procu. raret (a). Quae de capitulis, conuentibus, quorum fidei instrumenta literaria funt cre. dita , ad communem iurium fecuritatem sunt praefcripta, quae seu circa cuftodiam inftru. mentorum, feu circa eadem extradandi ra, tionem, feu denique circa relationes per ex. millos capitulares faciendas leges hac tem, peftate perlatae funt, fuperu:icaneum foret, ac lectoribus ipfis taediosum hic loci explicare: id aliquid refert nouitatis, quod cum aute nonnifi procuratorias in rebus, causis. que fuis propriis capitula, et conuentus dare consueuerint

praesentium comitiorum I decreto plenipotentiarios quoque pro se con.

ftituendi poteftatem obtinuerint , ea tamen | conditione , vt plenipotentiales fuas literas

nonnifi coram aliis locis authenticis poflint reuocare (6). Haec, quae quinque capitibus

[ocr errors]
[ocr errors]

(a) Ibidem art. LXXI,
() Ibidem art. XCI,

« PreviousContinue »