Page images
PDF
EPUB
[ocr errors][ocr errors]

qui illius acta , et instituta non commendaret. Eadem imperante, defiit vetus illa Hun. garorum querimonia , in negotiis Hungaricis folos exteros ad confilia adhiberi , gentemque Hungaram a secretioribus. conliliis remoueri. Vt autem illi, qui constante in principem fide , rebusque in ciuili ordine praeclare geftis magis prae ceteris confpicu. os se se reddiderant, publicum etiam acci. perent meritorum suorum praemium, infignem ordinem equitum S. Stephani primi regis Hun. gariae apostolici A. 1764, inftituit , quem 1764 non folum Hungari , verum etiam quamplurimi exceri summi subfellii viri , in equitum numerum cooptați nobilitarunt, quo tempo. re apposite de infignis huius ordinis inftitu. tione ad regni ordines, tum in comitiis Posoniensibus congregatos, peroravit Adamus e L. B. Patachich de Zaiezda Varadinenfis antistes. Eadem augusta florentem superioribus seculis aulae regiae familiarium in regno Hungariae dignitatem A. 1774 instaurauit, 1774 quo fic multiplicatis praemiis quamplurimos gratiae suae redderet participes.

Dudum iam optauerunt Hungari, vt reges fui ali. quam faltem anni partem apud fe in regno exigerent, quin tamen vnquam de idoneis tantae maieftati capiendae aedibus ponendis cogitaretur. Dimidium , et amplius iam ef. fluxerat feculum , ex quo Gngulari Dei beneficio, Caroli autem Lotharingi ducis aufpiciis, Hungarici regni metropolis Buda a Turcarum feruitute yindicata fuit, celeberrima tamen illa regia, a Ludouico M. pofita,

[ocr errors]

per Sigismundum nouis exornata palatiis , Matbide demum munificentia ad fummum olim fplendorem adducta, fuis adhuc sepulta jacebat in ruderibus, auxiliatricemque mapum praestolabatur. Maria Theresia tot ante se regum memoriam reiiouatura, non diutius fqualorem illum colerandum putauit: itaque

vbi primum a belli curis conquieuit , iacto 1749 die XII. Maii A, 1749. priore in loco pri.

mo lapide, nouam a fundamentis regiam moliri coepit , omine fane quam felicissimo; auguftum enim illud, et regia dignum magnificentia opus, ipexplieabili gentis Hungaricae laetitia, et gratulatione optatum iam dudum finem accepit non fine immortali conditricis gloria , cuius nomen, quamdiu arx illa pone labenti Danubio dominabitur , nul la vnquam vetuftas abolere poterit. Ferue.

. bant adhuc Budae operae, cum de instauranda Posonienfi arce cogitationem suscepit : ftabat illic vetusta aedes mole quidem maxima, verum adeo exiguis instructa oportuni. tatibus, vt augustae familiae pro dignitate capiendae nequaquam fufficeret, Hanc illa magnis sanc impendiis in commodiorem redactam ordinem, nouis auxit palatiis, ac ad omnem nicorem, et elegantiam inftruxit. Huc augufta crebrius demigrăbat , vt.genti fibi carissimae maieftatis, clementiaeque suae copiąm faceret. Hic domicilium effe voluit archiducis Mariae Christinae, er Alberti regii Poloniae principis eiusdem coniugis, quem

poft Ludouici C. de Bettyán palatini obitum, 1765 Hungyris die XXV, Decembris A, 1765. re

zium locumtenencem dedit. Itaque Mariae
Theresiae folicitudini, ac munificentiae de-
bebunt fuccellores Hungariae reges, quod
maiestate sua non indignas apud nos aedes
Konfecuti fint,

