Page images
PDF
EPUB

peftatem , quam vt eam tam cito viribus fuis poffet diflipare, rursum primorum Hun. gariae , ac nominatim Toannis Gubassotzji Vačienfis episcopi, viri et probi, et docti de motibus Hungariae fedandis opinionem exquifiuit. Hic datis die XXII. Ianuarii A. 1678. literis respondit, ac eadem fere , quae 1878 biennio abhinc in conuentu Viennenli

proceres Hungari suggellerant, repetiit (a). Sed et tuin aulae caefareae cancellarius pronum iam ad clementiam Leopoldi animum a sequendis Hungarorum confiliis auertit, dum denique caefar ipse , vt paulo inferius narraturi fumus, neceffitati parendum putauit.

S. XIV.;

Tökölianae seditionis origo, et progreffusa

Vt secessio Tököliana clarius intelligeretur, iuuat eam paulo altius reperere. Fuit Eme. ricus comes Tököli patre Stephano Tököli de Kézmárk viro admodum locupletę, matre autem Maria Gyulafi de Rátót, Samselis Gyulafi, et Annae Bethlen de Iktúr filia in lucem editus. Patre Stephano praecipuo Veffelenyianae coniurationis capite A. 1670. 1670

(a) Vide Kazi Hift. Hung. Tom. III. lib. XII. pag.

e viuis fublato , pueritiam egreffus Emerio cus fuga in Transfiluaniam euafit, vbi caftro Vaida. Hunyad cum ampliffima dynaftia, et opimis aliis latifundiis , partim a matre Gyulafia, partim a Francisco Rétlei testamento libi legatis pociebatur, cumque interea in Hungariam citatus, caefari parere detrectasset , cuncta,eius bona , in Hungaria fita, fisco fuere addicta. Adolescentem ingenio prom. ptum cum ceteris Hungaris exulibus beneuole admodum habuit princeps Apafius et sponce sua, et Ludouici XIV. regis Galliae commendatione, qui vt domus Austriacae vi. res distrahereţ , turbas Hungariae ftudiofe alere, augereque non definebat. Certe hvid potissimum Tököliana fecessio sua debet et in itia, et incrementa , nam et ingestem pecunire vim Tökölianis fubminiftrabat, et Ioannem Sobieszki Poloniae regem, marchionis Betbunii legati fui opera eo adduxit, vt is non contemnendis militum luppetiis factiofos aliquamdiu adiutum iuerit, demum praeter vfitatum antea morem , in Transsiluaniam quoque ad Apafum principem oratorem misit , traductoque ad partes suas Micbaele Te. leki, praecipuo tum aulae Transliluanicae administro, id perfecit, vt Apafus contra datam olim fidem copias fuas coniuratis coniunxerit (a). Sic cum ellent res comparatae,

bellum

[ocr errors]

(a) Habuit Ludouico XIV:gratiamTökölius, cum nuininos cudi cutauit, qui aduerfa parte hanc referebant epigraphen : Ludouicus XIV rex Galliae, auería vero: Prorector, et patronus regni Hungarine.

