Page images
PDF
EPUB

opus ad incudem reuocare, ac denuo quasi refundere aggreffi fumus, eo confilio, vt fi-. mul adolescentum institutioni, finul adultiorum vsui deinceps deseruiret.

Hunc in finem magna eorum, quae aut obuia, aut fuperflua videbantur, parte inde resecta , scitu magis ytilia, ac ea praesertim, quae ad vetus ius publicum illuftrandum pertinebant, substituimus. Reperient il. lic lectores obscuriora quaedam fiue in diplomatibus, fiue in legibus noftris occurrere folita, clariore in luce effe pofita, abditas plurimorum decretorum, et innouatae interdum gubernationis caufas, atque occasiones summa fide , et candore explicatas, chrono ogiam denique, historiae facem, ad coae. uorum scriptorum, et diplomatum fidem, qua licuit, diligentia exactam : vt adeo tertia haec Notitiae rerum Hungaricarum editio du:1bus praecedentibus multo sit locupletior , atque praestantior futura.

Fontes, quibus in opere hoc propemodum nouo vfi fumus, non alii fuere, quam regum noftrorum constitutiones , magno studio cum fui temporis historia combinatae: diplomata dein, et literae publicae variis in operibus hactenus editae, ac eruditiffimae demum lucubrationes, quibus doctiffimi hac aetate viri diuerfas historiae noftrae partes

incredibili cum fucceflu, et vtilitate illuftrafunt, quorum pierosque suis locis non fine laude commemorauimus.

?

Scribendi ratio eadem est cum illa qua cunctis in opusculis noftris hucusque vci consueuimus: plana nenipe, atque placida, quam ab omni partium ftudio, inuidia, et odio alienu , ac folius veritatis cupidus 'dictauit animus, cumque lites componere potius, quam augere mens fuerit, fententias noftras a communi, receptaque hactenus opinione interdum discedentes, aut etiam graui nixas fundamento coniecturas rationum momentis firmafle contenti, ab illis, qui aliter , atque nos, sentiunt, asperius infectandis consulto abstinuimus : ncque enim aut gloriae, aut regni in historia patria captandi studio, sed solius veritati , et boni publici amore, animum ad scribendum applicuimus.

Haec paucis praefari visum est: quid seipfa terria, atque postrema hac editione a nobis praestitum sit, quantumue haec prioribus antecellat, lector beneuole arbitrare, et

yale.

Scribebam Coloczae XX: Augusti,

A. D. MDCCLXXXIV.

Ν Ο ΤΙΤΙΑ GENTILIS HVNGARIAE

COMPENDIO EXPLICAT A.

$. I. Hungariae regnum e variis regnis, et pro

uinciis conflatum.

Hung

Lungaria fitus amoenitate , falubritate caeli, ac foli denique vbertate nulli Europae regno fecunda , e diuerfarum, seorsimque olim florentium prouinciarum partibus , sub exitum feculi IX. exsurrexit : ea quippe, quam transdanubianam dicimus regionem, cultior nobiliorque fuit Pannoniarum portio, multiplicibus ac hodiedum exftantibus gentis Romanae monumentis confpicua. Ager a Grani ripis Morauiam versus procurrens, PALMA P. I.

А

Marahấniae seu Magnae Morauiae partem
effecit. Huic conterminas meridiem versus,
ac subinde Carpato, Danubio, et Tibisco in.
terceptas Hungariae plagas, Iazyges Metana-
Itae coluere. Quod vltra orientale Tibisci
litus porrigitur, partesque yna Transfilua-
nas, leu , vt olim audiebant, Vltrasilu anas
complectitur , a vetere Dacia auullum fuit,
quae longe, lateque diffufa, Tyram Aumen,
pontumque Euxinum pro limite habuit. Re.
gnorum horum proximi, ante Scytharum ad-
uentum, incolae fere omnes Slauicae fuere
et originis, et idiomatis, qui priusquam ad
conftituendum fub Hungaris regnum coale.
fcerent; vt varios dominos , ita multiplices
vna viciffitudines sunt perpeffi. Has omnes
recensere non eft noftri instituti ; illa nihilo.
minus paucis meminisse, non erit iniucun-
dum , quae ad clarius, pleniusque intelligen-
dam Hungariae Christianae historiam viam
Iternunt.

2

S. II.
Hunnorum, et Auarum in Europa imperii

fata.

Vt alia igitur omnia filentio praetereamus
iuuat repetitas semel, iterum ac tertio Scy-
tharum irruptiones compendio enarrare :
Primi omnium fuere Hunni, qui Balambe-

ris regis auspiciis in Europam delati , cir377. ca A. C. 377. Pannonias Romanis vna cum 387. Dacia eripuere. Balamberi fucceffit A.C. 387.

rex Cbaraton: bunc tertio decimo poft anno, qui fuit a Christo nato 400. excepit Vdi. 400. nus, cui Mundfucbus , quem domeftici scriptores Bendekutzum appellant , A. C. 411. 411. fuffectus eft. Apud hunc Aetius praecipuus poftea Romanarum copiarum ductor , oblidis loco pluribus annis in adolescentia com. moratus , scientiam militarem condidiciffe fertur. Denique A. C. 434. Bendekutzi ti- 434. lius Atila folium Hunnicum confcendit. Sub hoc fines imperii quaquauersum feliciter sunt prolati. Nonnihil gloriae magni huius principis detraxit celeberrima illa in Catalaunicis (Chalons) Galliae campis, commifla cum Aetio Romanorum duce pugna , ex qua vi. cto fimilior, quam victori excessit ; neque parum illius nomen obscurauit barbara cru. delitas A. C. 451. ad Coloniam exercita, 451. cum vndecim millia imbellis turbae, quae eo fecuritatis caussa se receperant, feu iubente, seu conniuente Atila , ab eius copiis funt interfecta. Etfi autem Atila imperium Hunnicum ad fummum humanae potenciae apicem adduxerit, vt nemo de illius stabilitate posset dubitare , prohibere tamen non valuit; quominus mox a morte sua , post A. C. 454. penitus interiret, quodque do- 454. lendum magis, non tam hoftium vi , quam trium Atilae filiorum diffidiis in ruinam impulsum fuit. Prouide, sapienterque cauerat pater, vt maximus natu folium confcen. deret, folusque populis omnibus imperaret ; obstitere voluntati huic fratres reliqui , imperiumque Hunnicum tres in partes ex aequo

« PreviousContinue »