[merged small][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

Nobili iuuentuti educandae noua condit con

tubernia, aut vetera instaurat. Haec et plura id genus alia, genti Hungaricae praestita , aeternam grați animi menoriam apud nos merentur: fed neque minoris aeftimanda sunt illa , quae ad rectam Hungaricae iuuentutis educationem augufta Maria Theresia contulit. Poftquam firmiter apud fe ftatuerat, gentem Hungaram ad fummum florem euehere, á primis fundamentis rem ordiri aggrella, id fibi ante omnia efliciendum pucauit, ve iuuencus Hangarica, ceteroquin ingenio pollens, et culiurąe capaciffima, primum omnium in religionis, et morum do, ctřina, tum vero in quibusuis fuientiis roipublicae vtilibus egregie inftitueretur , quo lic praeclaros toga , lagoque viros pedetentim formari procuraret , consiliis , et opera ad prouehendam Hungariae felicitateni vteretur. Itaque A, 1747, 1747 aeftiuas Caroli VI. caesaris aedes suburbanas Viennenfes illuftris omnium omnino hereditariarum ditionum suarum iuuentutis väibus

[ocr errors]

quorum fubinde

addixit, nouumque hoc nobilium contuber. pium a nomine suo Theresianum dictum re. gia plaue munificentia dotauit , atque con. Dabiliuit. Quae academia et adolescentium eo confluentium frequentia, et praeclaro in religione, bonis moribus, atque fcientiis progressu maximam per vniuersam Europam celebritatem obtinuit. Dati iam hinc funt pluribus ecclesiis sanctissimi antiftites, summis prouinciarum dicasteriis praesides, arcanjoribus aulae confiliis fideles , peritique adminiftri , clarissimi denique copiis duces. Illustre hoc contubernium quamquam extra regni Hungarici fines fitum idcirco hic commemorauimus, quod magno femper Hunga. rorum adolescentum, aere suo ibi viuentium, pumero frequentatum fit, ac insuper auguftae fundatricis munificentia perpetuis ftipendiis assignatis plures nobiles Hungaros ibi. dem conftanter aluerit. In Hungaria autem cum augusta Maria Theresia comperitset, celebrem olim nobilium conuictum, quem cardinalis Petrus Pazmanus bono iuuentutis Hungaricae Tyrnaujae condiderat, in ruinas abiisse, continuo autoritate, et munificentia sua effecit, vc nobilior multo luis e ruderibus refurgeret, iisque instrueretur opportunitatibus, quae egentiori non minus, quam locupletiori iụuentuti capiendae pares forent. 'Alterum pariter huic non abïimile juuentutis contubernium confilio, et opera Christophori S. R. ecclesiae cardinalis Migazzi pofuit Vacii, conuiccus Theresiani appellatione decoratuni. In vtraque hac domo re.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

cra fidei, morumque doctrina , fcientine, bo. naeque artes omnes numerofae iuuentuti no.

bili tradebantur, vt merito inde patria , et ma religio clariflimos olim viros fibi polliceri

queat. Ad horum contuberniorum normain ceteros per Hungariam, Croatiam, et Transsiluaniam nobilium conuictus in docendo discendoque , quoad licuit, conformari oportuit, augusta domida impensas omnes regia prorsus munificentia suppeditante, vt adeo de oprimo instituti huius successu augusta fundatrix non modo bene sperare , verum etiam confidere poffet. 'Porrexit quoqüe ea. deu curas suas ad orphanorum, ompi humaua ope destitutorum, educationem, quibus tam in Hungaria, quam in Transsiluania aedes peramplas addixit, ftabilibusque redditibus affignatis copiose dotauit. Sequioris etiam fexus teneram aetatein regia fua folicitudine minime indignam putauit : optime nempe perspiciebat, fi adolescentulae piam, rectamque acciperent inftitutionem, pias olim eualuras matres, quae suas aliquando proles et in religionis placitis, et probis moribus ab ipsis incunabulis essent exculturae, fere eniin a prima parentum, et praesercim matrum institutione, furura iuuentutis. indoles, morumque ratio dependet. Itaque religiosas virgines, quae puellarum educatio. ni vi inftituti sui confecratae funt , partim nouis domiciliis in Hungaria , et Transfilvania excitatis multiplicauit, partim augusta gratia, et munificentia sua ad vcilisimum hoc munus fideliter , diligenterque oheun. dum paulo vehementius inflammauit. Quam

[ocr errors]
« PreviousContinue »