bellum per plures annos iam Micbante Tele. kio, iam Stephano Vesselényio ductoribus in Hungaria geftum fuit, dum denique tota illius adminiftrandi moles A. 1678. Tökölio 1678 commiffa fuit, qui, adduccis fecum e TransGiluania vicenis armatorum millibus, feruentem jam tum seditione superiorem Hungariam inundauit, crescenteque in dies coniuratorum numero, montanas Hungariae ciuitates, atque aurarias omnes caefari eripuit. Quis caedes, populationes, aedium facrarum {poliationes, ceteraque eo tumultu patrata enu. meret ? neque enim tantus erat caesarearum copiarum in Hungaria numerus, vt Tököli. anis poffet refiftere, ac in id solum cae. fareis ducibus incumbendum fuit, vt prdecipua regni fortalitia , valido militum praefidio communica , in poteftate retinerent. Vnum ernt in votis Tökölio VC Helenae Zriniae, Petri Zrinji filiae, quam Franciscus I. Rákotzius in ipfo aetatis flore A: 1676. 1676 sublatus gemina cum fobole, cognomine videlicet filio Francisco JI. et Iuliana filia vi. duam reliquerat, nuptiis potiretur. Captus erat impotens sui iuuenis et ingenio, et ra. ra adolescentis matronae formå, ac praecerea immensis Rákotzianae donius opibus, atque thefauris inhiabat, quos, tutelae specie occupatos, in ciuilis belli vsum conuerteret. Atque hac de caufa nuptiis his se le oppofuit caesar, ipfa etiam demortui Frana cisci Rákótzi genitrix Sophia Báthori, nju. lier aeuo fuo . praestantislima , multumque waefari aestimata , purum quoad vixit, ab Palma P.III.

Z

ineundo eo connubio efficaciter prohibuic importunumque illum procum machinis bel. licis non raro a Munkatsini moenibus remo. vit. Ceterum caelar, etsi molitiones Tökölii principio contempferat , poftquam tamen fe. rociffimi iuuenis potentiam vltra modum in. creuiffe vidit , honeftiffimis conditionibus oblatis , eundem ad quierem, et obsequium revocare ftuduit: verum quia Tökölius non publica patriae commoda , fed priuata sua prae oculis habuit , Gallorumque, atque Turcarum promiffis fretus, Hungariae prin cipatum (pe iam deuorauerat, omnia cae. saris, et proborum virorum ftudia in irritum abiuere.

$. XV.

Quies regno restituitur per comitia Soproniensia. Caesar tam multiplices infelicis Hungariae tragoedias pertaesus, exulancisque tot annorum interuallo tranquillitatis reuocandae cupidus, Hungariae procerum, generalia regni comitia fuadentium, votis demum fubfcripfit,

eademque ad diem XXVIII. Aprilis. anni 1681 1681. Sopronium indixit. Omves, et sin

guli regni ordines, ne Tökölio quidem ex-
cepto, eodem evocati sunt , oblatis etiam
fi qui comparere aliter vererentur , falui
conductus literis, data insuper poteftare, li-
bere suam cuique promendi fententiam, ido-

meaque ad pacem toti Hungariae poftliminio restituendam remedia communibus consiliis praefcribenda. Confluxere ex omnibus prouinciis regni ordines 'opinione plures, vt pepe vnus e primoribus defideraretür Tökös lius , necquicquam , vt libere veniret, per literas faepius rogatus. Poft diuturnas, vt pronum est arbitrari, octo menfium difceptationes, quid demum ad domesticos motus sopiendos, sinceramque caput inter, et membra vpionem reuocandam; eo rerum articu: lo faciendum censuerint patres, é comitiorum conftitutionibus licet intelligere. Nos paucas folüm ex his, quae ad praesens in: Ititutum faciunt, commemorabimus. Ante omnia Paulo C, Eszterházi de Galantha poa tioribus votis palatinatum adepto , atque fic praecipua hac dignitate priftinae iurisdictio. ni reftituta , non folum gubernatoris, verum etiam locuintenentis regni magiftracus in perpetuum eft abolitus (a). Dalmatiae, quoque, et Croaciae , banus Nicolaus Ci Erdödi poteftatem omnem muneri fuo propriam recepit(b). Sancitum, vt regni ordinuon jura, praerogatiuae , diuorum regum diplomatia bus ftabilitae, ac ipfius etiam Leopoldi cae: faris decretis innovacae in integrum repon nantur (c). Omnibus ad fidem, et obsequi. um redeuntibus , etiam actu exulantibus,

[merged small][ocr errors]

(6) Leopoldi décrét. ill. art. I. et ii,
(b) Ibidein art. LXII,
() Ibidem art. X:

« PreviousContinue »